Brussels Live · Commissievergadering IMCO 2026-11-09 Automatisch getranscribeerd en vertaald uit het originele geluid. Fouten zijn mogelijk. Machinevertaling. Het origineel is leidend. Onafhankelijke dienst, niet verbonden aan het Europees Parlement of de Europese Commissie. Bron: © Europese Unie. AI-generated: Transcripts, translations and summaries on this site are generated automatically by AI: speech recognition (Soniox), machine translation and summaries (Mistral AI). Not edited by humans before publication. EU AI Act, Article 50. [15:05:22] Speaker 2 [EN] Hallo, hallo iedereen. Goedemiddag. We beginnen, want het is vijf over. Maar voor mij, omdat ik heel moe ben, spreek ik in het Roemeens. Alstublieft, luistert u even. [15:05:43] Speaker 2 [RO] Heeft u de agenda ontvangen? Ik zal het niet nogmaals voorlezen. Als u akkoord gaat, kunnen we meteen naar de agenda gaan. Ook zijn de leden op de hoogte gebracht van de tolkenvoorziening waar wij gebruik van maken en ik bedank de tolken. We hebben vertolking in veel talen. Ik zou willen dat u luistert. Als dat voor u makkelijk is in uw moedertaal. Ik herinner u eraan dat onze zitting live wordt uitgezonden op internet. Het is ook beschikbaar op tablet en laptop. Het stemmenstelsel is morgen beschikbaar. Vandaag zullen we niet stemmen, maar stemmen zal alleen mogelijk zijn in de vergaderzaal. Daarom heeft u uw stemkaarten nodig. Ik kan u meedelen dat we aan het begin een paar deadlines voor amendementen hebben, namelijk op 11 november is de deadline voor het CIPSACT-verslag. Zou de heer Paulius Sodagar zo vriendelijk willen zijn zijn mening te geven? [15:06:59] Speaker 2 [EN] Ik weet niet of het correct is [15:07:00] Speaker 2 [RO] of de deadline van 12 november voor het multimodale boeking- en passagiersbeschermingsverslag over railvervoer voor een enkelvoudig ticket al dan niet gehaald wordt; de rapporteur voor het advies is de heer Cosma, de heer Cosma Zlotovski van de ECR. We hebben het eerste punt op de agenda. We hebben de voorzitter van de werkgroep voor de uitvoering van de Digital Markets Act, de heer Andreas Schwab, die bij ons is. En natuurlijk hebben wij vandaag, voor het eerste punt op de agenda, de voorzitter van de groep verzocht om een verslag te presenteren over de bijeenkomst die op 4 november van dit jaar is gehouden, binnen niet meer dan vijf minuten. [15:07:59] Speaker 1 [EN] Andreas, ik verzoek je. [15:08:01] Barry Andrews (Renew) [DE] Ja, heel erg bedankt, mevrouw de Voorzitter. Ik ben ook moe, vandaar dat ik Duits spreek. Ma wat betreft dit onderwerp, ben ik natuurlijk ook graag bereid de punten in het Engels samen te vatten. Als ik u goed heb begrepen, mevrouw de Voorzitter, heb ik vijf minuten spreektijd en aangezien ik momenteel het enige aanwezige lid ben, neem ik de vrijheid om hier de aandacht op te vestigen. Natuurlijk ben ik blij dat u, mevrouw de Voorzitter, deze vergadering voorzit. Ma ook tijdens de laatste bijeenkomst van de werkgroep voor de Digital Markets Act, de DMA-werkgroep, was het aantal deelnemers vrij laag ondanks een zeer interessante discussie. En dus moeten we samen nadenken, zeker ook met de Voorzitter en de coördinatoren, over hoe we ons werk in de werkgroepen kunnen voortzetten. [15:08:58] Barry Andrews (Renew) [EN] Desondanks ben ik toch heel blij om verslag uit te brengen over de bijeenkomst die we vorige week hebben gehad. De laatste werkgroep DMA vond vorige woensdag plaats. De focus lag op de vergelijking van hoe de EU en de VS concurrentie in digitale markten benaderen. In een vergelijkbare richting, maar met andere middelen en verschillende instrumenten, met een bijzondere focus op handhaving en op rechtsmiddelen. De twee partijen, dus de VS en de EU, omdat de Europese Commissie aanwezig was evenals vertegenwoordigers van de procureurs-generaal van de Verenigde Staten, delen één doel en dat is dat de markt moet blijvend toegankelijk blijven en gebruikers een echte keuze moeten hebben. We weten dat de instrumenten verschillend zijn. Europa combineert ex-ante-regulering via de DMA met de traditionele mededingingstoepassing. De VS vertrouwt voornamelijk op een zaak-voor-zaakbehandeling via het mededingingsrecht, die steeds meer wordt gestuurd door rechters en staatsautoriteiten. Staatsautoriteiten, omdat ook zij veel mogelijkheden hebben om procedures te starten die in het verleden ook op federaal niveau zijn gevoerd, maar aangezien er momenteel een soort Trump-bottleneck is op federaal niveau, lijkt het erop dat daar minder activiteit is. Laat mij dan wat dieper ingaan op de details. De resultaten zien er ook anders uit. In Europa heeft de DMA zijn vruchten afgeworpen en de Commissie is ermee aan de slag gegaan. In juli oordeelde de Commissie dat Google in twee gevallen niet aan de regels voldeed. Google Search gaf voorkeur aan eigen diensten boven die van concurrenten. Dat kostte het bedrijf 460 miljoen euro. Ontwikkelaars van Google Playbook die gebruikers weghielden van betere aanbiedingen, wat Google nog eens 400,30 miljoen euro kostte. Dat maakt in één klap 809 miljoen euro en de derde boete op grond van de DMA na Apple en Meta. En de boodschap die daaruit naar voren kwam, leek duidelijk en de Commissie heeft dat ook verdedigd in de werkgroep. De regels van de DMA voor open markten, ook in de digitale sector, zijn geen loutere of louter decoratieve maatregelen. In de VS worden daarentegen via schikkingen juist financiële middelen overgedragen. Onderhandeld door een procureur-generaal van een staat, 700 miljoen dollar over Google Play-prijzen en privacy en over [15:11:21] Barry Andrews (Renew) [EN] privacy, 1,3 miljard dollar in één zaak en 391 miljoen in een andere. Zo ziet u dat het bedrag aan de andere kant van de Atlantische Oceaan zelfs hoger is en de president van de Verenigde Staten hier niets over zegt. Misschien kan de Europese Commissie ook wat moediger worden. Intussen lopen in de VS de grote federale zaken over zoekmachines en edtech nog bij de rechtbanken. Er zijn nog remedies en hoger beroepen aanhangig. De definitieve uitspraak moet dus nog komen. In dit verband hadden we het genoegen twee vertegenwoordigers te ontvangen van de procureurs-generaal van DG COMP en DG CONNECT, alsmede van Google, om ook een beetje een open discussie te voeren over een bedrijf dat aan bod kwam in de presentaties van zowel de Europese Commissie als de procureurs-generaal van Tennessee en Colorado. En wat ik u kan zeggen, mevrouw de Voorzitter, is dat handhaving niet op zichzelf staat. De lessen uit Amerikaanse procedures en uit onze eigen procedures moeten ons helpen bij de toepassing van de DMA en, waar nodig, deze verbeteren. En ik wil u graag mijn visie meegeven dat ook onze Amerikaanse procureurs-generaal heel duidelijk hebben aangegeven dat ze de basislogica van de DMA delen, dat ze de boetes die de Commissie heeft opgelegd delen en dat ze niet delen in de opvatting dat dit een soort handelsinstrument is. Maar ze geven, net als wij, om de openheid van markten, om eerlijke concurrentie, en daarom zal de werkgroep deze ontwikkelingen ook verder blijven volgen. En wij geloven dat we in dat geval een zeer sterke samenwerking hebben, ook met de Verenigde Staten, meer met de staatsaanklagers dan met het federale niveau. Maar zoals in de politiek altijd het geval is, kunnen de zaken snel veranderen. Binnenkort. Uiteindelijk. En daarom ben ik gewoon dankbaar dat het secretariaat, mevrouw de Voorzitter, deze vergaderingen altijd perfect voorbereidt, rekening houdend met de voorstellen van de collega’s die deelnemen. Er zijn genoeg mensen die klagen. Er zijn genoeg bedrijven die graag zouden willen laten zien dat de Commissie soms te ver gaat. Wij zijn er om de Europese Commissie verantwoording af te leggen, om er zeker van te zijn dat de handhaving van de DMA wordt nageleefd. [15:13:33] Barry Andrews (Renew) [EN] verder. En zo denk ik dat we daarmee moeten doorgaan. Heel erg bedankt. Voor degenen die hebben geholpen, voor degenen die aanwezig zijn geweest en ook voor u, voorzitster, om me de tijd te geven om erover te rapporteren. [15:13:46] Speaker 2 [RO] Dank u, Andreas. Ja, ik geloof ook dat deze werkgroep belangrijk is en dat er meer mensen aan moeten deelnemen en een bijdrage moeten leveren. De nodige conclusies. En die zeker delen met de Europese Commissie, om te zien hoe we de dingen kunnen verbeteren. Dat was ook het doel van het oprichten van de werkgroep. [15:14:07] Speaker 2 [EN] Dank u wel. Dank je, Sean. [15:14:10] Speaker 2 [RO] Het volgende punt op onze agenda vandaag is naar mijn overtuiging uiterst belangrijk en ik hoop dat dit ook online zal worden gevolgd. Kmo’s en de EU-kmo-test in de praktijk – doeltreffendheid en hiaten. We hebben een studie en ik zou graag willen bedanken voor de uitwisseling van standpunten en de presentatie van de studie. Voor degenen die de verantwoordelijkheid op zich hebben genomen en vandaag hier zijn gekomen en hier voor de heer spreken. Timotei Iong, onderzoeksmedewerker, is een onderzoeker verbonden aan het Centrum voor Empirische Rechtswetenschap aan de KU Leuven. Ook aanwezig is de commissie via Digi Grow. Ik zou willen beginnen met een presentatie van de studie die 10 minuten duurt. Daarna krijgt de commissie vijf minuten de tijd om haar standpunt naar voren te brengen en vervolgens natuurlijk de collega’s, indien zij hun eigen standpunten willen delen. Ik zou de onderzoeker daarom willen bedanken en hem het woord geven voor tien minuten. [15:15:25] Speaker 1 [EN] Dank u, voorzitter. [15:15:27] Speaker 3 [EN] Geachte geachte leden, mijn naam is Timothy Iong, doctor in de economie, onderzoeksmedewerker bij SEPS. Vandaag vertegenwoordig ik mijn collega’s en presenteer ik deze studie over mkb’s en de EU-mkb-toets. [15:15:42] Speaker 1 [EN] In de praktijk, effectiviteit en hiaten. Volgende. [15:15:49] Speaker 3 [EN] Enkele achtergrondinformatie. KMO's vertegenwoordigen meer dan 99% van de bedrijven in bedragen in de EU. Het is daarom redelijk om te geloven of aan te nemen dat het merendeel van de wetgeving zal SME's raken. Inderdaad, binnen het EU-wetgevingskader hebben SME's een prominente plaats ingenomen. Om maar enkele voorbeelden te noemen: de Commissiecommunicatie uit 2008 ‘Think Small First’ is een van de leidende documenten. Binnen het beter-reguleringskader zijn er de SME-filter, de SME-toets en de SME-check. De SME-filter is een vroege stap om te bepalen of een wetgevend voorstel relevant is. voor kmo's. De kmo-toets is een assimilatie van de impact van het voorstel op kmo's. En de kmo-check is een sjabloon voor de presentatie van de kmo-toets. Bovendien is er een netwerk van SME-ambassadeurs dat nationale vertegenwoordigers en enkele bedrijfsverenigingen omvat die indien nodig worden geraadpleegd, met name over de vraag of een voorstel relevant is voor kmo's. En toch zijn er stemmen die zeggen dat mkb’ers aanzienlijke lasten dragen die voortkomen uit EU-wetgeving. De hoofdonderzoeks­vraag van deze studie is dus of het beter-reguleringskader erin geslaagd is om een goede balans te vinden tussen goed beleid en de regelgevende lasten voor kmo's. Volgende dia, alstublieft. De doelen van de studie. We hebben de impactbeoordelingen die tussen 2020 en 2025 en zien hoe ze de gevolgen voor kmo’s hebben meegenomen, met name wanneer er een aparte sessie of bijlage met een kmo-toets was. In het bijzonder zouden we willen zien of de Better Regulation-toolbox, gepubliceerd in november 2021, enig verschil heeft gemaakt. Ook hebben we zes casestudies. Zij stellen ons in staat om dieper in de details te duiken. Leer de goede en minder goede praktijken en raadpleeg zes geïnterviewden voor hun perspectieven en ideeën. Tot slot vatten we de bevindingen samen in 10 aanbevelingsideeën. Volgende. Volgende dia alstublieft. Methodologie. We hebben 224 impactbeoordelingen gecontroleerd en 172 impactbeoordelingen voor bedrijven of mkb’s geïdentificeerd. Vervolgens ontwerpen we een sjabloon voor gegevensverzameling en liet een team onderzoekers de 172 impactbeoordelingen lezen. Bovendien hebben we machines gebruikt om deze documenten te lezen. [15:18:55] Speaker 3 [EN] heeft enkele statistieken geproduceerd. We hebben zes gevallen geselecteerd die verschillende beleidsgebieden bestrijken, van kunstmatige intelligentie tot de betalingsregeling voor late betalingen. Daarnaast hebben we een casestudietemplate die ervoor zorgt dat alle gevallen vergelijkbaar zijn. Bovendien hebben wij zes interviews afgenomen. Deze betroffen ondernemersverenigingen en nationale vertegenwoordigers verbonden aan de SME-gezanten. Volgende dia, alstublieft. Dus eerst laat ik u de verdeling zien van de 224 impactbeoordelingen. Zoals eerder vermeld, zijn er 172 bedrijfsgerelateerde impactbeoordelingen. Van deze 172 impactbeoordelingen zijn er 55 gepubliceerd vóór 2022. Dat noemen we de pre-2021-deelgroep. Want de editie van 2021 van de Better Regulation-toolbox werd gepubliceerd in november 2021. Dus we zijn er vrij zeker van dat deze 55 impactbeoordelingen niet onder invloed stonden van de beterreguleringsinstrumenten van 2021. Dan scheiden we 95 impactbeoordelingen die tussen september 2022 en december 2025 zijn gepubliceerd. We noemen dit de post-2021-deelsteekproef. Omdat we er tamelijk zeker van zijn dat deze met het 2021-toolbox in werking waren opgesteld. Daartussen hebben we 22 impactbeoordelingen, die we de gemengde of overgangsdeelsteekproef noemen. Volgende dia, alstublieft. Een allereerste statistiek hoe vaak kmo's worden genoemd in deze impactbeoordelingen. We zien uit deze tabel dat de trend stijgend is, wat betekent dat SMEs gemiddeld vaker worden genoemd in impactbeoordelingen: van 46 keer vóór 2021 naar 106 keer na 2021 per impactbeoordeling. Volgende dia alstublieft. Waar worden SMEs in de impactbeoordelingen genoemd? We verdelen één impactbeoordeling in 10 gelijke delen. En we kijken gemiddeld hoe vaak kmo's in verschillende posities van een impactbeoordeling worden genoemd. De blauwe lijn vertegenwoordigt de resultaten van vóór 2021 en de groene lijn vertegenwoordigt de resultaten van na 2021. We kunnen zien dat overal het gemiddelde na 2021 hoger is dan het gemiddelde vóór 2021. Bovendien komt de eerste piek van het post-2021 resultaat, die ligt op 20 tot 30 procent, eerder dan de pre-2021 resultaten. Dat betekent dat KMO's gemiddeld eerder in een impactbeoordeling verschijnen. [15:22:20] Speaker 3 [EN] De uiteindelijke sprong in het resultaat na 2021 is natuurlijk het gevolg van de presentatie van de MKB-toets als bijlage. Hier concluderen we dus dat de betere regelgevingstoolbox van 2021 inderdaad van invloed is geweest op hoe de Commissie haar impactbeoordelingen opstelt. En MKB’s en de Commissie zijn zich meer bewust geworden van de MKB-overwegingen. Nu ga ik u enkele andere resultaten laten zien die misschien niet zo positief zijn als deze. Volgende dia. Volgende dia alstublieft. We hebben dus vastgesteld dat MKB’ers minder vaak worden genoemd in de sectie waarom er actie moet worden ondernomen. Het suggereert dat de Commissie er mogelijk niet in slaagt de noodzaak van uw actie te koppelen aan de KMO's. Ook worden KMO's zelden genoemd in het monitorings- en evaluatiegedeelte. Ondertussen zien we dat kwantificering een stijgende trend vertoont. Maar heel vaak differentiëren kostenramingen niet tussen KMO's en grotere bedrijven. De bijdragen van het MKB aan openbare consultaties waren beperkt, maar bedrijfsverenigingen reageerden meestal. Maar wat we niet hebben kunnen zien, is of die reacties invloedrijk waren. Dus nog enkele nuttige bevindingen. Het MKB en innovatie wordt vaak besproken. 95 keer op de 172. Nog iets meer dan de concurrentiekracht van het mkb. Maar maatregelen voor markttoegang en monitoring van het mkb worden minder besproken. Volgende dia alstublieft. Dus we hebben zes casestudies, maar ik ga niet in op de details. Ik heb er slechts enkele geselecteerd, bedoel ik, sommige bevindingen uit de presentatie. De kosten, de kwantificering wordt vaak niet afgestemd op de discussie over de baten. Dat betekent dat de beoordeling niet kan aangeven of de wetgeving de kosten rechtvaardigt. Bij sommige voorstellen, zoals de algemene productveiligheidsverordening, prevaleren andere beginselen boven economische overwegingen. Daardoor is de ruimte voor aandacht voor het MKB vrij beperkt. Een algemenere observatie is dat de beoordeling de economische rollen van bedrijven niet differentieert en dat de gevolgen voor het mkb die in de impactbeoordelingen worden besproken te algemeen zijn om op daadwerkelijke bedrijven van toepassing te zijn. In andere gevallen blijft de impact op het mkb kwalitatief en heeft deze weinig invloed gehad op het ontwerp van de beleidsopties. Ten slotte, in het geval van de late-betalingsverordening, terwijl de impact [15:25:24] Speaker 3 [EN] algemene positieve beoordeling in het evaluatierapport, maar stakeholders zoals ondernemersverenigingen vragen in feite om intrekking van het voorstel. Dus ik moedig u aan om de gevallen te lezen als u geïnteresseerd bent in één van de gevallen op de lijst. Volgende dia alstublieft. Dus nu zal ik enkele bevindingen samenvatten voordat ik u enkele aanbevelingen presenteer. Ten eerste kregen we de indruk dat de MKB-toets een doos-tik-oefening is. Met weinig invloed op de keuze van de voorkeursoptie. Ten tweede vonden we soms dat de MKB-toets en de concurrentievermogencheck elkaar overlappen en dat er een betere manier zou kunnen zijn om ze te integreren of van elkaar te scheiden. Ten derde is de situatie van de mkb’ers niet goed bekend en worden hun rollen op de markten niet voldoende onderscheiden. Ten eerste is de analytische ondersteuning voor de analyse van het mkb vaak zwak en ontbreekt het aan bewijs. Het wekt de indruk dat de analyse van het mkb er is om de keuzes van de Commissie te rechtvaardigen. Vijf betreft de raadpleging van belanghebbenden. Het aantal MKB's dat wordt geraadpleegd is meestal klein. Volgende dia alstublieft. Sorry dat ik nummer zes hier heb overgeslagen. Stakeholdersconsultaties zijn soms nogal losgekoppeld van de rest van de beoordelingen. En de zorgen worden niet gekoppeld aan de beleidsopties. Zeven is er een gebrek aan een monitorings- en evaluatiekader voor de effecten op kmo's. Acht de RSB werkt, maar mist een sterkere mandaat om de kwaliteit van de impactbeoordelingen te verbeteren. Negen hebben we vastgesteld dat de belangen van het mkb vaak verloren gaan tijdens de onderhandelingen tussen de medewetgevers. Tien hebben we geen voorbeelden gevonden waarbij de impactbeoordeling de cumulatieve effecten van EU-wetgeving op het mkb in ogenschouw neemt. Volgende dia alstublieft. Dus nu presenteer ik u enkele aanbevelingen. Ten eerste moet het beginsel ‘denk eerst aan de kleine onderneming’ volledig worden toegepast. Dat betekent dat de wetgeving moet worden ontworpen voor kleine entiteiten. De kostenraming is gebaseerd op de capaciteiten van kleine ondernemingen. Ten tweede moet de toolbox voor betere regelgeving worden ontworpen met instrumenten voor mkb’ers, maar zonder de analyse te verstikken met nog meer instrumenten. Bedrijven moeten niet alleen worden onderscheiden op basis van hun omvang, maar ook op basis van hun economische rol. [15:28:19] Speaker 3 [EN] zodat de analyse de indirecte of downstream effecten langs een waardeketen beter kan bestuderen Voor een impactbeoordeling moeten de onderliggende gegevens en analytische stappen transparant zijn en beschikbaar worden gesteld voor verificatie en verdere studies. Ten tweede dient elke openbare raadpleging een adequate vertegenwoordiging van het mkb te beogen, naast de reacties van verenigingen. Zes een impactbeoordeling zou moeten aantonen hoe de consultatie van het MKB of de MKB-toets de beleidsopties en -keuzes beïnvloedt. Zeven een voorstel zou specifieke monitoring- en evaluatiemaatregelen voor het MKB moeten introduceren. Acht moet de institutionele toezicht op de aandacht voor het mkb en de gevolgen ervan worden versterkt. Het RSB moet een grotere rol spelen en onafhankelijker worden. Negen moeten de overwegingen voor het mkb gedurende het gehele wetgevingsproces worden gehandhaafd. De MKB-toets mag niet ophouden relevant te zijn bij het voorstelstadium. Hij moet ook relevant zijn tijdens de onderhandelingsfase. Ten tweede moet de Commissie regelmatig de cumulatieve lasten voor het MKB evalueren en meer ondersteuning bieden. Dit is het geheel van mijn presentatie. Hartelijk dank. Dank u, voorzitter. En ik verwelkom eventuele opmerkingen en vragen. [15:29:56] Speaker 2 [RO] Heel erg bedankt. Ook al duurde het meer dan 10 minuten, ik vind de studie zeer belangrijk. En ik hoop dat we die voor de hele commissie kunnen hebben. Ik ben verheugd dat de Europese Commissie na de presentatie van de studie het woord zal voeren, omdat ik persoonlijk de uitkomst en de aanbevelingen die u heeft gedaan zeer waardeer en ik ben erg benieuwd naar wat de Commissie te zeggen heeft naar aanleiding van de resultaten van deze studie. Dank u wel. Dus, de vertegenwoordiger van de Commissie krijgt vijf minuten. Commissie, van Digi Grău, laat me de naam onmiddellijk zien. Het is meneer, mevrouw, meneer, mevrouw, Marie-Hélène Pradin. Pradin. Sorry. [15:30:50] Speaker 1 [FR] Dank u, mevrouw de Voorzitter. Dank u en de geachte leden van het Parlement. Allereerst wil ik u bedanken voor het bestellen van deze studie. Ik denk dat we ons alleen maar mogen feliciteren met de aandacht die aan de kmo’s wordt besteed en de manier waarop zij in de impactbeoordeling worden meegenomen. Ik zal mij tamelijk algemeen uitdrukken en wil een paar punten naar voren brengen en uw aandacht vestigen op het volgende. Allereerst vind ik het belangrijk om te benadrukken dat, in elk geval, onze MKB-eenheid en het team dat verantwoordelijk is voor de SME-testmethodiek is helemaal niet betrokken of geraadpleegd voor deze studie. We zijn niet gevraagd, we hebben geen gelegenheid gehad om onze mening over het document naar voren te brengen, en dat is een beetje jammer omdat we vanaf het begin onze expertise hadden kunnen inbrengen. Ten tweede geloof ik dat we, gezien de gepresenteerde toelichting, alleen maar kunnen vaststellen dat er vooruitgang is geboekt sinds 2021, toen de Better Regulation Toolbox van 2021 werd ingevoerd. Kmo’s worden vaker genoemd in impactbeoordelingen, de kwantificering van kosten is verbeterd, ook al is dat nog niet optimaal, en sinds 2022 wordt de kmo-filter toegepast op alle voorstellen. Ik bedoel, de cijfers spreken voor zich: van de 224 gepubliceerde impactbeoordelingen is het aandeel van diegene die een MKB-test bevatten gestegen van 23% naar 93% voor initiatieven die door de filter zijn geselecteerd, en ook de vermelding van het MKB in de impactbeoordelingsrapporten is meer dan verdubbeld. Dit toont dus een echte vooruitgang in het systematisch meenemen van de impact van voorstellen op mkb's in de context van wetgevingsontwikkeling. Natuurlijk blijven er nog steeds uitdagingen bestaan. Die zijn door de studie onderstreept. Om de kwaliteit van deze impactbeoordelingen in het bijzonder te verbeteren, moet het gebrek aan betrouwbare gegevens worden aangepakt door met name te onderzoeken hoe we een grotere [15:33:06] Speaker 1 [FR] de doelgerichte mkb's, het gebruik van proxy-variabelen voor kwalitatieve elementen waar directe kwantificering niet mogelijk is, en tot slot transparantere communicatie over datagaten waarin wordt uitgelegd waarom kwantificering niet mogelijk was. Ten derde gaat het er ook om dat in de presentatie – meer dan in de studie – benadrukt wordt dat de mkb slechts één instrument is onder vele. Het richt zich op één dimensie, de mkb-dimensie, in een zeer specifieke fase van de wetgevingscyclus. We mogen niet vergeten dat dit al eerder begint, namelijk bij de oorsprong van het voorstel zelf, want zodra een initiatief wordt aangekondigd, is er een openbare consultatie, is er een impactbeoordeling, is er het opstellen van de juridische handeling, zijn er onderhandelingen tussen het Europees Parlement en de Raad, en daarna volgt de uitvoering. Wij proberen dus op alle fases van dit proces in te grijpen. En daarom is er een hele reeks instrumenten ingevoerd die al in de presentatie zijn genoemd: de filter, de test, de KMOscreening, die ook recent is. En vandaag ben ik blij te kunnen aankondigen dat we nog een stap verder willen gaan en dat er in januari 2027 een nieuw instrument beschikbaar moet zijn. Dat is aangekondigd in de strategie voor de éénmarkt om de éénmarkt te verbeteren. In januari 2027 moeten we een verzameling publiceren van wat we 'KMO-vriendelijke bepalingen' noemen: goede praktijken, standaardclausules die eerst beschikbaar worden gesteld aan onze diensten, maar ook aan wetgevers om wetgeving op te stellen. zullen vanaf het begin gunstiger zijn voor het mkb. Dit zijn bepalingen die de kernpunten van de regeling voor het vernieuwen van de steun aan het mkb in elke fase zullen dekken, zo u wilt. Ik zie dat we feedback hebben ontvangen, dus ik zal snel afsluiten. We hebben de tien aanbevelingen goed in ons op genomen. Veel daarvan zijn al sinds 2025 en sinds de studie meegenomen. Ik kan er meer details over geven als er vragen zijn. [15:35:27] Speaker 1 [FR] Tot slot wil ik eraan herinneren dat de vereenvoudiging die de Commissie momenteel nastreeft – een van haar prioriteiten – eigenlijk de andere helft van het plaatje is. Ik wil de 12 omnibuspakketten noemen die de Commissie al heeft gepresenteerd, en die een reeks verbeteringen voor het mkb zullen opleveren en hun administratieve last zullen verlichten. Dit wordt geschat op 22,3 miljard euro per jaar. Waarvan 7,7 miljard euro uitsluitend voor het MKB. En u weet allemaal dat er het doel is om de administratieve last voor het MKB met 35 % te verminderen tegen het einde van deze mandaatperiode. Dus om te concluderen: we zijn tevreden met de studie. Die toont de inspanningen aan, sorry, die al zijn geleverd. Misschien is het goed om even te herinneren dat, voor deze verandering echt werkelijkheid wordt, alle instellingen in dezelfde richting moeten bewegen. Misschien is het beste voorbeeld de verordening over verpakking en verpakkingsafval. Onlangs had dit gunstiger kunnen uitpakken voor het MKB als het vanaf het begin zo was opgezet. Ik stop hier. We rekenen er dus op dat de medewetgever deze estafettestok overneemt en de wetgevende bepalingen voor het MKB verbetert. Dank u. [15:37:06] Speaker 1 [RO] Heel erg bedankt, en nu, na de presentatie van de studie en de standpuntbepaling van de commissie, als de collega van Renew een standpunt heeft, zou ik ook graag het woord willen voeren. Ik nodig hen uit om vragen te stellen of verduidelijkingen te vragen. Dank u. [15:37:26] Speaker 1 [NL] Ehm ik zal in het Nederlands spreken. Eh dank eh in ieder geval en ja ik wil zeker iets zeggen in het kader van het MKB want eh de begin van het mandaat toen ik hier binnenkwam in het parlement eh stond eh MKB en versimpeling voor het MKB hoog op mijn agenda. En ook binnen Renew eh hebben we het motto Think Small First helemaal omarmd. Dus het is heel belangrijk dat we deze presentatie hebben. Dank ook voor de studie die gedaan is. En dank ook voor de reactie van de commissie. Ehm de studie eh wijst natuurlijk uit dat er eh eh dat er nog veel te doen is. Eh maar ik zie ook de commissie die inderdaad aangeeft sinds 2021 en dat wijzen de cijfers van de studie ook uit hebben we verbeteringen eh gezien. Maar nog niet genoeg in mijn ogen. Het eh Think Small First principe wordt nog niet voldoende toegepast en dat zien we ook in de studie hier naar voren komen. En het belang daarvan vind ik vooral dat ook ondernemers die met name dus het MKB ehm hier veel geconfronteerd worden met een stapeling van regels. Dus de optelsom van de verschillende regels die we hier in het huis met elkaar maken zorgt ervoor dat eh uiteindelijk eh de zeker de kleine ondernemer niet de capaciteit heeft om al die regels te bekijken en te en te en te zien en te doorgronden. Eh dus eh wat kunnen we nog meer doen aan die eh stapeling van regels? Ik zie dat de commissie al met de omnibussen bezig is hè. Dus wat wij de versimpelingsdiscussie noemen. Die is van groot belang. Eh maar ook daar eh kunnen we volgens mij nog stappen verder inzetten. Voor de rest is het natuurlijk van belang zoals ook in de aanbevelingen wordt gedaan om het MKB vroeger te betrekken. En het is jammer dat er geconstateerd wordt in de studie dat dat nog niet voldoende gebeurt. In de effecten eh de kosten voor het MKB en natuurlijk ook in de manier waarop eh in de regelgevingen naar het MKB wordt gekeken. En in die zin eh is het ook van belang dat we eerder het MKB betrekken eh zodat we het voorbeeld werd gegeven van de packaging regulation we niet weer achteraf hoeven terug [15:39:48] Speaker 1 [NL] te roeien. Eh want dat is dubbel werk. Dus zonder van de tijd van iedereen en we storten eerst het MKB in een crisis en in de stress eh van wat er nu weer allemaal in Brussel bedacht is. En dat is onnodig. Eh want het is eh denk ik belangrijk dat we dat aan de voorkant meenemen. Dus ik zou graag willen horen hoe we nog beter het MKB aan de voorkant mee kunnen nemen. Dank u wel voorzitter. Oké, dank eh eh commissia [15:40:21] Speaker 1 [RO] en de vooraanstaande onderzoeker kan op deze kwestie reageren, want voor zover ik het van mijn collega begrijp lijkt het erop dat mkb’ers niet tevreden zijn met wat wij hier samen doen om hun leven makkelijker te maken. Wie zou het debat willen openen of? Ik geloof dat onderzoek, studie, als u iets kunt zeggen over wat naar voren is gebracht als een probleem. Hoe kunnen we de vereenvoudiging en regelgeving die een impact hebben op kmo's versnellen en uiteindelijk een beter effect teweegbrengen? [15:41:06] Speaker 1 [EN] Dus naar mijn mening of op basis van de bevindingen van de studie zou het beginsel ‘denk eerst aan het kleine’ volledig moeten worden toegepast op een manier dat wanneer de Commissie wetgeving opstelt, zij eerst moeten nadenken over de gevolgen voor deze kleine entiteiten. Bijvoorbeeld, zoals we in sommige gevallen of in sommige impactbeoordelingen zien, is de kostenraming nogal algemeen en van toepassing op alle bedrijven in de economie. Maar in werkelijkheid blijkt dat de meeste lasten juist op de kmo’s terechtkomen, en meestal zijn dat de bedrijven die financiële middelen missen om aan die kosten te voldoen. Ik denk dus dat er een verandering moet komen in de manier waarop de Commissie de gevolgen voor de kmo’s in overweging neemt, namelijk door het beginsel ‘denk eerst aan het kleine’ volledig toe te passen. Soms lijken de kmo’s meer een soort extra analyse te zijn, een soort toevoeging aan de hoofdanalyse, wat voor mij het tegenovergestelde is van het beginsel ‘denk eerst aan het kleine’. Dank u. [15:42:27] Speaker 1 [RO] Dank u wel. Commissaris, een reactie? [15:42:33] Speaker 1 [FR] Dank u, mevrouw de Voorzitter. Misschien een kleine herinnering en een opmerking over twee hoofdpunten. Over het principe *Think Small First*, dus de gedachte om wetgeving toepasbaar te maken voor het mkb, denk ik dat ik dat in mijn vorige toespraak heb uitgelegd. We proberen er echt rekening mee te houden in alle fasen. Allereerst is er het filter. Zodra er een voorstel wordt bedacht, volgt de test, dus de mkb-check, die nu een verplicht onderdeel is van de impactbeoordeling die niet alleen naar de Commissie gaat, maar ook naar de Raad en het Parlement. En spoedig, hopen we, de ontwikkeling, met andere woorden de levering van onze diensten en de standaardset bepalingen voor het College, die rekening zullen houden met kmo’s die in feite verder gaan dan de impactbeoordeling en de SMI-test die we in de impactanalyse hebben. We proberen dus van begin tot eind een compleet pakket voor kmo’s te hebben. Maar misschien zou ik nog een tweede punt willen maken. Ik heb dit eerder aan het einde van mijn toespraak genoemd: het voorstel wordt inderdaad voorbereid door de diensten van de Commissie, aangenomen door de Commissie en gaat vervolgens naar de Raad en het Parlement. En daar worden, als ik dat mag zeggen, vaak amendementen ingediend, en zelfs ingrijpende amendementen. Ik zeg niet of ze gerechtvaardigd zijn of niet, maar vaak worden ze niet voldoende beoordeeld vanuit het perspectief van het MKB. We weten dat dit recent is erkend en ik geloof dat het een goed idee zou zijn om te werken aan een methode om deze effecten binnen de drie instellingen te evalueren en dat volledig operationeel te implementeren. Natuurlijk is het de collegiale taak van de instellingen om de voorstellen van de Commissie te bespreken, amendementen in te dienen en ze aan te nemen, maar wij zouden ook beschikbaar zijn om de impact van die amendementen op het MKB te beoordelen, en niet alleen voorafgaand aan het voorstel. [15:44:47] Speaker 1 [FR] Dank u. [15:44:50] Speaker 1 [RO] Heel erg bedankt. Ik zal ook twee vragen hebben. Een voor... Zij die het onderzoek hebben uitgevoerd, die de studie hebben verricht. U zei in uw presentatie dat er allereerst te weinig overleg plaatsvindt met het MKB wanneer een nieuwe wetgevende akte wordt opgesteld. En u sprak over late betalingen. Mijn vraag is nu, en misschien zal de Commissie hierop reageren, dat het MKB in alle 27 lidstaten zeer ontevreden is over de werking de richtlijn over late betalingen, die sinds 2013 van kracht is en niet naar behoren functioneert, en we hebben – althans ik persoonlijk heb dat gevraagd – om een verordening in plaats van een richtlijn te vragen om een uniforme toepassing in alle 27 lidstaten te waarborgen. Want als een betaling wordt vertraagd voor een groot bedrijf, is de impact kleiner. Als een betaling wordt vertraagd voor een kleiner bedrijf, is de impact zeker groter. Wat is uw standpunt hierover, en kunt u uitleggen wat u bedoelde met de uitspraak dat bedrijven niet alleen moeten worden gedifferentieerd op basis van omzet en aantal werknemers, maar ook op basis van de impact die zij hebben op de economie en de sector waarin zij actief zijn? Want ook ik heb in mijn land, in Roemenië, toen ik minister was, geprobeerd belastingheffing gebaseerd op CAEN-codes in te voeren, aangezien de winstmarge en de mogelijkheid om te investeren afhankelijk zijn van de sector waarin ik werk, zoals bouw, textiel, meubels en dergelijke. Ik weet niet wat u bedoelde, maar misschien kunt u dat uitleggen. En tegen de Commissie zal ik ronduit zeggen dat ik de werking van de Small Business Act niet heb ervaren. Ik heb niet het gevoel dat de ‘denk klein eerst’-benadering werkt, en dan passen we het toe. En ik zeg zelf, als MKB’er, ik weet niet hoe jullie hebben gedacht, oh, ik weef niet hoe jullie denken dat het werkt, ik weet niet wie jullie raadplegen om te zien of ze er tevreden mee zijn of niet. Het is waar dat jullie zeiden dat we zelf amendementen kunnen indienen, maar ik weet dat ik bij de onderhandelingen als rapporteur aanwezig ben geweest. De Commissie is daar persoonlijk aanwezig en verzet zich vaak wanneer we wijzigingen willen aanbrengen. [15:47:13] Speaker 1 [RO] verandering, en u weet hoe moeilijk het is om de Raad aan boord te krijgen, die zich ook verzet wanneer wij, het Parlement, met een voorstel komen. Maar mijn vraag is: toen u de Verpakkingsverordening en de Afvalverordening opstelde, vraag ik het u rechtstreeks, hebt u dan MKB’ers geraadpleegd? Ik heb met hen talloze keren vergaderd over deze twee documenten, deze twee verordeningen, en het is extreem belastend voor een MKB’er om de Verpakkingsverordening en de Afvalverordening toe te passen, omdat ik hier niet zie dat er enig verschil is tussen een groot bedrijf en een klein bedrijf. Zij moeten dezelfde regels toepassen. Dank u. [15:48:04] Speaker 1 [RO] Ik verzoek daarom om een antwoord. [15:48:10] Speaker 2 [EN] Goed. Dus ik zou een kort antwoord kunnen geven op de vraag van de voorzitter. Dus, wanneer... Wanneer we de richtlijn of verordening over late betalingen bestuderen, is dit een zeer interessante zaak, omdat de Commissie in de impactbeoordelingen heeft aangegeven dat de feedback van belanghebbenden over het algemeen positief is. En wat zij willen, is meer een uniforme regel voor alle sectoren in de economie. Zij zullen dan dezelfde regel volgen en dan worden mkb’s alleen onderscheiden op basis van hun omvang. Maar wanneer we kijken naar verschillende opmerkingen en u opinies van belanghebbenden en verenigingen, dan blijkt dat eigenlijk Ze zeiden in feite dat u weet dat de situatie met betrekking tot late betalingen aanzienlijk verschilt per sector. Dus er is geen manier om één enkele regel te hebben die alle mkb'ers in alle sectoren helpt. Dit is dus hoe wij de financieringen hebben geregeld: u weet wel, wij financieren vaak impactbeoordelingen, maar mkb'ers worden niet gedifferentieerd naar hun economische rol, wat belangrijk is als we de daadwerkelijke impact op de mkb'ers proberen te begrijpen. Dit is mijn korte antwoord. Dank u. [15:49:45] Speaker 1 [RO] Dank u. En nu de commissie? [15:49:52] Speaker 3 [FR] Dank u, mevrouw de Voorzitter. Misschien hebt u verschillende vragen gesteld. Ik zal proberen de verschillende punten te beantwoorden. Met betrekking tot de Small Business Act, die is inderdaad in 2009 geïntroduceerd en dus voordat al de instrumenten die wij hebben gecreëerd, waren opgericht. Sindsdien, op het gebied van betere regulering, voor de SME-filter, voor de SME-test, voor de SME-check, dus dit kan verklaren waarom MKB’s niet voldoende in aanmerking zijn genomen. U bent er ongetwijfeld van op de hoogte dat we onlangs in april een mededeling hebben aangenomen om de zaken verder te verbeteren, die de eenvoud vanaf het begin van de voorstellen benadrukt. Ik wil u ook herinneren aan de vereenvoudiging, en wel dat, zoals ik in mijn inleiding al zei, de Commissie tot nu toe de goedkeuring van 12 omnibus-teksten heeft gevraagd, maar er slechts drie zijn aangenomen. Dus hebben we tijd nodig zodat het wetgevingsproces kan worden afgerond en zodat de voorstellen kunnen worden uitgevoerd voordat ze concreet vruchten kunnen afwerpen. We kunnen spijt hebben van de tijd die het kost, maar dit is de normale termijn voor wetgeving. Over de kwestie van betalingsvertragingen begrijp ik uw frustratie volledig. Bovendien wordt die gedeeld op het niveau van de commissie en met name binnen mijn eenheid. Drie jaar geleden hebben wij een verordening voorgesteld om de zaken te verbeteren. Het Parlement was zeer ondersteunend, maar de Raad blokkeerde het voorstel. Er zijn heel wat discussies geweest; wij hebben geprobeerd de situatie te ontmijnen. Geconfronteerd met deze blokkade en deze passiviteit, weet u dat de Commissie heeft besloten het voorstel terug te trekken uit het werkprogramma dat vorige week is aangenomen. Dat betekent echter niet dat we niets willen doen om de zaken te verbeteren. We zijn momenteel aan het nadenken over wat we kunnen doen om de richtlijn beter te implementeren. Wel, we zullen zien hoe de zaken en de discussies zich vervolgens kunnen ontwikkelen. Wat betreft de aandacht voor de heterogeniteit van het MKB, want het is waar dat we het over het MKB hebben, maar het zijn [15:52:26] Speaker 3 [FR] van nature heel verschillend zijn qua omvang en sector, tussen micro-ondernemingen en mkb's. In feite nemen we in onze mkb-test, wanneer een wetgevingsvoorstel als zeer relevant wordt beschouwd, zowel differentiatie naar omvang als naar sector in ogenschouw. Dus dat is iets waar we zo veel mogelijk rekening mee proberen te houden. Tot slot over de verordening inzake verpakkingen en verpakkingsafval, die, zoals we weten, wordt bekritiseerd omdat deze extra administratieve lasten oplevert voor bedrijven, en met name voor mkb’s. Toch mogen we het doel van deze verordening niet vergeten, namelijk het verbeteren van de werking van de interne markt voor verpakkingen en het creëren van schaalvoordelen, wat uiteindelijk leidt tot één set regels. Het idee blijft om een circulaire economie te ondersteunen die de afhankelijkheid van grondstoffen vermindert en de bevoorradingszekerheid verbetert. De verordening voorziet inderdaad in een aanpassingsperiode en vrijstellingen met vereenvoudigde eisen, waaronder voor kleine ondernemingen en micro-ondernemingen, die vrijgesteld zijn van bepaalde hergebruiksdoelstellingen. Wij hebben de implementatieproblemen opgemerkt, en daarom stelde de Commissie vorige maand december een milieumnibus voor die tot doel had de verplichting voor Unieproducenten om een gemachtigde vertegenwoordiger aan te wijzen op te schorten wanneer zij rechtstreeks verkopen aan gebruikers in andere lidstaten. Dit was bedoeld om de aanzienlijke last die gepaard gaat met het aanwijzen van zo’n vertegenwoordiger weg te nemen, aangezien het aanwijzen van een vertegenwoordiger voor een individueel bedrijf veel geld kost. De voorstel ligt naar ik aanneem nog steeds op tafel, en wij in de Commissie hopen dat het zo snel mogelijk wordt aangenomen. Er zijn nogal wat discussies en een blokkade geweest in de Raad, naar ik aanneem, maar de discussies zijn hervat, dus we mogen hopen dat dit de zaken zal verbeteren. [15:54:33] Speaker 3 [FR] de zaken zullen sneller gaan, en dat weet u waarschijnlijk al, want als onderdeel van de Wet op de circulaire economie bereidt de Commissie een bredere, ingrijpendere hervorming voor van verplichte vertegenwoordigende systemen. Deze hervorming zal zich richten op vereenvoudiging, harmonisatie en digitalisering. We zullen dus proberen een systematischer oplossing te bieden voor deze moeilijkheid. Dank u. [15:55:05] Speaker 1 [RO] Ja. Hartelijk dank. Natuurlijk kan er altijd beter worden gedaan, en ik hoop dat we die richting op gaan, want zoals ik al zei, is de last – en, nou ja, de verwachting – voor het mkb om dingen te reguleren en te vereenvoudigen. Zeker zonder deregulering, want het is goed om een gereguleerde markt te hebben. Ik wil graag de heer onderzoeker Timothy Young en de vertegenwoordigster van de Digi Grău-commissie bedanken en ik hoop dat we, zoals u, mevrouw, zei, betere resultaten kunnen bereiken. Ik betreur het dat het voorstel van de commissie is ingetrokken als gevolg van het patstelling die door de Raad is veroorzaakt, maar ik hoop dat we nog steeds een oplossing kunnen vinden en vooruitgang kunnen boeken. Ik wil u eraan herinneren dat we nu een belangrijke discussie hebben, ik zou zelfs zeggen een zeer belangrijke workshop, over de wetgevende handeling inzake digitale billijkheid, over hoe onlineconsumenten doeltreffend kunnen worden beschermd terwijl er wordt gezorgd voor een coherente wisselwerking met de bestaande wetgeving. We hebben hier ook, en ik wil hier graag de experts verwelkomen, inclusief diegenen die online deelnemen, bedankt voor jullie deelname aan deze workshop. Het doel van de workshop is om meningen uit te wisselen over hoe de toekomstige wetgevende handeling inzake digitale billijkheid de bescherming van onlineconsumenten kan versterken, terwijl er tevens wordt gezorgd voor consistentie en coherentie met het bestaande EU-acquis. En ik wil u ook laten weten dat de workshop wordt georganiseerd door de thematische afdeling voor de IMCO-commissie; de workshop is onderverdeeld in twee discussiegroepen. De eerste ronde tafel, het eerste debat, gaat over het herdenken van consumentenbescherming in het digitale tijdperk, en hier hebben we professor, doctor Emilia Miscenic, hoogleraar aan de Faculteit der Rechtsgeleerdheid in Rijeka – ze is online, als ze verbinding heeft, na 10 minuten. [15:57:17] Speaker 2 [RO] 16. [15:57:18] Speaker 1 [RO] Als volgende spreekt professor doctor Peter Roth, hoogleraar Handels- en Informatie recht aan de Universiteit van Oldenburg, met een maximum van 10 minuten, waarna ik aanneem dat collega-parlementsleden kunnen interveniëren. Ik begrijp dat ook professor Emilia Miscenic, hoogleraar aan de Faculteit der Rechtsgeleerdheid in Rijeka, is verbonden. Ik nodig u uit, professor. [15:57:41] Speaker 3 [EN] Dank u wel, ik hoor u goed. Geachte mevrouw de voorzitter, geachte leden van de commissie, geachte vertegenwoordigers van het Europees Parlement, van de Europese Commissie, dames en heren, het is een eer om deze briefing te presenteren die is aangevraagd door de IMCO-commissie over de horizontale kwesties die relevant zijn voor de aanstaande Digital Fairness Act. De titel 'Van de gemiddelde naar de kwetsbare consument in digitale omgevingen' vat de centrale vraag samen die ik wil bespreken: of de huidige benchmarks en definities van de EU-consumentenwetgeving, zoals 'gemiddelde consument' en 'kwetsbare consument', nog geschikt zijn voor de digitale omgevingen. Volgende dia, alstublieft. Laat mij allereerst kort de structuur van deze presentatie schetsen. Ik begin met een zeer korte overzicht van het beleidstraject dat heeft geleid tot de Digital Fairness Act. Daarna ga ik over tot de kern van de presentatie, waar ik de benchmarks onder de loep neem, met name in de context van de jurisprudentie van het Hof van Justitie. In een tweede stap bespreken we deze benchmarks in de context van digitale omgevingen, waar we nieuwe opkomende concepten zoals digitale kwetsbaarheid en digitale asymmetrie zullen behandelen. Tot slot zal ik trachten enkele beleidsaanbevelingen en -opties te formuleren met betrekking tot mogelijke aanpassingen van de benchmarks. Dus, zoals we allemaal weten, is het voorstel voor de DFA niet in een vacuüm ontstaan. In 2020 vroeg de Commissie in de nieuwe consumentenagenda of er verdere wetgeving nodig was om een gelijkwaardig niveau van consumentenbescherming te waarborgen bij online en offline transacties. Later lanceerde de Commissie de digitale eerlijkheidsfitnesscheck, gevolgd door een openbare raadpleging. Het resultaat daarvan kwam in oktober 2024 uit en vervolgens volgde in 2025 de openbare raadpleging over de toekomstige Digital Fairness Act. Zoals we op de dia kunnen zien, waren de meeste deelnemers aan de raadpleging consumenten en ze waren het erover eens en ondersteunden de nieuwe regels over dark patterns, verslavende ontwerpen, personalisatie, schadelijke influencer-marketing en dergelijke. De meeste respondenten [16:00:15] Speaker 3 [EN] heeft zich niet uitgelaten over de horizontale kwesties van benchmarks waar wij vandaag over discussiëren, dus volgende dia alstublieft. Kort iets over de fitness check, want min of meer zijn we allemaal bekend met deze resultaten, dus op basis van deze vijf onderzochte criteria die u op de dia kunt zien, zijn de Richtlijn oneerlijke handelspraktijken, de Richtlijn consumentenrechten en de Richtlijn oneerlijke contractvoorwaarden aan een onderzoek onderworpen en de algemene bevinding was dat eh de huidige EU-wetgeving op het gebied van consumentenrecht is over het algemeen efficiënt, maar de effectiviteit ervan wordt beperkt door een hoog niveau van juridische fragmentatie. De samenhang tussen de richtlijnen onderling is goed, maar de externe samenhang – met name met de digitale sleutelwetgeving zoals de DSA, de DMA, de AI Act en dergelijke – kent problemen. De efficiëntie lijdt onder enorme discrepantie in de kosten voor bedrijven, met name wat betreft de nalevingskosten, en de online consumentenschade die destijds werd geschat op 7,9 miljard per jaar. De algemene diagnose is dus zeer duidelijk: de doelstellingen van de richtlijn blijven hoogst relevant, maar juridische fragmentatie, de digitale kwetsbaarheid van consumenten en zwakke handhaving ondermijnen die doelen. Volgende slide, alstublieft. Dank u. Uh we kijken nu naar de kern van de briefing, waar we allereerst het begrip consument en de referentiemaatstaf moeten onderscheiden. Het begrip consument wordt gebruikt om de persoonlijke reikwijdte van de desbetreffende wet te bepalen, terwijl de referentiemaatstaf als een interpretatiemiddel dient om het beschermingsniveau dat aan de consument wordt geboden, te helpen vaststellen. Enerzijds hebben we dus de wettelijke definitie van de consument, die wordt bepaald door twee cumulatieve criteria: persoonlijke en functionele criteria. In verschillende EU-consumentenrichtlijnen is de consument altijd een natuurlijk persoon die handelt buiten een handels-, bedrijfs- of beroepsactiviteit. Zodra we een persoon als consument hebben gedefinieerd, kunnen we het hebben over de referentiemaatstaf en over de positie van de consument in een bepaalde rechtshandeling. Op de dia ziet u dat tijdens de jaren 90 het Hof van Justitie [16:02:54] Speaker 3 [EN] Justitie heeft vandaag een objectieve standaard vastgesteld van een gemiddelde consument die redelijk goed geïnformeerd, redelijk oplettend en omzichtig is, en dit werd bereikt door gebruik te maken van de zogenaamde doctrine van de homo economicus en het informatieparadigma, wat betekent dat de consument wordt gezien als een persoon die rationele en geïnformeerde beslissingen en keuzes maakt op basis van beschikbare en transparante informatie. Dit werd later gecodificeerd door de Richtlijn oneerlijke handelspraktijken (UCPD) samen met de subsidiaire standaard voor bijzonder kwetsbare consumenten. En vandaag stellen we ons de vraag of deze maatstaven, die lang geleden zijn vastgesteld, nog steeds voldoen aan de behoeften van consumenten in digitale omgevingen die worden gevormd door algoritmen, persoonlijke aanbevelingen, datagedreven personalisatie en dergelijke. Dus, volgende dia alstublieft. Eh de rechtspraak van het Hof van Justitie houdt sterk vast aan de objectieve standaard van de gemiddelde consument en die wordt ook toegepast bij de uitlegging van andere EU-consumentenrichtlijnen, zoals de richtlijn oneerlijke contractvoorwaarden, de richtlijn consumentenkredieten en de richtlijn consumentenrechten. Zoals echter al vermeld, kan het niveau van consumentenbescherming variëren afhankelijk van de feitelijke omstandigheden van de zaak, en de rechtspraak heeft een zekere mate van flexibiliteit getoond door deze standaard te buigen of aan te passen. U bijvoorbeeld hier kunt u hier enkele passages zien uit verschillende zaken in de beroemde zaak Oceano Grupo, waar sprake was van de uitleg van oneerlijke contractuele voorwaarden of er was een reeks zaken met betrekking tot de uitleg van oneerlijke contractuele voorwaarden in krediet- of hypotheekovereenkomsten. Het Hof van Justitie concludeerde dat deze gemiddelde consument in een zwakkere positie verkeert ten opzichte van handelaren, met name wat betreft de onderhandelingspositie, het kennisniveau en de beschikbare informatie. Hier kunnen we bijvoorbeeld de Spaanse zaak Duarte Juero zien met betrekking tot niet-naleving van goederen, en het Hof van Justitie oordeelde dat de consument die er niet in slaagde een van de rechten in de civiele procedure in te roepen, onwetend was. [16:05:30] Speaker 3 [EN] eh van haar rechten dus dit liet ons eigenlijk zien dat de benchmark in de praktijk al eh contextgevoelig is en eh dat er een mogelijkheid bestaat om deze praktijk van het Hof van Justitie te codificeren door de doelstellingsnorm te behouden terwijl de omstandigheden, waaronder digitale, die een gemiddelde consument in een zwakkere en zelfs kwetsbare partij kunnen veranderen, worden meegenomen. Volgende dia alstublieft. Dit brengt ons bij de benchmark van de kwetsbare consument eh die momenteel in de richtlijn consumentenrechten UCPD, de AI-wet, de UK-wet en andere wetgeving op een vergelijkbare maar inconsistente manier wordt erkend en vooral gericht is op persoonlijke kenmerken zoals u op de dia ziet, zoals mentale en fysieke kwetsbaarheid, leeftijd, goedgelovigheid, terwijl externe factoren minder aandacht krijgen. Deze verdienen echter speciale aandacht, met name als we het hebben over de uitdagingen van digitale omgevingen. Volgende dia alstublieft. Eh op dit punt volgens het BUC-rapport 2021 zijn digitale kwetsbaarheid en de daarmee samenhangende digitale asymmetrie in B2C-relaties onderling verbonden begrippen, en de kwetsbaarheid ontstaat rechtstreeks uit de structurele architectuur van digitale marktplaatsen en de daarin gebruikte digitale technieken, zoals oneerlijke manipulatieve praktijken die consumenten digitaal kwetsbaar maken en vaak leiden tot transactiebeslissingen die niet weloverwogen of rationeel zijn. De asymmetrie in B2C-relaties neemt toe in digitale omgevingen en dit wordt uiteraard ook erkend, zoals u kunt zien aan voorbeelden en citaten uit de jurisprudentie van het Hof van Justitie die de impact van deze technieken op de online consumentenkeuzes erkent. Hier kunnen we verschillende zaken noemen, maar wellicht beperken we ons door de tijdlimiet tot het eerder genoemde Compass Banka op de vorige dia, waar werd erkend dat de maatstaf van de gemiddelde consument niet uitsluit dat hiermee rekening wordt gehouden. [16:08:09] Speaker 3 [EN] eh de invloed van cognitieve vooroordelen eh op de gemiddelde eh consument uh volgende dia alstublieft. Dus daarom beveel ik in de briefing aan om zowel de benchmarks voor de gemiddelde als voor de kwetsbare consument te actualiseren door het standaard van het Hof van Justitie te handhaven, maar door criteria toe te voegen die de uitdagingen van digitale omgevingen weerspiegelen. Hoe dit te doen? Door nieuwe concepten in te voeren zoals digitale kwetsbaarheid en bijbehorende digitale asymmetrie, aangezien deze beide gemiddelde en kwetsbare consumenten in digitale omgevingen duidelijk kunnen beïnvloeden. Volgende dia, alstublieft. Natuurlijk zal de wijze van regulering afhangen van de vorm van de handeling en naar mijn mening is het oorspronkelijke idee om juridische fragmentatie te voorkomen door een systematische aanpak van het actualiseren van de richtlijnen verlaten. Dus, ongeacht de richting die het op gaat, moet de wetgever ervoor zorgen dat er externe coherentie wordt bereikt met het digitale sleutelbegrip, omdat we allemaal weten dat dit de handhaving kan beïnvloeden. Volgende dia, alstublieft. En hier zijn de belangrijkste conclusies die ik al heb genoemd. Vanwege de tijdslimiet zal ik ze niet herhalen. Ik dank u voor uw aandacht en ik dank u ook voor de mogelijkheid als kwetsbare consument om mij online het woord te mogen voeren vanwege mijn beperkingen. Heel erg bedankt voor de mogelijkheid en de aandacht. [16:09:52] Speaker 1 [EN] Dank u wel. [16:09:53] Speaker 1 [RO] Heel erg bedankt, en ik hoop dat u bij ons blijft, want er zullen zoals u hebt gezien tussenkomsten zijn van collega’s. Het onderzoek van professor Emilia Mișenici richt zich op Europees privaatrecht, antidiscriminatierecht en consumentenrechten. Het is mij nu een genoegen om professor Peter Rot uit te nodigen, hoogleraar burgerlijk, handels- en informatierecht aan de Universiteit van Oldenburg. Zijn bijdrage zal deze discussie zeker verrijken. Zijn onderzoek richt zich op de gevolgen van digitalisering voor het privaatrecht, duurzaamheid en het waarborgen van de naleving van de wetgeving inzake consumentenbescherming. U hebt 10 minuten, professor. [16:10:42] Speaker 1 [EN] Heel erg bedankt, mevrouw de voorzitter, geachte leden, dames en heren. Mijn taak is om naar enkele meer concrete aspecten van de Digital Fairness Act te kijken en u weet waarschijnlijk allemaal dat de Digital Fairness Act of het ontwerp op het beste mogelijke moment is gelekt, namelijk nadat wij onze presentaties hebben voorbereid. En ik had 10 minuten om er vluchtig doorheen te kijken. Ik zal proberen te verwijzen naar wat ik heb gezien en wat ik hierna voorstel. Volgende dia, alstublieft. Dus ik hoef niet alle doelstellingen van de DFA te herhalen. Ik wilde alleen maar vermelden dat de meeste ervan – het vergroten van de rechtszekerheid, het verminderen van juridische fragmentatie, het vermijden van wrijvingen, het vereenvoudigen van het juridische kader – iedereen ten goede zou komen: consumenten net zo goed als handelaars die een duidelijker kader zouden hebben om mee te werken. En natuurlijk de interne markt. En al dit zou natuurlijk moeten gebeuren op een hoog niveau van consumentenbescherming. Volgende dia, alstublieft. Dus wat ik wil doen, is kijken naar drie praktijken: dark patterns, invloedrijke marketing en personalisatiepraktijken, en enkele praktische zaken zoals de bewijslast en de precisie voor kleine handelaars. Ik zal deze bespreken door gaten in de juridische onzekerheden en potentiële wrijvingen met andere wetgeving te identificeren en vervolgens enkele mogelijke oplossingen te geven. Volgende dia, alstublieft. Dus om te beginnen met dark patterns: natuurlijk hebben we al enige bestaande wetgeving, maar die dekt slechts bepaalde aspecten. De DSA dekt alleen online platforms, de richtlijn consumentenrechten alleen de afstandsverkoop van financiële diensten, en de AI-verordening alleen dark patterns die door kunstmatige intelligentie worden gegenereerd. Of de UCPD deze dekt – en in welke mate – is niet alleen onderwerp van academische discussie, maar ook van reeds tegenstrijdige jurisprudentie bij de rechtbanken. En hetzelfde geldt voor de gegevensbeschermingswetgeving, de GDPR, waarbij dark patterns natuurlijk van invloed kunnen zijn op vrije en geïnformeerde toestemming, maar in welke mate ze dat daadwerkelijk doen en wat de referentiekader is, wordt opnieuw zeer omstreden besproken. [16:12:59] Speaker 1 [EN] dus volgende dia alstublieft. Iedereen voelt een duidelijke noodzaak om dark patterns te reguleren, in het bijzonder ook de respondenten van de raadpleging en de mogelijke oplossingen, en dat is degene die, voor zover ik heb gezien, nu door de Commissie is gekozen: een duidelijke verbodsbepaling in de Richtlijn oneerlijke handelspraktijken, een voorbeeldige lijst van dark patterns om te concretiseren wat deze brede notie eigenlijk betekent, en om richting te geven aan met name handelaren over wat zij wel en niet mogen doen. niet, en om de Commissie de bevoegdheid te geven deze verschillende vormen en types van dark patterns verder te concretiseren in delegatiewetgeving. Wat ik nog zou willen toevoegen – en dat heb ik nog niet gezien – is zelfs een poging om bepaalde wettelijke vereisten te standaardiseren waar er geen ruimte hoeft te zijn voor creativiteit van handelaren. Mijn voorbeeld hierbij zijn cookie-banners: ik zie niet in waarom iedereen daar een andere nodig heeft. Dank u wel. Volgende punt: invloedrijke marketing, wat nog niet expliciet op EU-niveau is geregeld, maar natuurlijk valt de UCBD hier wel onder, omdat invloed kan worden uitgeoefend door handelaren. De vraag is dan: onder welke omstandigheden zijn zij handelaren en valt de UCBD daarop van toepassing? En wat moeten zij precies doen om duidelijk te maken dat zij commerciële communicatie gebruiken? Hier zien we al veel juridische fragmentatie binnen de Europese Unie, en zelfs binnen lidstaten: de Spaanse wetgeving die naar voren is gekomen bij de implementatie van de richtlijn audiovisuele mediadiensten, de Duitse bijzondere regel in de Duitse wet op oneerlijke handelspraktijken, het meest uitgebreide systeem in Frankrijk en uiteenlopende nationale rechtspraak. Volgende dia, alstublieft. Ook hier is duidelijk behoefte aan regulering – en ik zie dat er in het voorstel al een is, dus we hebben een specifieke bepaling nodig die verduidelijkt wie een handelaar is en wat precies moet worden bekendgemaakt. Ik zou ook pleiten voor standaardisatie van de bekendmakingen: wat moet je precies zeggen en [16:15:32] Speaker 1 [EN] de commissie biedt twee, eh, twee begrippen die kunnen worden gebruikt: reclame en commerciële samenwerking, wat ik een geweldig idee vind. Daarnaast zijn er met name vanuit de Franse wetgeving aspecten die het overnemen waard zijn, zoals de speciale bescherming van minderjarigen tegen invloeden en speciale gebieden waar die invloed bijzonder risicovol kan zijn – gebieden die bijzonder risicovol kunnen zijn, zoals gezondheid of financiële diensten, waar het misschien niet verstandig is om marketinginvloed uit te oefenen. Er zouden dus mogelijk wat verboden kunnen gelden. En daar staan er al een paar van in het voorstel. Eh, een ander aspect dat naar voren is gekomen en dat ik ook heb gezien, is dat het duidelijk moet zijn dat handelaars die influencers gebruiken om hun product te promoten, aansprakelijk zijn voor wat ze doen. Zij moeten dus de plicht hebben om hen misschien te leren wat ze wel en niet mogen doen, en zij zijn aansprakelijk als ze zich niet aan de regels houden. Volgende dia, alstublieft. Gepersonaliseerde prijzen, mijn favoriet. Er is weliswaar enige expliciete wetgeving, maar die wordt meestal als ontoereikend beschouwd, omdat er in de Richtlijn consumentenrechten en de Richtlijn consumentenkrediet alleen sprake is van louter informatieverplichtingen, namelijk dat gepersonaliseerde prijzen worden toegepast, maar niet hoe. Daardoor kunnen consumenten niet echt begrijpen wat het betekent. Voor wat betreft de Richtlijn oneerlijke handelspraktijken heerst er juridische onzekerheid. Sommigen hebben voorgesteld om de personalisatie van prijzen te behandelen als materiële informatie in termen van misleidende weglating, maar dat is nog nooit in de rechtbank getest, dus we weten het niet. Er zijn zeker hiaten, want de Richtlijn consumentenrechten en de Richtlijn consumentenkrediet dekken niet alles en daarom is er behoefte aan regulering. Mogelijke oplossingen – volgende dia alstublieft – zouden natuurlijk de meest radicale zijn: een totaalverbod op gepersonaliseerde prijzen, wat in feite door de meeste respondenten wordt verkozen. Een minder vergaande oplossing zou een opt-in- of opt-outsysteem zijn, waarbij je ervoor kunt kiezen om niet onderworpen te worden aan gepersonaliseerde prijspraktijken. Op zijn minst zou je kunnen [16:17:59] Speaker 1 [EN] en dat is wat ik in de voorstel heb gezien, men zou gevoelige gegevens moeten verbieden voor personalisatie en men zou minderjarigen niet moeten targeten met personalisatiepraktijken. En natuurlijk, als men dat zou doen, zou men de andere juridische handelingen, de Richtlijn consumentenrechten en de CCD, dienovereenkomstig moeten aanpassen – gepersonaliseerde marketing, volgende dia. Hetzelfde probleem natuurlijk: er is natuurlijk de AVG, de wetgeving over gegevensbescherming op de achtergrond, omdat gepersonaliseerde marketing impliceert dat iemand eerst persoonsgegevens heeft verkregen, maar dat gebeurt lang voordat de marketing plaatsvindt en iedereen weet dat niemand de gegevensbeschermingsverklaringen leest, dus dat is niet echt behulpzaam. Anderszins is het niet duidelijk in hoeverre dit onder de UCBD valt en er zouden agressieve praktijken kunnen zijn die hiermee te maken hebben, maar dat is nog nooit in de rechtbank getest. Mensen voelen dat er behoefte is aan regulering en mogelijke oplossingen – de volgende dia’s zijn min of meer hetzelfde als het gaat om gepersonaliseerde prijzen: het zou een opt-in- of opt-outsysteem kunnen zijn of ten minste het verbod op het gebruik van gevoelige gegevens en het verbod op gepersonaliseerde marketing naar minderjarigen. De laatste twee punten heb ik in het voorstel gezien, de eerste helaas niet. Volgende dia. Als het gaat om praktische zaken, staat en valt alles in dit zwarte gat met de bewijslast: als je het aan consumentenorganisaties of individuele consumenten overlaat om te bewijzen dat er dark patterns in het webdesign zitten, zal er geen handhaving zijn, geen privaatrechtelijke handhaving, en blijf je zitten met publieke handhaving die in sommige lidstaten misschien werkt, maar niet in andere. De huidige regel van artikel 12 van de UCBD is duidelijk ontoereikend om veel redenen, omdat deze zich allereerst alleen richt op feiten en niet op webdesigns en de toepassing van de regels overlaat aan de discretie van de rechter. Daarnaast zijn er in de lidstaten verschillende normen ontwikkeld en sommige zijn vriendelijker voor de eiser dan andere. [16:20:25] Speaker 1 [EN] dus er is zeker een noodzaak uh voor regulering, met name ook met het oog op een gelijk speelveld in de verschillende lidstaten volgende dia alstublieft de oplossing die ik het meest overtuigend vind, is om het model van de richtlijn productaansprakelijkheid te volgen die net is hervormd en precies hetzelfde probleem aanpakt, namelijk het black box-issues met betrekking tot slimme producten enzovoort. Er zou dus een recht op openbaarmaking moeten zijn, waarbij bijvoorbeeld een donker patroon of prijsondersteuning aannemelijk wordt gemaakt door de eiser, zodat het lijkt alsof je verschillende prijzen ziet en dat niet kunt verklaren, wat het heel aannemelijk maakt dat er iets achter de schermen gebeurt. En dan sancties als de webdesign niet wordt openbaar gemaakt door de handelaar. Er is ook nog iets te zeggen over de bewijsstandaard: tot welke mate moet je de rechter overtuigen? Heb je volledig bewijs nodig of volstaat een waarschijnlijkheid dat er een donker patroon achter de schermen zit? Ook hier zijn verschillende normen in de lidstaten volgende dia nu hebben we net SME besproken, dus ik heb ook iets over kleine handelaren de vraag is of veel kleine handelaren hun websites niet zelf ontwerpen, maar de website als geheel kopen van verkopers zoals Shopify en ze weten niet per se wat ze doen, ze zouden niet eens kunnen weten dat er een donker patroon of een personalisatiepraktijk achter de schermen zit en de vraag is of we hen op de een of andere manier moeten beschermen en mogelijke oplossing en ik heb dat ook in het voorstel gezien, namelijk een verhaalingsrecht tegen de derde partij die hun website heeft verkocht of ontworpen, inclusief een donker patroon of een onwettige personalisatiepraktijk het is een systeem dat we ook vinden in de richtlijn verkoop van goederen en in de richtlijn digitale inhoud en digitale diensten en het is logisch om deze derde partijen in het systeem op te nemen je zou ze zelfs nog directer kunnen betrekken, zoals in het productaansprakelijkheidsrecht, als derde personen die verantwoordelijk zijn voor het donkere patroon in de eerste plaats [16:22:47] Speaker 1 [EN] u zou ze direct kunnen targeten, u zou het probleem bij de wortel kunnen aanpakken en niet alleen bij de vele uitingen daarvan, maar dat staat niet in het voorstel. Afgezien daarvan zou men kunnen denken aan een zekere versoepeling van de aansprakelijkheid, rekening houdend met het feit dat de UCBD een objectief stuk recht is, zodat u alleen de schending hoeft te bewijzen en geen nalatigheid om aansprakelijk te zijn. Maar dat is een politieke beslissing. De laatste: ik wilde alleen even zeggen dat in het kader van het vereenvoudigingsbeleid duidelijke verboden en duidelijke normen ook de verwarring en de complexiteit kunnen verminderen en daardoor de transactiekosten kunnen verlagen, het leven eenvoudiger kunnen maken en ook kunnen leiden tot een gelijk speelveld tussen grote en kleine handelaren, omdat grote handelaren personaliseringspraktijken kunnen veroorloven en kleine handelaren dat misschien niet kunnen, en grote handelaren dat misschien wel kunnen. eh donkere patronen in hun webdesigns kunnen creëren, waar kleine handelaren wellicht niet toe in staat zijn, dank u wel [16:24:03] Speaker 1 [RO] mijn presentatie, dank u wel, meneer de Professor. Ik heb net naar professor Emilia geluisterd, ik hoop dat ze bij ons is, en naar de heer Peter Ruth. Nu, beste collega’s, volgens het principe van 'cash di', als iemand wil interveniëren, oké. [16:24:28] Speaker 1 [EN] Dora David: Dank u wel, voorzitter. Dank u wel voor de uitgebreide overzichten. Het is zeer behulpzaam om de omtrek van de problemen en mogelijke oplossingen te zien. Ik heb een vraag over hoe we oplossingen toekomstbestendig kunnen maken, want ik denk dat we al een toekomstbestendige oplossing hebben: principesgebaseerde consumentenwetten. U noemde de UCPD met betrekking tot dark patterns. Ik denk dat die duidelijk dark patterns dekken, omdat dark patterns de consument ertoe brengen een transactiebeslissing te nemen die zij niet zouden hebben genomen als zij op de hoogte waren geweest van het ontwerp. Met de uitbreiding van een zwarte lijst, die blijkbaar de voorgestelde oplossing is in de DFA, hoe zorgen we er dan volgens u voor dat de wet toekomstbestendig blijft en niet elke twee minuten hoeft te worden bijgewerkt? Ik denk dat richtlijnen hierin flexibeler zijn. En ik wil ervoor zorgen dat we de flexibiliteit van een principesgebaseerd regime, dat we al hebben, niet wegnemen. Dank u wel. [16:25:44] Speaker 1 [RO] heel erg bedankt, SND Crystal [16:25:48] Speaker 1 [EN] allereerst heel erg bedankt voor uw presentatie vandaag, die was heel interessant en nuttig voor het komende werk met de DFA. Allereerst, op de vraag over de gemiddelde versus kwetsbare consument denk ik dat ik me niet echt kan vinden in die benadering, zoals u ook zei, professor. Ik ben er niet zeker van dat die manier van naar consumenten kijken vandaag de dag nog zo veel zin heeft. Ik zou mezelf niet als een kwetsbare consument beschouwen: ik ben goed opgeleid, kan lezen en schrijven en verschillende talen begrijpen, etc. Toch loop ik soms tegen problemen aan als ik online goederen koop en word ik min of meer beetgenomen. De vraag is dus: moeten we misschien niet afstappen van het idee van gemiddelde of kwetsbare consumenten en gewoon over consumenten praten en ervoor zorgen dat we allemaal beschermd zijn, wat dat ook inhoudt? Dat kan gaan om donkere patronen, maar ook om de vraag of een webwinkel bijvoorbeeld soms een Deense webwinkel lijkt, terwijl ik nu wel weet hoe ik dat moet controleren, maar toch nog steeds bedrogen kan worden. Ik denk dus dat ik het zo zou willen beantwoorden, maar ik denk dat we vandaag de dag, als consument en digitaal koper, niet dezelfde bescherming hebben als in de offline wereld. Als je vroeger een kapot product kocht, ging je naar de winkel, sprak je met iemand en die legde je rechten uit, etc. Je had een persoon met wie je kon praten. Vandaag de dag weet je niet eens of je contact kunt krijgen met iemand, je krijgt geen antwoord of als je al antwoord krijgt, is dat misschien gegenereerd door een chatbot en kun je het voor geen enkel doel gebruiken. Je weet niet waar je aan toe bent als je de goederen moet retourneren, ook al hadden we daar vroeger goede bescherming op. Mijn vraag is dus: moeten we het idee van gemiddelde en kwetsbare consumenten nog wel aanhouden of moeten we gewoon over consumenten praten? En op al die goede suggesties… [16:28:13] Speaker 1 [EN] we hebben net gehoord van de tweede presentatie over verbod en persoonlijke prijszetting enzovoort. Ook ik vraag me af: als we dingen op een lijst zetten en verbieden, is er dan niet een risico dat winkels of platforms gewoon nieuwe tools verzinnen die het nog moeilijker maken? Ik weet eerlijk gezegd niet goed hoe we dit moeten aanpakken. Ik wil dat consumenten beter beschermd worden dan nu het geval is wanneer ze online iets kopen, maar ik ben ook bang dat als we te precies zijn, het juist zo handig wordt dat ik daar ook een beetje bang voor ben. We hebben voorbeelden gezien van hoe, zodra we een idee bedenken, ze manieren vinden om die ideeën zo handig mogelijk te maken. Daarom aarzel ik een beetje om concrete verboden in te voeren. Ook bij de DSA, toen we het hadden over dark patterns, ging het meer in het algemeen, omdat het moeilijk is om het zo te beschrijven dat we alles kunnen dekken. Daarom is het beter om het begrip erin te houden en dan aan de rechtbanken te laten beslissen door uitspraken te doen over zaken. Ik heb dus mijn twijfels. Ik zou graag jullie standpunten willen horen over hoe jullie hiernaar kijken. Maar in het algemeen denk ik wel dat we consumenten niet genoeg beschermen wanneer ze online zijn. Het probleem is dat het moeilijk is om de juiste balans te vinden: we willen de goede niet kapotmaken, maar we moeten ervoor zorgen dat de slechten gestopt worden. We hebben hier al een deel van aangepakt in de DSA, maar ik denk dat we er in het algemeen voor moeten zorgen dat het mogelijk is om contact op te nemen met iemand in een winkel, ook al is het online. Hartelijk dank, dank u wel, Crystal. Renew, misschien een korte opmerking. Dank voor de presentaties. Ik ben benieuwd naar het antwoord, ook op de vraag waarom niet alle consumenten worden beschermd en waarom er geen onderscheid wordt gemaakt. In de presentatie stond dat we geen stap terug moeten doen, maar ik denk dat op dit moment eigenlijk alle consumenten risico lopen, als je het zo mag noemen. [16:30:45] Speaker 1 [EN] eh en aan de andere kant moet je natuurlijk iemand bellen bij de douaneregels met de verantwoordelijke persoon om te bespreken wat voor moeilijkheden je nu ziet bij de uitvoering. Dank u. [16:33:08] Speaker 1 [EN] any studies that you know of that transparency will actually support consumers uh uh and whether that's uh that's a good idea um once again I think if we if we don't uh take these steps right now we're making a historical mistake as uh as Europe uh both in uh failing to protect our consumers but also protecting our democracy so curious what will actually come out on Wednesday thank you very much mulțumesc [16:33:36] Speaker 1 [RO] și acum dacă doamna profesor Emilia Mișcenic este încă conectată o rog să dea răspuns și după aceea domnul profesor Peter Rut [16:33:51] Speaker 1 [EN] uh thank you very much um thank you for your questions uh which are uh not only interesting but they are really to the point I actually agree with the with your uh statements and um maybe this was misunderstood in the presentation because as I said in the briefing I I actually do recommend that this average consumer benchmark which needs to be updated and which was created by the court of justice uh needs to be updated in the sense of uh acknowledging that we are as you said and explain uh all vulnerable uh digitally uh but when it comes to vulnerability um and um I was of course thinking a lot about it reading a lot about it this distinction as you said between um vulnerable and average consumer which um exists in the from unfair commercial practices directive um I wrote about it years ago that we have to make this distinction between digital vulnerability and uh consumer vulnerability as um prescribed by the uh unfair commercial practices directive because um under commercial practices directives um consumer vulnerability is uh focused on these certain certain personal characteristics uh where we look as I said informative we look at the age and usually what is meant of course under consumer which are particularly vulnerable are children are elderly people and there are studies actually studies from the European Commission um years ago um um covering uh practices online and showing that um there is actually a distinction between average and and vulnerable consumer and that digital techniques unfair um commercial practices affect vulnerable consumer more than than average consumer although uh this is very very interesting discussion and we should really think about as you said whether we should change the legislation uh to to merge to merge it all on Thursday I don't know whether you have noticed there was a orcla case uh the the judgment came after our briefing uh where the court of justice uh which I said said um explained the benchmarks came up with the interpretation of the notion of the definition of the consumer and [16:36:34] Speaker 1 [EN] eh de afbeelding maakte opnieuw een onderscheid tussen de gemiddelde consument, maar vervolgens werd geïnterpreteerd dat deze gemiddelde consument ook kwetsbare consumenten kan omvatten, zoals kinderen, hoewel het een zaak ging over het ontwerp van wasmiddel dat door de verpakking misleidend kan zijn, kunnen we door analogie ook toepassen op digitale kwetsbaarheden en zeggen dat er categorieën zijn, zoals het hof heeft genoemd, waarbij het risico op verwarring binnen deze categorieën toeneemt wanneer het gaat om deze categorieën, dus ik weet niet of ik het duidelijk heb kunnen uitleggen, maar ik denk dat we het in principe eens zijn over deze punten, dat zoals u zei, we allemaal kwetsbaar zijn op digitaal gebied en in bepaalde gevallen blootgesteld zijn, natuurlijk hangt het van geval tot geval af, dank u wel, dank u zeer. Nu, meneer professor Rot, goed, bedankt voor deze uitdagende vragen, eh, ik zou willen beginnen met te zeggen dat ik in mijn korte presentatie heb aangegeven dat ik een hoger beschermingsniveau in bepaalde gebieden had kunnen voorstellen en de vraag is altijd: wil je wachten op de perfecte oplossing en niets krijgen, of wil je wat vooruitgang boeken? Ik denk dat er in het voorstel enige vooruitgang zit en ik denk dat er ook hiaten zijn. Transparantie, daar ben ik zeer sceptisch over. Ik heb twee zonen van 17 en 22 en ik maak me grote zorgen dat zij hier iets aan zullen hebben. In het bijzonder denk ik dat die generatie verloren is voor transparantie, dus ik zie niet in hoe dit erg behulpzaam is. Wat betreft de vragen over toekomstbestendige regelgeving: natuurlijk is het consumentenrecht altijd het sprookje van het haar en de egel geweest. Zodra de wetgever iets op de markt brengt, is de egel al aan het andere eind van de baan aangekomen. Maar dat mag geen reden zijn om niets te doen aan de bestaande problemen. Dus ik denk dat we wat we hebben moeten aanpakken en flexibel moeten blijven en natuurlijk wil niemand het beginselgerichte benadering opgeven. [16:39:14] Speaker 1 [EN] een vangnetoptie waar je geen specifieke regels hebt, eh, je hebt natuurlijk wel regels nodig, maar verder denk ik dat deze gelaagde oplossing – waarbij je het beginsel hebt, concrete voorbeelden, en zelfs een beschrijving of een concretisering van wat deze voorbeelden zoals donkere patronen precies zijn – een redelijke plus de flexibiliteit die voortkomt uit de delegatiebevoegdheden in dat gebied die de ontwerptekst voorziet in artikel 103, is op dit moment de beste oplossing. Als je in plaats daarvan wacht tot het rechtsstelsel de problemen oplost, wacht je heel lang. Want ik kom uit Duitsland en in Duitsland hebben we in elk geval veel jurisprudentie, en als er ergens in de EU jurisprudentie is, dan is het in Duitsland, omdat we een procesgrage samenleving zijn en iedereen iedereen wil aanklagen. Maar als we naar andere lidstaten kijken, dan hebben die de komende vijf of tien jaar niets, en dat kan toch niet de weg vooruit zijn. Dus denk ik dat concrete voorbeelden in de wetgeving plus enige flexibiliteit met delegatiebevoegdheden, of als er geen delegatiebevoegdheden zijn, ten minste richtlijnen – maar vooruitziende richtlijnen, geen richtlijnen die alleen samenvatten wat de rechtbanken al hebben besloten, want dat weten we al – op dit moment de beste oplossing is. Opt-in, opt-out, ja, daar ben ik het helemaal mee eens. Ik bedoel, opt-in is zo… opt-out is veel minder effectief dan opt-in, dat is altijd de voorkeursoptie geweest van handelaren omdat ze weten dat er niets zal gebeuren. Het is een politieke beslissing. [16:41:19] Speaker 1 [RO] heel erg bedankt aan professor Emilia Misenici en professor Peter Rot en aan de collega’s die door de vragen die zij stelden de informatie die de professoren ons hebben verstrekt hebben aangevuld, en ik hoop dat de commissie ook rekening zal houden met wat de specialisten aanbevelen. Hartelijk dank. We gaan nu over tot de volgende even interessante wetgevende handeling over digitale billijkheid. Hier hebben we de universitair hoofddocent aan de Faculteit der Rechtsgeleerdheid en Bestuurskunde van de Universiteit van Krakau, de heer Palca – de andere naam is moeilijk uit te spreken – u hebt tot 10 minuten de tijd om uw presentatie te houden, en we danken u dat u hier aanwezig bent. [16:42:13] Speaker 1 [EN] mevrouw de voorzitter, geachte leden van de commissie, dames en heren, heel hartelijk dank dat ik hier vandaag mag zijn, het is een grote eer. Volgende dia, alstublieft. In mijn schriftelijke bijdrage werd mij gevraagd twee vragen te behandelen. Ten eerste hoe men verslavende ontwerpkeuzes kan begrijpen binnen de Digital Fairness Act en welke regelgevende opties momenteel op tafel liggen. En ten tweede wat de voor- en nadelen zijn van het beschouwen van de Digital Fairness Act als een verordening of een richtlijn, en als het een richtlijn betreft, wat dan de argumenten zijn voor of tegen minimale of maximale harmonisatie. Deze vragen zullen ook de opbouw van mijn mondelinge presentatie vandaag vormen. Volgende dia, alstublieft. We praten al meer dan een half decennium over verslavende ontwerpkeuzes in officiële uniedocumenten. Het werd prominent genoemd in de UCPD-richtlijn van 2021 met de interpretatieve leidraad van de Commissie. Sindsdien hebben we twee bindende instrumenten: de DSA, die verslavende ontwerpkeuzes alleen in de overwegingen vermeldt, maar wel bepaalde verplichtingen richting VLOP’s bevat die kunnen worden ingezet tegen verslavende ontwerpkeuzes, en de AI-verordening, waarbij artikel 5 bepaalde manieren biedt waarop men zich zou kunnen voorstellen dat het tegen verslavende ontwerpkeuzes wordt ingezet. Ook in de interpretatieve leidraad zien we dat het daar wordt genoemd. Uiteraard is er inmiddels ook de resolutie van het Europees Parlement uit 2023, waarin de Commissie werd opgeroepen om iets te doen aan verslavende ontwerpkeuzes, en in september van dit jaar zagen we het voorstel om verslavende ontwerpkeuzes te reguleren in het voorstel voor de EU Kids Act. En vandaag hebben we de gelekte, nog niet-officiële voorstel voor de Digital Fairness Act gezien. Volgende dia, alstublieft. In deze zin moet men zich realiseren dat er al bindende instrumenten op tafel liggen en dat de DFA uiteraard compatibel moet zijn met al die instrumenten. We willen niet dat dit op enigerlei wijze met elkaar in strijd is, maar tegelijkertijd kunnen we leren van de beperkingen van de bestaande documenten. In het gelekte voorstel zien we dat de bedoeling van de DFA is om de UCPD in te trekken. We zouden dus de UCPD vervangen als het voorstel op de voorgestelde manier wordt aangenomen. Voor zover ik het begreep. [16:44:26] Speaker 1 [EN] we hebben al de DSA en de AI Act die bindend zijn en de EU snijdt de EU Kids Act die momenteel wordt besproken door. Volgende dia alstublieft. Wanneer we de notie van verslavende ontwerp bespreken, wat moeten we onthouden is dat het woord verslavend meteen associaties oproept met gezondheid, ongezonde levensstijlen, volwassen zaken die verslavend zijn zoals alcohol, zoals tabak, zoals gokken. En in sommige situaties, wanneer het gaat om specifiek overmatig gebruik, zijn die associaties correct. Maar men moet ook onthouden dat vanuit medisch en psychologisch perspectief niet elk gedrag waarbij iemand meer doet dan hij of zij zou willen of dan iemand anders vindt dat hij of zij zou moeten doen, als verslaving wordt beschouwd vanuit psychiatrisch perspectief. Verslavingen worden zeer zelden erkend in de DSM-5, dat is één van de twee referentiepunten; alleen gokstoornis wordt als verslaving gezien. In de ICD-11 is er ook de gameverslaving, maar al die andere gedragingen waarbij iemand meer doet dan hij of zij zou willen, worden nog niet echt door de medische gemeenschap erkend. Natuurlijk zijn er psychiaters die hebben voorgesteld om ook sociale media-verslaving te erkennen, maar er zijn bepaalde criteria die moeten worden vervuld als dit een stoornis zou worden, wil iemand als verslaafd worden beschouwd. Deze criteria omvatten salientie, stemmingsverandering, tolerantie, ontwenningsverschijnselen, conflict en terugval, net zoals bij veel andere verslavingen. Volgende dia alstublieft. In die zin hoeft het feit dat bepaalde consumenten zichzelf als verslaafd beschouwen of denken een probleem te hebben, niet noodzakelijkerwijs overeen te komen met hoeveel mensen daadwerkelijk de symptomen vertonen. Zelfs als men de momenteel voorgestelde criteria in de literatuur zou accepteren, heb ik in mijn bijdrage enkele studies geciteerd die aantonen dat het ongeveer 10% van de bevolking is die aan die criteria kan voldoen, terwijl tegelijkertijd mensen die in verschillende studies beweren verslaafd te zijn, in veel grotere aantallen voorkomen. [16:46:48] Speaker 1 [EN] belangrijk, want als gezondheid wordt aangevoerd als de voornaamste reden om verslavende ontwerp aan banden te leggen, zal dat ook het belangrijkste terrein zijn waarop handelaars zich zullen verdedigen door te zeggen: kijk, niet iedereen die meer gebruikmaakt van onze dienst dan gewenst is, is daadwerkelijk verslaafd – het heet immers verslavend ontwerp. Dit zal één van de mogelijke verdedigingsstrategieën zijn. Zo kunnen we ons voorstellen dat de uniewetgever de notie van verslavend ontwerp een autonome betekenis kan geven. Wij kunnen die definiëren, de unie kan die in isolatie van hoe psychiaters en psychologen over verslaving denken, definiëren en dan rijst de vraag hoe verslavend ontwerp precies moet worden gedefinieerd. Wat we in het voorstel, het gelekte voorstel van de DFA, zien, is dat er een lijst met bepaalde kenmerken staat die als voorbeelden moeten gelden van een handelaar die verslavend ontwerp toepast. Dit is echter niet de enige mogelijkheid. Men zou zich ook een algemene clausule kunnen voorstellen en men zou zich ook een soort algemeen verbod kunnen voorstellen op basis van die algemene clausule. Maar opnieuw hebben al deze oplossingen voor- en nadelen. Waar men rekening mee moet houden, is dat de oorzaak van het gebruik van die kenmerken door de aanbieder ligt in het bedrijfsmodel, dat reclamegedreven is. Hoe meer tijd consumenten online doorbrengen, hoe meer geld de aanbieders verdienen, zoals al door de geachte afgevaardigde werd genoemd tijdens de discussie over de vorige presentatie. Volgende dia, alstublieft. Een andere zaak die ik wil benadrukken, is dat het probleem van verslavend ontwerp niet noodzakelijkerwijs in de DFA op één horizontale manier voor alle mogelijke handelaars moet worden aangepakt. Men zou zich verschillende maatregelen kunnen voorstellen, variërend van een outright verbod tot een vorm van risicobeheer, zoals we dat in de DSA tegen vloggers hebben, of informatieverplichtingen, wat de minst ingrijpende manier is voor handelaars en mogelijk het minst nuttig voor consumenten. Maar men zou zich kunnen voorstellen dat bepaalde soorten diensten aan bepaalde maatregelen moeten voldoen, terwijl andere soorten diensten aan andere maatregelen moeten voldoen. [16:49:04] Speaker 1 [EN] en anderen kunnen we ons een wereld voorstellen waarin sociale media andere regelgeving hebben dan bijvoorbeeld aanbieders van videostreamingdiensten of winkels enzovoort, dus op dit moment staat in het gelekte ontwerp één algemeen artikel gericht op alle handelaren, namelijk de mogelijkheid om zich af te melden voor de functies die in de regeling zijn opgenomen, en die kunnen door de Commissie worden gewijzigd. Toch zou hier meer nuance in kunnen zitten, volgende dia alstublieft. Uiteindelijk zal de keuze die wordt gemaakt, worden bepaald door wat precies het doel is dat de Digitale Dienstenwet (DFA) moet bereiken: een doel van betere consumentenbescherming of gemakkelijkere naleving? Het soort doel waar iedereen het over eens kan zijn, maar het gaat om de vraag hoe we betere consumentenbescherming precies moeten operationaliseren. Wat willen we precies bereiken? Dat zal de keuzes hier bepalen. Er is een mogelijkheid dat we ons een wereld kunnen voorstellen waarin we voor bepaalde soorten diensten of voor bepaalde soorten consumenten helemaal geen blootstelling willen aan verslavende ontwerpen, wat we daar ook onder mogen verstaan. Voor bepaalde soorten diensten willen we dat consumenten die functie aan en uit kunnen zetten, maar we kunnen ons ook voorstellen dat we voor bepaalde soorten diensten of bepaalde soorten consumenten alleen willen informeren, net zoals we dat doen met sigaretten: nee, die zijn echt slecht, iedereen weet dat ze slecht zijn, maar we zetten er een waarschuwingsbord bij zodat volwassenen zelf een beslissing kunnen nemen, volgende dia alstublieft. Wat betreft de tweede vraag of het een verordening of richtlijn moet zijn, hebben we gezien dat het voorstel gaat om een verordening. Er zijn voor ons allemaal duidelijke en bekende redenen waarom een verordening de meeste uniformiteit en de meeste rechtszekerheid biedt, althans op papier, zoals we de afgelopen vijf jaar hebben gezien, waarin bijna alle wetten de vorm van een verordening hadden. Toch zijn er bepaalde problemen met de verschillende nationale versies van de verordeningen wanneer die in de praktijk moeten worden toegepast. Het is één ding om de verordening goed te vertalen – en onze vertaaldienst doet dat geweldig – maar dan moeten de verordeningen nog worden toegepast door de juristen in [16:51:19] Speaker 1 [EN] lidstaat die in een bepaalde lidstaat zijn opgeleid en soms hebben die begrippen gewoon een andere betekenis, zelfs als ze correct worden vertaald, kan er onverwachte divergentie optreden. Wetgevers in de nationale context fungeren als het ware als een tweede laag die mogelijk kan controleren op dat punt. Tegelijkertijd zou een richtlijn de consument passen en zou dat een opgelost probleem zijn. Volgende dia, alstublieft. En dan is er de vraag of het een maximum- of een minimumstandaard moet zijn. Het is al lang geleden dat we minimumharmonisatie in het consumentenrecht hebben toegepast en er zijn alle bekende redenen waarom we dat niet zouden moeten doen. Ik zou u echter vriendelijk willen wijzen op het feit dat het bij verslavende ontwerpen in ieder geval niet de Europese bedrijven zijn die de hoofdrol spelen; die komen uit de Verenigde Staten en uit China. Dus de vraag of de afweging tussen een hoog niveau van consumentenbescherming en gemakkelijke naleving hetzelfde is, staat, denk ik, open en bloot op tafel. Of we het goedkoper willen maken voor Meta of voor de bedrijven van Biden om aan onze wetten te voldoen? Ik denk niet dat daar een duidelijk antwoord op is. Bovendien is het mogelijk dat we niet precies weten wat de beste manier is om verslavende ontwerpen aan te pakken, en er valt winst te behalen als lidstaten kunnen experimenteren. U weet beter dan ik, dames en heren, hoe moeilijk het is om in de Europese Unie wetgeving tot stand te brengen, hoe lang het duurt voordat een wet wordt aangenomen en hoe lang het duurt voordat een wet wordt herzien. Misschien kan een lidstaat die thuis de politieke wil weet te mobiliseren om wetgeving aan te nemen – of die nu handhaafbaar is of niet, dat is een andere vraag – een soort proeftuin zijn waarin andere entiteiten oplossingen kunnen aandragen, want het kan zijn dat we vandaag de dag nog niet weten wat de beste aanpak is. De Commissie laat de deur hiervoor open via de [16:53:27] Speaker 1 [RO] Mulțumesc foarte mult și acum am plăcerea să îi invit pe șefa de unitate de la Digi Just doamna Maria Mio a Canel Canelopulu [16:53:40] Speaker 1 [EN] It's correctly that is excellent okay thank you very much chair thank you honorable members and also a big thank you from the side of the commission to the experts who intervened in today's workshop indeed you touched upon some of the key aspects that we have been examining in preparation of our proposals for additional fairness act that the commission is expected to examine on the 11th of November so in a couple of days time today's workshop for us is very timely not only for us as commission but also for the co-legislators it will it can inform the interinstitutional process that still lies ahead of us and help us arrive collectively hopefully to a very solid legal text that makes rules clear simpler and more effectively enforceable in practice this has been a key consideration for us I'm sure you will all understand that a that we are not able to comment in detail today on the upcoming proposals I would like however to reiterate three key elements also in reaction to the presentations that we heard today first of all to remind everyone that the digital fairness act is the result of a very long journey which which started already in 2024 with the publication of the findings of our digital fairness fitness check of horizontal consumer protection rules we have since consulted very broadly to prepare the impact assessment for the DFA we had a call for evidence and a public consultation that received over 7,000 responses we had several surveys with targeted service with consumers businesses civil society we of course liaised with academia looked into behavioral research had a youth dialogue and implementation dialogue on simplification all this is to say of course that we have to take into account of into account various elements when formulating our proposals we paid particular attention as was signaled today also to recent case law by the court of justice and I would like to thank again the European Parliament and the IMCO committee for keeping the topic of digital fairness very high up on the agenda throughout you will not be surprised [16:56:04] Speaker 1 [EN] to see that the resolutions the debates that this committee has had have informed the proposals that the commission will be examining on on Wednesday secondly in terms of content indeed we have touched upon and assessed the full range of issues that have been highlighted today in line with the mandate that was given to Commissioner McGrath together with Vice President Virkunen to combat unethical techniques online such as dark patterns marketing by social media influencers the addictive design of digital products and online profiling when consumer vulnerabilities are exploited for commercial purposes we also looked in indeed at some horizontal questions such as the benchmarks of average and vulnerable consumer when calibrating our proposals our objective has been to stay targeted and proportionate in our intervention to provide a meaningful digital update to EU consumer production rules that already apply horizontally to all business to consumer practices to all companies that are active in the single market and work as a safety net on issues such as pricing advertising selling contracting and other commercial practices we tried to reconcile indeed and this was a topic that was highlighted I think in couple of interventions what currently works really well with our horizontal consumer protection rules which is this flexible principle based nature of the rules reconcile that with the clarifications that we think are necessary to make these rules implementable and enforceable in the complex digital environment we have also given thought to how we can integrate elements in the proposals to make these rules future proof and able to be updated to keep pace with technological developments final points we have recent listened very carefully to the strong cause for ensuring coherence and complementarity between the digital fairness act and the existing digital rulebook which we are actively implementing and enforcing in practice I'm sure you have seen the latest the latest announcements on the implementation of the DSA the DFA will not affect the [16:58:26] Speaker 1 [EN] current relationship between horizontal consumer protection rules and sectoral legislation our intention is not to duplicate rules such as the DSA the audio visual media services directive and the AI act but to update indeed the baseline horizontal protections in a targeted manner that keeps them fully coherent and complementary with the digital rulebook our proposals on the DFA should of course also be read in conjunction with the upcoming EU kids with a recent proposal of for an EU kids act there the commission put forward very concrete rules for the protection of children who are indeed particularly vulnerable as online consumers for example on key aspects such as addictive design on the commission side we will continue to work very closely digi just and our colleagues in digi connect as we have done for the preparation of the proposals also throughout the negotiation process to make sure that the legal text develop in a manner that is both clear mutually reinforcing and coherent thank you very much [16:59:39] Speaker 1 [RO] Mulțumesc foarte mult iată avem și poziția comisiei vreau să vă informez că serviciul. De cercetare a Parlamentului European a făcut un briefing foarte interesant și vi l recomand legat de ceea ce se va întâmpla peste câteva zile și acum întrebări din partea colegilor la. Te rog din partea SND [17:00:06] Speaker 1 [EN] Thank you chair and thank you to to the experts for this very interesting presentations thank you Mithos we have been working for the last two years and it's not a surprise that from the SND IMCO we have been calling for an ambitious and strong legislation that will imply a DFA that would tackle the vulnerabilities that exploit consumers online especially those of children the leak that we have seen now it's too early to to make an assessment from my side but obviously we consider there's an opportunity to finally address what the existing legislation has not sufficiently tackled addictive design dark patterns manipulative advertising and unfair personalization but I want to make three points first we need to move from consumer responsibility to corporate responsibility and from my point of view it's not enough to allow users to switch off addictive features with this opt out why should the burden fall on the consumers again rather than on the companies that deliberately designed this mechanism safety and fairness must be by default not an option so this is to the commission secondly obviously we consider that children must be at the center of the legislation and we need to ensure the DFA and Kids Act work together without loopholes and gaps in protection we will make sure from this parliament that this is the case and finally we must address economic manipulation especially also with addictive sorry dynamic pricing and ensure strong European enforcement transparency is not enough rights without enforcement are simply promises so let me conclude with one message Europe should not accept a digital economy where profits depend on exploitation on exploiting people's vulnerability thank you so much thank you very much now EPP Dora thank you thank you for the presentations as well Note that consumers don't read regulations they feel them or they don't so once I've had a chance to digest the leak I haven't had the chance either yet I will read the DFA with one question in mind [17:02:29] Speaker 1 [EN] zal het mensen daadwerkelijk veranderen wat ze online ervaren? Het doel is natuurlijk betere consumentenbescherming, maar ik maak me zorgen dat meer regels niet per se tot dat resultaat zullen leiden. Om ervoor te zorgen dat we de kans op betere consumentenbescherming maximaliseren, moet de DFA zeer precies zijn. De eigen fitnesscheck van de Commissie heeft geïdentificeerd waar de huidige regels tekortschieten en dáár moet de DFA ingrijpen, niet op wat de Digital Services Act, de AI Act of de Richtlijn oneerlijke handelspraktijken al bestrijken. Want overlappende verplichtingen beschermen consumenten niet, ze creëren alleen juridische onzekerheid. En ik maak me zorgen dat die complexiteit contraproductief werkt en leidt tot hogere niet-nalevingscijfers, wat eigenlijk waar we nu staan omdat consumenten hun rechten niet begrijpen en bedrijven hun verplichtingen niet kennen. En zoals de professor zei: de DFA betreedt een overbevolkt veld. Dus ik weet niet hoe consumenten en bedrijven zullen begrijpen welke regels voor hen gelden als we al deze verplichtingen hebben, vooral als ze nu ook nog naar een extra set regels moeten kijken om het volledige plaatje te zien. Ten tweede moeten de regels overal hetzelfde zijn. Ik vind het goed dat de Commissie een verordening voorstelt, maar er mag geen ruimte zijn voor uiteenlopende nationale regels, want dat is volgens mij een andere oorzaak van juridische onzekerheid. Een consument in Boedapest verdient dezelfde bescherming als een consument in Amsterdam, en een bedrijf moet met één set regels te maken krijgen, niet met 27. De Commissie heeft zich gecommitteerd aan het vereenvoudigen van de vereisten voor consumenteninformatie en consumentenbescherming, en ik zou graag zien dat die toezegging in de tekst wordt opgenomen en niet nieuwe rapportageverplichtingen. Ik heb een vraag aan de Commissie: voor elke nieuwe verplichting in de DFA, zult u ons laten zien welke lacune deze opvult en waarom de bestaande wetgeving dit nog niet dekt? En tot slot, zoals mijn collega al zei, vind ik het essentieel dat we ervoor zorgen dat de DFA en de Kids Act goed samenwerken. Ik vind het een beetje verwarrend dat sommige delen van de DFA raken aan [17:04:45] Speaker 1 [EN] specifiek over minderjarigen en ik denk dat het niet logischer zou zijn om dat in de Kids Act te houden, die gaat over kinderen, dank u wel, dank u wel nu Renew, ja, over het onderwerp van psychologie of misschien is het neurologie, ik weet het niet, ik heb met een neuroloog gesproken die ook veel informatie gaf over wat er in de hersenen van jongeren gebeurt onder invloed van sociale media maar uit nieuwsgierigheid, we zien veel negatieve framing op sociale media omdat mensen graag klikken op een of andere negatieve insteek, zou dit iets zijn waar bij reclame en productverkoop rekening mee gehouden moet worden of moeten we dat op een andere manier vormgeven, is daar vanuit psychologisch perspectief misschien een antwoord op? Dank u wel Crystal, dank u wel allereerst bedankt voor de aankomende voorstellen van de Digital Fairness Act, ik denk dat we die echt nodig hebben omdat er nog steeds gaten zijn die we moeten dichten. Ik denk ook dat we veel hebben geleerd sinds bijvoorbeeld de DSA en één van de dingen is bijvoorbeeld verslavende ontwerpen, ik bedoel, dingen ontwikkelen zich snel in de digitale omgeving en hier denk ik dat het echt zinvol is om te kijken wat we kunnen doen om consumenten beter te beschermen. Naar mijn mening moeten we dus meer doen, maar natuurlijk ook oppassen dat we geen dubbele wetgeving creëren. Maar ik hoop dat de Commissie daarvoor zorgt, dat is tenslotte jullie taak. Maar één ding, zoals Laura ook al zei, ik vind het echt extreem belangrijk om in deze omgeving van vandaag te onthouden dat als je online bent, de meesten van ons kunnen worden bedrogen, we zijn kwetsbaar, iedereen dus moeten we iets doen om de bewijslast om te keren of iets dergelijks, iets dat consumenten echt kan helpen. Ik denk niet dat mensen zich voldoende beschermd voelen vandaag de dag en hopelijk kunnen we de DFA en de Kids Act gebruiken om die gaten te dichten, niet om ze te verdoezelen, maar om die hiaten op te vullen. Dank u wel, ik kijk er erg naar uit. [17:07:18] Speaker 1 [EN] kijken we uit naar de komende maand. [17:07:22] Speaker 1 [RO] Dank u. Als er geen verdere tussenkomsten meer zijn, zou ik de Commissie één vraag willen stellen: bent u al klaar om het over een paar dagen te lanceren? Hebt u met alle relevante belanghebbenden overlegd? Wat is de standpunt van de lidstaten? Wat zeggen de lidstaten? Want de professor hier vertelde ons dat het moeilijk is, omdat juristen in de 27 lidstaten het verschillend zullen uitleggen en we opnieuw fragmentatie zullen krijgen en, nogmaals, geen bescherming. Hebt u een reactie van de lidstaten? Kunt u ons vertellen wat hun standpunt is? Dank u. [17:07:59] Speaker 1 [EN] heel erg bedankt, voorzitter, en dank aan de geachte leden, ik kan beginnen met te bevestigen wat ik ook tijdens mijn vorige tussenkomst heb gezegd: dat wij ons inderdaad zeer bewust zijn van de wisselwerking tussen onze horizontale regels inzake consumentenbescherming, waartoe het aankomende voorstel voor de Digital Fairness Act behoort, en de sectorale wetgeving inzake digitale diensten. Wij hebben er alles aan gedaan om dubbel werk te voorkomen. Onze uitgangspunt is inderdaad gebaseerd op de bevindingen van onze digital fairness fitness check, maar ook op de schat aan input die wij hebben ontvangen via een zeer brede consultatieprocedure, die ik inderdaad met de voorstellen in de bijbehorende impactbeoordeling heb trachten te benadrukken. U zult precies zien hoe wij hebben geprobeerd om allereerst de hiaten en gebieden van onduidelijkheid op het gebied van de rechtszekerheid vast te stellen en hoe wij de voorkeursbeleidrespons voor elk daarvan hebben afgestemd. Wat betreft de discussies met belanghebbenden, de academische wereld en de lidstaten: dat is iets waar wij tijdens het gehele proces van de totstandkoming van de Digital Fairness Act bijzonder veel aandacht aan hebben besteed. Naast de consultatieactiviteiten die ik heb opgenoemd, hebben wij natuurlijk, net zoals we dat met het Parlement hebben gedaan, naar ik meen bijna elke IMCO-commissievergadering in de afgelopen twee jaar updates gegeven over de voorbereiding van de Digital Fairness Act. Hetzelfde hebben we gedaan voor de relevante Raadswerkgroepen, en we hebben ook verschillende reacties van lidstaten op de consultatieprocedure ontvangen, evenals input van de afgelopen dagen. Wij hebben dus geprobeerd alles mee te nemen en de voorstellen op een evenwichtige manier af te stemmen, waarbij rekening wordt gehouden met de verschillende standpunten. Heel erg bedankt, domnule profesor. Dank voor uw opmerkingen en vragen. Wat betreft de vraag die specifiek aan mij was gericht, namelijk de negatieve framing: ik denk dat dit duidelijk een politiek en regelgevend probleem is dat moet worden aangepakt. Wij hebben inderdaad empirische studies die suggereren dat negatieve inhoud, giftige inhoud, inhoud die aanleiding geeft tot [17:10:32] Speaker 1 [EN] negatieve emoties leiden ertoe dat er meer tijd online wordt doorgebracht, tot meer betrokkenheid, en dat sluit heel goed aan bij het bedrijfsmodel van veel sociale mediaplatforms. Wanneer die platforms de belangrijkste instrumenten worden waarmee consumenten nieuws en informatie over de wereld ontvangen, begint dit zeer problematisch te worden. Nu is de vraag of dit probleem moet worden aangepakt via consumentenrecht of op basis van een uniehandeling krachtens artikel 114, denk ik dat het antwoord daarop niet voor de hand ligt. Ik denk dat er argumenten voor en tegen te geven zijn. Ik kan me een situatie voorstellen waarin de lidstaten zelf dit probleem gaan aanpakken en op de een of andere manier reguleren, en zodra er bewijs is dat dit de interne markt verstoort, doen we er iets aan. Maar zoals we weten leven we niet in die wereld. Dus ik denk dat het een moeilijke, moeilijke vraag is. Verder ben ik het, denk ik, eens met alles wat er is gezegd, dus ik denk dat we zo langzamerhand afronden. Ik zal uw tijd niet langer in beslag nemen. Hartelijk dank. Mulțumesc. [17:11:41] Speaker 1 [RO] Heel erg bedankt, en aan de professoren en de vertegenwoordiger van de commissie, mag ik u laten weten dat alle PowerPoint-presentaties en informatie online op de website van onze commissie zullen worden gepubliceerd, zodat u ze hier in meer detail kunt bestuderen. Ze zijn binnen de tijdslimiet gepresenteerd. Heel erg bedankt, en we gaan verder. Het laatste punt op de agenda van vandaag is — met betrekking tot vrouwen, het laatste punt: vrouwen als consumenten — het bestrijden van genderstereotypen en oneerlijke commerciële praktijken. Ik herinner u eraan dat we in het Parlement Gendergelijkheidweek hadden en dat we met genoegen een punt in ons programma hebben opgenomen: vrouwen als consumenten — het bestrijden van genderstereotypen en oneerlijke commerciële praktijken. Om mee te beginnen, een videoboodschap van twee minuten van mevrouw Voorzitter Roberta Metsola, die een goede introductie tot onze discussie van vandaag zal vormen. Ik wil de sprekers bij deze bijeenkomst welkom heten en hen bedanken voor hun deelname. Ik betreur het dat, ondanks onze inspanningen om vertegenwoordigers uit de bedrijfswereld te betrekken, helaas niemand onze uitnodiging heeft kunnen aannemen. Ik beschouw mezelf als behorend tot de bedrijfswereld, dus ik heb mij uitgebreid met dit onderwerp beziggehouden en ik zal zeker mijn collega’s, na afloop van onze bespreking, uitnodigen om hun mening te delen. Laten we nu luisteren naar onze Voorzitter, Roberta Metsola. [17:13:40] Speaker 1 [EN] Europa gaat vooruit wanneer mensen besluiten een stap naar voren te doen en de leiding nemen. Ik zie dit elke dag in actie: ik ontmoet ongelooflijke vrouwelijke leiders in onze samenleving en over heel ons continent die nieuwe wegen banen, succesverhalen schrijven en onze samenlevingen veranderen. Maar deze dappere vrouwen worden nog te vaak tegengehouden door druk waar veel leiders zelden mee te maken krijgen: van loonkloof en onzichtbare arbeid tot achterhaalde stereotypen en online misbruik. In dit Huis nemen we stappen om deze glazen plafonds te doorbreken en het pad naar leiderschap toegankelijker te maken, waaronder het creëren van ruimte in raden van bestuur en het dichten van loon-, werk- en pensioengaten. Dit Parlement kan ook trots zijn op onze kieshervorming rond stemrecht via volmacht, zodat geen enkel lid wordt gedwongen te kiezen tussen democratische verantwoordelijkheden en het stichten van een gezin. We zullen de druk handhaven voor ratificatie door alle lidstaten en nationale parlementen, zodat geen enkele vrouw achterblijft. Maar deuren openen op de top is slechts een deel van de taak. We moeten meer doen om vrouwen te helpen slagen vanaf dag één. Leiderschap wordt gedurende je hele jeugd, opleiding en carrière gevormd. Het heeft sterke rolmodellen en ondersteuningssystemen nodig. Daarom moet dit Huis doorgaan met het opbouwen van een meer gelijkwaardige en representatieve democratie die leiderschap voor vrouwen in elk vakgebied mogelijk maakt, van STEM tot sport. Om dat punt te bereiken is politieke wil en duurzame actie nodig. Dat is waar deze Gendergelijkheidweek om draait. Mijn dank gaat uit naar mijn collega’s vicevoorzitter Antonella Zberna en voorzitter Lina Gálvez Muñoz, en naar al jullie die elke week, elke dag onvermoeibaar werken voor gendergelijkheid. Blijf zo doorgaan, want wanneer vrouwen opstaan, stijgt heel Europa met ons mee. [17:15:43] Speaker 1 [RO] We moeten dit mooie bericht toepassen, bedankt, Roberta, ook al bent u hier nu niet. We hebben drie sprekers en nu krijgen we het woord van de adjunct-directeur van de Directie voor Gelijkheid en Non-Discriminatie bij Digi Just, mevrouw Pinuccia Contino. U hebt zeven minuten, bedankt. [17:16:20] Speaker 1 [EN] Hartelijk dank, geachte voorzitter en leden van de commissie, het is een genoegen om terug te keren naar deze vooraanstaande commissie na verantwoordelijk te zijn geweest voor productveiligheid en hoofd te zijn geweest van gendergelijkheid bij Digi Just. Laat mij allereerst de beginselen van de EU-consumentenbescherming in herinnering roepen: deze is vastgelegd in artikel 169 van het Verdrag en artikel 38 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie. Deze bescherming berust op de premisse dat consumenten zich in een zwakkere positie bevinden ten opzichte van verkopers of aanbieders, doordat zij over het algemeen minder informatie, minder economische macht en minder ervaring hebben dan verkopers of aanbieders. Het consumentenrecht heeft daarom tot doel deze structurele ongelijkheid te compenseren. Zo beschermt de richtlijn oneerlijke handelspraktijken consumenten tegen oneerlijke handelspraktijken, waaronder misleidende handelingen en nalatigheden en agressieve praktijken. Geslachtsgerelateerde reclame, zoals reclame die onzekerheden exploiteert met betrekking tot uiterlijk, lichaamsbeeld, veroudering of moederschap, kan onder de richtlijn oneerlijke handelspraktijken vallen als deze op enigerlei wijze oneerlijk is en ertoe leidt dat consumenten – in dit specifieke geval vrouwen – een transactiebeslissing nemen die zij anders niet zouden nemen. De richtlijn oneerlijke handelspraktijken biedt ook een hoger beschermingsniveau voor een duidelijk identificeerbare groep consumenten die bijzonder kwetsbaar zijn voor een handelspraktijk of het onderliggende product vanwege een lichamelijke of geestelijke zwakte, leeftijd of goedgelovigheid, indien de handelaar deze kwetsbaarheid redelijkerwijs had kunnen voorzien. In dergelijke gevallen wordt de praktijk beoordeeld vanuit het perspectief van het gemiddelde lid van de groep. Geslacht is echter niet één van de in de richtlijn genoemde kwetsbaarheidsgronden. Dat neemt niet weg dat de richtlijn oneerlijke handelspraktijken een casusgebonden beoordeling vereist van de specifieke praktijk, waarbij rekening wordt gehouden met de omstandigheden rondom de desbetreffende praktijk of het contract. Hierdoor is deze richtlijn een flexibel instrument om verschillende soorten praktijken en contracten aan te pakken. Denk bijvoorbeeld aan een hogere prijs voor een product dat specifiek op vrouwen is gericht. [17:18:54] Speaker 1 [EN] than for a comparable product marketed to men the so-called pink tax is not automatically an infringement of the UCPD the UCPD does not establish general prohibition on price differences between consumers or product variants it may nevertheless apply where for example the trader misleads consumers about the price or its calculation omits material information or uses an aggressive practice as many of you know and we have just heard all the discussions the commission will propose the DFA in a couple of days the DFA aims is to strengthen consumer protection online and we have seen how much the DFA is conceived to protect the interests of all consumers men or women in all their diversity its rules are intended to address practices that can harm consumers generally while taking account also of vulnerable consumers for sure certain forms of influencer marketing or personalized advertising or pricing might disproportionately affect women for example influencers promoting beauty anti-aging or weight loss products makes exploit gender specific insecurities relating to appearance and body image while failing to make sufficiently clear the commercial nature of their endorsements the DFA could strengthen protection in this area including by requiring sale and disclosures to ensure that consumers are made aware of the commercial nature of such content the work on the DFA also looked at addressing unfair personalized advertising practices for example for instance where traders use consumers personal data including sensitive information revealing health conditions or other characteristics protected under the GPDR the GDPR to target them with advertising that exploits their vulnerabilities and here we know how certain health conditions only affect women as we have stressed in the gender equality strategy minors are particularly vulnerable to influencer marketing often perceiving influencers as their friends influencers sometimes exploit minor's trust for example by blurring the commercial [17:21:20] Speaker 1 [EN] purposes of their activities or exploiting gender stereotypes and gender specific vulnerabilities pushing minor to buy products or otherwise distorting their transactional decisions there is also evidence that girls can be particularly affected online also specifically with respect to video games because even though loot boxes and problem gambling was shown in a 2020 study to be stronger among among girls than boys although boys were considerably more likely to engage with loot boxes in the first place the DFA work has looked specifically into this matter and more broadly into the matter of spending maximizing practices if we look at financial services now there is of course a big risk of algorithmic biases traditional credit scoring models for instance often fail to account for women's different career partners patterns including breaks for caregiving to children or older parents when AI systems are trained on historical data reflecting decades of gender inequality they can perpetuate and scale these biases the revised consumer credit directive which will come into application on 20th November 26 strengthens protection against discriminatory automated decision making looking forward implementation will be key to ensure that algorithms are regularly tested for gender bias and deliver fair outcomes the gender equality strategy also explicitly covers the angle of women as consumers i can go deeper into this because i see that my seven minutes are almost there and i really hope that we can continue working together with all of you to address gender equality issues in the field of consumer rights [17:23:21] Speaker 1 [RO] Mulțumesc foarte mult da de decenii este inegalitate să sperăm că ajungem să trăim și noi egalitatea de de șanse acuma am să invit pentru patru minute pe doamna Mary Collins secretar general pentru lobby european al femeilor please [17:23:46] Speaker 1 [EN] Thank you very much Madam Chair and thank you to the MCO committee it's um very honored to be here on behalf of the European Women's Lobby and I think your this is very timely event as um the cost of living is soaring and we can hear out cry and in the streets I just want to first of all reiterate that women are more than 50% of the population they are not a vulnerable group they are not a footnote they're not a minority but however there are many different characteristics that impact their spending power one of them being that there is still a persistent gender pay up between 11 and 12% for decades and that has lifelong consequences because it leads to a gap in lifelong earnings and pension gap and it means poverty in older age so this obviously has a huge impact on the capacity of women in terms of their spending power also we should not overlook the entrenched gender stereotypes that impact on consumer and commercial practices there are gender biases that are ingrained so I wanted to quickly if I may in my four minutes look at the so-called pink tax which we can also call a sexist tax secondly menstrual products and thirdly the commodification of women's bodies so it was pointed out that this so-called pink tax is what we would call a sexist tax it shows that products that are aimed at women that target women are much more expensive even if the equivalent exists for male consumers so for example um healthcare and particularly products like the deodorant which is far more expensive when targeted woman but the studies show and there are not that many studies to be honest show that um even impacts on toys children's toys children's clothes the different color of products as well so we can see that gender stereotypes are ingrained and some studies show that actually it is against um gender equality laws as well in different countries so we would like to see MCO and FAM do a joint um own initiative report to really trace the differentiation of prices um with between women [17:26:13] Speaker 1 [EN] and men in throughout the European Union quickly move on to menstrual products and it's more about a tampon tax it's often referred to as a tampon tax but it's more about that it's about inclusion it's part of the union of equality and it's access to women's sexual and reproductive health and rights throughout Europe today girls still drop out of school while they have their periods homeless women lack access to sanitary facilities and it's difficult to manage in terms of their dignity and their safety so we would again like to see more studies done in relation to this there are some good practices in different parts of throughout the European Union these need to be scaled up because this is a really you know very important issue for girls in terms of VAT just to say that the revision of the VAT directive gave the possibility of to member states to actually be more flexible in terms of classifying sanitary products from being luxury items to ordinary items however today there are only three countries in Europe um Malta Cyprus and Ireland where there's a zero VAT on sanitary products thirdly I want to the commodification of women's bodies so women are not for sale and this includes prostitution pornography as well as accelerating exploitive digital exploitation think it was spoken about a little bit earlier they aim to hurt alienate violate women and girls bodies minds and fundamental rights so it's an issue of violence against women and needs to be addressed as such however what we do see is that the so-called mainstream media and advertising they also use the sexualization of women's bodies to lure um customers and clients into practices and consumer practices so these need to be um called out for what it is it's exploitation of women so the DSA covers some issues for example big platforms uh such as porn um porn pornhub but it doesn't go far enough so we really need to have a we need really need to call out against the um sexualization of women through media through [17:28:34] Speaker 1 [EN] advertising which have an impact in terms of consumer preferences and choices I'll leave it at that thank you very much [17:28:43] Speaker 1 [RO] Mulțumesc foarte mult și mulțumesc și pentru că ați fost și la celelalte prezentări apreciez foarte mult că ați fost aici în sală așa cum apreciez că domnul profesor stă acum să asculte și problema noastră a femeilor acum pentru patru minute am s o rog pe doamna Silvia Maurer director advocacy beuc patru minute să din perspectiva beuc acum [17:29:11] Speaker 1 [EN] Good afternoon uh Madam Chair honorable members thank you very much for inviting the European Consumers Organization B to this workshop so that we can also maybe share a little bit of the research of our member organizations because indeed uh I think that um very often uh women do uh continue to face practices that undermine their ability to participate in markets on equal terms with men um we have heard about the so-called pink tax and that is something that our members have also uh confirmed uh and it's not only anecdotal so our Slovak member SOS has for example analyzed 200 products that were sold by online retailers and they found that around 10% of those products were more expensive in their pink version and according to their research the most significant differences appeared in health supplements footwear and sporting goods but also our UK member which found out that one of the latest trends is to relabel uh uh products for uh menopa with menopause and to make price premiums even though there's very often no added value of these products compared to other ones um I will try um not to be too repetitive because a lot of points that have already been made I would also have raised the exact same issues um on the pricing what is maybe also interesting is that uh sometimes it's like very obvious what was referred to by the pink tax meaning it is almost the same product it's just that the price is higher when it's packaged differently or the color is different but there is also more subtle uh misleading uh where women are paying more because that can be that for example the quantity is lower and the price is the same so that's an indirect way on how to mislead about the pricing um and uh we have already also heard about uh the issue about um algorithms uh that they uh increasingly determine which products we see which advertisements reach us and uh sometimes even different prices that we pay and that there uh these systems rely very often on biased data uh or reinforce existing stereotypes so that's why discrimination can [17:31:23] Speaker 1 [EN] doen zich ook voor op het niveau dat voor consumenten zeer onzichtbaar is en moeilijk aan te vechten is. Ik denk dat u het ermee eens zult zijn dat we inderdaad heel nauwlettend moeten letten op influencer-marketing, omdat vrouwen en meisjes tot de belangrijkste doelgroepen behoren. Jonge vrouwen worden dus gestimuleerd om onrealistische schoonheidsidealen na te streven, onder meer door eindeloze productaanbevelingen, en ze worden vaak ook aangemoedigd tot overmatig consumeren, bijvoorbeeld op het gebied van fast fashion. Ik denk dat we hier ook een link kunnen leggen met uw vorige workshop over de Digital Fairness Act, want uiteraard moeten we het ook een beetje hebben over oplossingen: wat kunnen we doen? Veel van deze praktijken zijn namelijk zeer subtiel en de markt heeft er al veel te lang mee door kunnen gaan. Ik denk dat dit ook verwijst naar het feit dat, zoals Gigi Justice eerder al heeft opgemerkt, de pink tax een oneerlijke commerciële praktijk kan zijn, maar dat het in de wet niet altijd even duidelijk is dat je op alles kunt ingrijpen. Dus met betrekking tot de Digital Fairness Act denk ik dat we hier een mogelijkheid hebben om de wetgeving te verbeteren. Maar misschien moeten we op EU-niveau ook een beetje kijken hoe we strategisch beter kunnen afstemmen, bijvoorbeeld de uitvoering van de consumentenagenda samen met de strategie voor gendergelijkheid. Misschien kunnen we daar ook wat ideeën ontwikkelen. Ik zou ook willen zeggen dat waar er zeer praktische wetgeving is, we er echt op moeten letten of er specifieke vereisten zijn die we moeten opnemen in de algemene productveiligheidsverordening. Zo was er in het verleden bijvoorbeeld het idee dat technische normen voor veiligheidstests vaak nooit naar het vrouwelijk lichaam keken. Het was het Parlement dat een aanvulling heeft gemaakt op de tekst die uiteindelijk werd aangenomen, en het is precies dit soort denken dat we vaak moeten toepassen op mogelijke verbeteringen. Ik zou hier graag mee stoppen. Ik denk dat ik nog één laatste opmerking mag maken: over sommige van deze praktijken [17:33:30] Speaker 1 [EN] misschien hebben we goede instrumenten nodig voor Europese handhaving waar we gevallen van gemeenschappelijk belang hebben en als we vooruitgang willen boeken op het gebied van eerlijkheid ten opzichte van vrouwen, dan zijn er misschien ook bepaalde projecten en gezamenlijke handhavingsacties waar we samen naar kunnen kijken. Dank u. [17:33:56] Speaker 1 [RO] Heel erg bedankt voordat ik het woord geef aan mijn collega’s, ik betreur dat er inspanningen zijn geleverd en vertegenwoordigers uit de bedrijfswereld zijn uitgenodigd, maar helaas hebben zij onze uitnodiging niet aangenomen. Ik hoop dat ze de volgende keer wel kunnen komen. Ik wil u alleen laten weten dat er inspanningen zijn geleverd, wij hebben hen uitgenodigd en zij zijn niet naar dit debat gekomen, wat ik belangrijk vind. Zoals iemand hier al zei, vrouwen zijn geen lafaards; wij zijn met meer dan 51% vrouwen, en ik geloof dat elke wetgeving moet worden bezien vanuit het perspectief van de impact op vrouwen. Dora IPP [17:34:46] Speaker 1 [EN] Ja, bedankt dat u vandaag bent gekomen en bedankt voor de presentaties, uh, inderdaad, zoals u en ook onze collega net heeft herhaald, vormen vrouwen meer dan 50% van de bevolking, dus we moeten meer bewustzijn creëren over de gevolgen van oneerlijke commerciële praktijken of dat oneerlijke commerciële praktijken hebben op hen. Ik ben ook een beetje teleurgesteld om te zien dat de opkomst vandaag zo laag is. Ik zou u willen vragen naar de roze belasting, want ik heb gekeken en ik kon geen recente studies hierover vinden, dus ik zou graag willen weten of u gegevens heeft over de prevalentie ervan en hoe groot of hoe wijdverspreid dit probleem is en hoe u voorstelt om het aan te pakken. Ik bedoel, we hebben gezegd, en ik denk ook dat er inderdaad een zaak is waar bestaande wetgeving dit als een misleidende praktijk dekt. Dus ik kom terug op handhaving en prioriteiten voor handhaving. En dan is mijn belangrijkste vraag: hoe zorgen we ervoor dat de Commissie en de nationale handhavingsautoriteiten daadwerkelijk actie ondernemen en hoe we het bewustzijn kunnen vergroten dat zij actie moeten ondernemen in deze situaties van oneerlijke praktijken? En dan nog een vraag over, ik weet dat de Commissie de digitale fitness-fairnesscheck heeft uitgevoerd en een schokkend cijfer naar voren heeft gebracht van 7,9 miljard euro aan jaarlijkse consumentenverliezen als gevolg van de tekortkomingen van de bestaande wetgeving. Zij breken dit af naar leeftijd, maar niet naar geslacht. Dus ik vraag me af of de Commissie van plan is om gegevens te verzamelen over een dergelijke verdeling. Dank u. [17:36:39] Speaker 1 [RO] Heel erg bedankt, Georgia, S&D. Dank u wel. [17:36:46] Speaker 1 [IT] Meneer de Voorzitter, dank u voor dit zeer belangrijke debat, dank aan alle gasten die ons zeer interessante inzichten hebben geboden, want de digitale transformatie heeft niet alleen nieuwe kansen geopend, maar ook veel kritieke kwesties doen rijzen waar we ons tegenaan proberen te gaan, met name met betrekking tot oneerlijke handelspraktijken en vormen van consumentenmanipulatie. In die zin biedt het initiatief rond de Digital Fairness Act een zeer belangrijke kans die we niet mogen laten lopen, zodat het genderperspectief ook kan worden geïntegreerd in de nieuwe regels en in de beoordeling van hun impact. We denken hierbij uiteraard aan algoritmen die die onrealistische schoonheidsmodellen kunnen versterken, die gerichte advertenties die vooral insecurities rond het lichaam, leeftijd of die marketingstrategieën die genderstereotypen reproduceren of zelfs versterken, zoals we die helaas maar al te goed kennen. Deze praktijken beïnvloeden niet alleen de keuzes van consumenten; ze kunnen zeer concrete gevolgen hebben voor economische autonomie, welzijn en bovenal voor de vrijheid van keuze van vrouwen. We hebben hier niet te maken met geïsoleerde gevallen van discriminatie; dit zijn geen geïsoleerde episodes, dat weten we maar al te goed: genderstereotypen en vooroordelen zijn werkelijk verankerd in algoritmische systemen en in bedrijfsmodellen. Ze reproduceren en versterken bestaande ongelijkheden, en dat zien we voortdurend gebeuren. Het is duidelijk dat dit geen nieuwe zorg is. Ik verwijs naar een studie uit 2023 van het Europees Parlement, die werd aangevraagd door de FEM-Commissie over de impact van de genderkloof in consumentenbeschermingsgegevens. De studie toont aan hoe het ontbreken van gedesaggregeerde gegevens ook invloed heeft op vrouwen als consumenten op de digitale markt. Daarom ben ik ervan overtuigd dat het genderperspectief absoluut niet slechts een algemeen beginsel mag blijven, maar dat het [17:39:16] Speaker 1 [IT] inderdaad een concreet criterium in de Europese wetgeving over consumentenbescherming, vanaf de GDPR. Maar ik vraag me af, wat zijn dan de criteria die steeds gedetailleerder worden vastgelegd? Dank u. [17:39:41] Speaker 1 [RO] Heel erg bedankt. En nu zou ik graag antwoorden van jullie alle drie willen. Voordat ik dat doe, wil ik jullie zeggen dat ja, je hebt gelijk, je zei dat cosmetica voor vrouwen duurder is, maar lingerie ook. Ik doe de boodschappen in huis en ik weet dat, en ik vind het niet normaal. Maar wat nog erger is, is het feit dat vrouwen, die minder verdienen dan mannen, meer moeten betalen voor cosmetica of andere producten. Wat echter heel ernstig is, is wat je in je presentatie zei, namelijk dat jonge meisjes, vooral jonge meisjes, worden misleid om er goed uit te zien. Ik heb zoveel gevallen gezien waarin valse informatie staat, nepnieuws, waar ze naar verschillende klinieken worden gestuurd en gewoon verminkt worden. Dus we moeten hier echt heel voorzichtig mee zijn. Dank u, en ik verwacht een reactie en conclusies van jullie alle drie. [17:40:47] Speaker 1 [EN] Heel erg bedankt, eh, voor dit, eh, echt belangrijke debat en voor alle punten die naar voren zijn gebracht. Eh, zoals we weten, wanneer we het over gendergelijkheid hebben, zijn er helaas geen eenvoudige, eh, antwoorden, omdat genderongelijkheden zo diep verankerd zijn in elk aspect van het leven. Dus ik ben het er zeker mee eens dat de Commissie alleen maar kan instemmen met alle punten die naar voren zijn gebracht. En misschien zou ik hier eerst van alles, eh, allereerst hoop ik dat we in de toekomst meer gegevens kunnen verzamelen. We hebben, eh, onze, eh, agentschap dat veel doet op dit, eh, op dit gebied en we kunnen zeker ook de aandacht van de EGE vestigen op het perspectief van vrouwen als consumenten, dat misschien niet noodzakelijkerwijs het meest, eh, aangeroerde aspect is geweest, omdat er natuurlijk zoveel te doen is aan de kant van het bestrijden van geweld tegen vrouwen. Er is zoveel te doen aan de kant van het beter begrijpen van alle hiaten, alle genderkloof, de loonkloof, de werkgelegenheidskloof, de pensioenkloof, en, eh, en natuurlijk is er nog veel te doen om stereotypen te bestrijden die helaas niet zomaar door wetgeving kunnen veranderen. Ze vereisen dus echt een zeer, eh, veelzijdige en complexe aanpak die de Commissie heeft aangepakt in al haar gendergelijkheidsstrategieën en met name in de meest recente die de Commissie heeft aangenomen op 5 maart 2026 en die loopt tot 2030, waarin al de problemen die vandaag naar voren zijn gebracht, aandacht krijgen en het voorwerp zijn van veel, veel verschillende acties, initiatieven, eh, soms zijn het studies, soms zijn het wettelijke maatregelen, soms zijn het initiatieven of financiering. Dus, eh, wat ik deze, eh, geachte commissie en leden kan verzekeren is dat we alles zullen doen wat in onze macht ligt om alle instrumenten die we tot onze beschikking hebben te gebruiken om de situatie te verbeteren. Maar we hebben zeker ook jullie en al jullie werk, passie en, eh, inzet hiervoor nodig. Heel erg bedankt. [17:43:31] Speaker 1 [RO] Ik wil benadrukken dat onze hele debat online is uitgezonden, eh, en er zeker veel meer mensen online verbonden waren. Eh, maar ik geloof dat de kwaliteit van de presentaties en de kwaliteit van de vragen van een hoog niveau was, en ik wil graag degenen bedanken die de presentaties hebben verzorgd, mijn collega’s die vragen hebben gesteld en degenen die online hebben geluisterd, want het is belangrijk om open, eerlijk en zonder voorbehoud te discussiëren om oplossingen te vinden. Eh, ik nodig nu de vertegenwoordiger van de lobby en vervolgens BEUC uit om elk twee minuten te spreken. [17:44:14] Speaker 1 [EN] Heel erg bedankt en ook bedankt voor uw vragen, opmerkingen en feedback. Eh, dus de eerste vraag ging over hoe groot het probleem is als het gaat om de ‘roze belasting’. Het is waarschijnlijk enorm. Eh, het probleem is dat we geen grootschalige studies hebben, maar waar er wel studies zijn, kunnen we zien dat het heel hoog is. En soms wordt er een onderscheid gemaakt tussen de mand met goederen, dus het soort gewone mand met goederen die iedereen gebruikt, en diensten. Dus als je bijvoorbeeld kijkt naar een studie die in 2017 in Duitsland is uitgevoerd, dus dat is alweer een aantal jaar geleden, dan was het verschil in prijzen bij de mand met goederen niet heel groot. Dus sommige producten die, weet u, gericht zijn op vrouwen, was niet extreem. Maar toen het ging om de diensten en met name kappers, stomerijen, kleermakers, cosmetica, etc., was er een verschil van 37%. Dus dat is enorm. Dus we kunnen ons alleen maar voorstellen hoe groot het is. Het is groot. Dus we hebben echt data nodig en ik sluit me absoluut aan bij de Commissie door te zeggen dat we in de Europese Unie heel gelukkig zijn. We hebben het Europees Instituut voor Gendergelijkheid dat data verzamelt en jaarlijks het gendergelijkheidindex presenteert, waarin wordt getoond waar we staan. Eigenlijk wordt de 26e editie eind deze maand gelanceerd. Dus we zijn heel gelukkig dat we dat hebben. En ja, dit is iets dat het instituut zou kunnen doen: de data verzamelen zodat we duidelijk het verschil in prijzen kunnen zien, want er is absoluut geen objectieve rechtvaardiging voor. Daarom noemen we het ook wel een seksistische belasting. Dus wat kan er nog meer worden gedaan? Eh, dus de industrie moet aan boord komen. Dat is absoluut noodzakelijk. En ook als het gaat om de vertegenwoordiging van vrouwen in de sector. We weten dat de vertegenwoordiging van vrouwen nog steeds erg laag is in veel sectoren. We hebben wel de richtlijn over vrouwen in raden van bestuur. Maar we zouden graag zien dat die veel verder gaat en dat er pariteit in raden van bestuur komt. Want pariteit betekent een 50/50-verdeling om daar echt naar te streven. [17:46:34] Speaker 1 [EN] want we geloven dat dat een manier is om sommige van deze, uh, kwesties aan te pakken en ook een ander perspectief te bieden, vooral als het gaat om het gebruik van het lichaam van vrouwen en meisjes. Um, dat we echt een heel andere aanpak nodig hebben op dat vlak. En zoals de Commissie zegt, hebben we veel instrumenten tot onze beschikking en we moeten ervoor zorgen dat ze met elkaar communiceren. Dus, eh, weet u, de Digital Services Act, uh, de DSA, de AI Act, uh, de Gendergelijkheidsstrategie, eh, die moeten allemaal met elkaar in gesprek zijn, want er is, weet u, geen enkele oplossing. Het maakt deel uit van een wereldwijd, eh, stelsel van normen in onze samenlevingen en met name genderstereotypen. En je zou denken dat we in 2026 daar al ver voorbij zijn. Maar nee, dat is niet het geval. Het zit er nog steeds heel diep in verankerd. Dan zou ik ook nog iets willen zeggen over, eh, financiering. We hebben financiering nodig. We hebben middelen nodig, want we moeten dit op alle verschillende niveaus aanpakken. En ik wil er echt op wijzen dat, eh, voor de komende meerjarige financiële kaders, de voorstel van de Raad om het Agora EU-instrument – een instrument dat fundamentele rechten, gendergelijkheid, gelijkheid voor iedereen, de media en cultuur dekt – met 30%, 3,0% te verlagen. Dat is de grootste bezuiniging in de hele EU-begroting. Dus ik zou u hier vandaag ook willen oproepen om ervoor te zorgen dat dat niet gebeurt. En terug te keren naar wat de Commissie heeft voorgesteld, en, eh, daar zelfs nog bovenop te gaan. Want dit is cruciaal. Dit gaat ook over democratie. En vooral over een meerjarig budget. We kijken naar de komende zeven jaar. Ook al voelt de situatie vandaag misschien een beetje somber. Maar over zeven jaar hopen we op een positievere en hoopvollere wereld. Dank u. [17:48:46] Speaker 1 [RO] Heel erg bedankt. En ik geloof dat we om stereotypen uit te bannen ook het onderwijs moeten aanpakken. Vanaf school, in gezinnen, vanaf dat kinderen heel jong zijn op de kleuterschool, is de auto alleen voor jongens, voor meisjes is het iets anders, deze kleur is voor jongens, de andere is voor meisjes. Dus deze dingen moeten op grassrootsniveau en via onderwijs worden aangepakt, niet pas wanneer we volwassen zijn. En niet alleen via wetten. Onderwijs heeft dus een zeer belangrijke rol. Nu de vertegenwoordiger van BEUC, alstublieft. [17:49:21] Speaker 1 [EN] Dank u wel. Eh, ik denk inderdaad dat we misschien meer bewijsverzameling nodig hebben en dat we ook heel verschillende gebieden moeten onderzoeken waar we naar bewijs willen zoeken. Eh, want ik denk dat het probleem hier in principe tot op zekere hoogte systemisch is, omdat vrouwen naar mijn mening worden verteld dat ze niet goed genoeg zijn zoals ze zijn. En dat de volgende aankoop hen veel dichter bij een ideaal zal brengen. En dat creëert een constante cyclus van ontevredenheid die vervolgens weer consumptie aanjaagt. Niet omdat consumenten een product nodig hebben, maar omdat ze ervan zijn overtuigd dat ze iets aan zichzelf moeten ‘repareren’. En ik denk dat er helaas altijd nieuwe vormen zijn waarop dat gevoel wordt gebruikt voor marketingtechnieken en nieuwe verkoopkanalen en alles eromheen. Het is dus een beetje een zichzelf herhalende cyclus: zodra je iets ontdekt zijn er weer subtielere technieken om de verkooptechnieken aan vrouwen voort te zetten. In de ergste gevallen, want zoals we eerder hebben gehoord, verdienen vrouwen gemiddeld minder en betalen ze meer. Ze worden dus dubbel gestraft als consument in een enkele markt. En dat verdient inderdaad onze aandacht. Eh, ik zou akkoord gaan met een deel van de voorstellen die voor de weg vooruit zijn gedaan en we zouden ook graag in discussie blijven over de gegevens. Het klopt dat we er niet veel hebben, maar ik kan misschien één of twee consumentenenquêtes van de leden die we hebben beschikbaar stellen, mocht dat van belang zijn. [17:50:53] Speaker 1 [RO] Heel erg bedankt. Bedankt voor de antwoorden. Bedankt voor de vragen. Bedankt aan het secretariaat dat mij heeft geholpen. Bedankt aan de tolken, want zonder hen, hoe zouden we het dan gered hebben? Het is heel goed. We hebben 24 talen. Officiële talen. Vandaag zijn bijna alle cabines vol. Bedankt. En ik hoop dat we hier niet stoppen. Ik zal dit in de IMCO-commissie bespreken om door te gaan en misschien hier te brengen wat we vandaag niet hadden, namelijk de industriekant om deel te nemen aan de discussies. Natuurlijk is het heel belangrijk niet alleen te reguleren, maar ook te implementeren. Want we kunnen een heel goed document hebben, maar het slecht toepassen. En om het goed toe te passen, geloof ik dat alle belanghebbenden betrokken moeten worden en problemen moeten melden. We moeten consumenten opleiden om te klagen wanneer hun rechten worden geschonden, en vooral vrouwen, want vrouwen zijn, laten we zeggen, terughoudender om hun mond open te doen wanneer hun rechten worden aangetast. Hier moeten we veel aan werken. Persoonlijk werk ik in mijn land, u moet weten dat ik een vrouwenvereniging leid die al 30 jaar actief is, en ik werk heel goed met hen samen, en deze educatie is ontstaan om hen de moed te geven hun kwaliteiten te waarderen en niet gemanipuleerd te worden door alle valse informatie. Heel erg bedankt, en laten we elkaar nog eens ontmoeten. Dank u. [17:52:43] Speaker 1 [EN] Heel erg bedankt. Gefeliciteerd. [17:53:04] Speaker 1 [EN] Heel erg bedankt. [17:53:28] Speaker 1 [EN] Dank u. Ik heb er één. Dank u. Dank u. [17:54:07] Speaker 1 [EN] Morgen. Morgen. Morgen. Ja. Dank u. [17:54:23] Speaker 1 [IT] Goedenavond. Goedenavond. Ja, ja, maar