WEBVTT

NOTE Brussels Live. Traskritt u tradott awtomatikament mill-ħoss oriġinali. Jista' jkun hemm żbalji. Servizz indipendenti, mhux affiljat mal-Parlament Ewropew jew mal-Kummissjoni Ewropea. Sors: © Unjoni Ewropea. AI-generated: Transcripts, translations and summaries on this site are generated automatically by AI: speech recognition (Soniox), machine translation and summaries (Mistral AI). Not edited by humans before publication. EU AI Act, Article 50.

00:00:44.419 --> 00:00:49.357
X'inhi d-diagnosi? Kif tiddeċrivi
l-istatus fejn huwa li nkunu illum?

00:00:49.473 --> 00:00:51.739
Nistgħall nibda magħkom, Ministru Jonsson?

00:00:52.279 --> 00:00:57.625
Fejn. Qed aħna f’puntu kritiku għas-sigurtà
Ewropea minħabba l-invażjoni fuq skala

00:00:57.707 --> 00:01:03.903
kbira tal-Ilmajj tal-Ukrajna minn Russja,
u l-ħaġa li qed naraw, madanakollu, hi li

00:01:03.960 --> 00:01:07.188
Russja jista’ ma tkunx għalhekk qawwija
kif ħafna qalu, imma dan ma jagħmilxhax

00:01:07.250 --> 00:01:11.480
inqas perikoluża, għaliex għandha
tendenza li tieħu r-riskji kbar politiċi u

00:01:11.532 --> 00:01:17.478
militari. Tippjorata tkun ħafna
brutali, mhux biss barra, iżda wkoll ġo.

00:01:17.567 --> 00:01:23.350
l-Ukrajna u bħalissa għandha xi vantaġġi
tat-tattika, b’mod partikolari meta wieħed

00:01:23.396 --> 00:01:28.374
jitkellem dwar il-produzzjoni ta’ missili
balistiċi, ta’ droni Shahed ta’ reazzjoni

00:01:28.447 --> 00:01:32.624
jew ta’ Gepard 2, kif ukoll ta’ bumbi li
jitgħaqqdu, li jagħmel li l-ħbieb tagħna

00:01:32.667 --> 00:01:37.134
fuq l-Ukrajna jkunu qed jiffaċċaw sfidi
kbar fuq il-pjan militari bħalissa dwar

00:01:37.185 --> 00:01:41.717
il-kapaċitajiet ta’ impatt long distanzi.
Naturalment, dan jidħol f’kombinazzjoni

00:01:41.760 --> 00:01:45.580
ma’ dak li qed ngħidu dwar ir-Russja
li għandha ambizzjonijiet kbar biex

00:01:45.636 --> 00:01:51.321
tirrikostitwixxi l-forzi armati tagħha
u terġa’ tiġi, b’mod ta’ ngħidu, aktar

00:01:51.388 --> 00:01:54.976
qawwija, billi tiżdied il-għadd
ta’ sodieri tagħha għal 1.5 miljun.

00:01:55.022 --> 00:01:57.461
U naturalment, fejn għandha brigadi
bħalissa, se tiżdied għal diviżjonijiet;

00:01:57.502 --> 00:02:00.455
fejn għandha diviżjonijiet, se
tiżdied għal korpi u hekk għal hemm.

00:02:00.511 --> 00:02:04.650
Allura, hemm bosta possibbiltà li jkun
hemm espansjoni militari kbira mill-Russja.

00:02:04.692 --> 00:02:09.981
għalhekk huwa importanti ħafna li, bħala
Ewropej, nkun faddejlu nkunu nwasslu l-ħila

00:02:10.046 --> 00:02:14.799
ekonomiċi tagħna f’ħila ta’ qtil f’din
iż-żmienijiet diffiċli u nagħmluh b’mod

00:02:14.850 --> 00:02:18.960
faċli, fuq bażi tal-accord ta’ ’l-Haġa.
L-aħħar punt, allura, naturalment, x'inhi li

00:02:19.001 --> 00:02:23.350
qed naraw ukoll huwa li l-Russja qed
tikber il-ħsib biex tieħu riskji aktar meta

00:02:23.402 --> 00:02:26.984
jidħlu f'din l-ħidmiet ibridi, qed naħseb
fuq kollox, minn disinformazzjoni għal

00:02:27.025 --> 00:02:33.250
elementi kiberneti jew CNA u CNE, u qed
naraw ukoll atti ta' sabotazzjoni, bħal

00:02:33.322 --> 00:02:39.125
f'Leipzig fil-Ġermanja, fil-Polonja, u
fl-Estonja, jien naħseb li dawn huma ftit

00:02:39.181 --> 00:02:40.039
eżempji.

00:02:40.039 --> 00:02:44.257
Grazzi ħafna, Ministru Jonsson. Kummissarju
Kubilius, x’inhi l-għadd li trid iżżid

00:02:44.318 --> 00:02:46.879
meta tispjega l-ambjent
tagħna ta’ sigurtà?

00:02:48.439 --> 00:02:56.807
Hemm, jien. L-ewwel nett, grazzi ħafna
għal din id-dawl, u qiegħed naqra l-ittra

00:02:56.903 --> 00:03:02.782
tal-konferenza kollha, "L-Ordni Ġdida
tad-Dinja", u kont qiegħed naqra, aħna għandna

00:03:02.831 --> 00:03:06.809
jekk ma naħsibx li għandna nsemmuha
"Id-Dsordni Ġdida tad-Dinja".

00:03:06.889 --> 00:03:13.577
Inti taf, u aktar preċiżament, inti taf,
fejn aħna, u dan ifisser, inti taf, fdawn

00:03:13.689 --> 00:03:19.910
il-trasformazzjonijiet kbar madwar
id-dinja, dak li huwa neċessarju ħafna huwa

00:03:19.991 --> 00:03:26.235
l-ordni Ewropew. Inti taf, fid-Daħla ta’
l-Ewropa u l-possibilità li, inti taf,

00:03:26.289 --> 00:03:31.412
tinbiegħed, inti taf, xi forma
ta’ poter b’mod aktar wiesgħa.

00:03:31.477 --> 00:03:34.730
Allura, dak li qal il-Ministru
huwa tassew korrett:

00:03:34.791 --> 00:03:38.917
aħna lkoll narawhu, narawh
dawn l-elementi prinċipali.

00:03:38.985 --> 00:03:44.528
Gwerra tar-Russja, inti taf, l-ahħar
fuq il-kontinent Ewropew jew gwerra

00:03:44.614 --> 00:03:48.074
neo-imprijalista kontra
l-Ukrajna, dan huwa ċar ħafna.

00:03:48.124 --> 00:03:54.072
U, inti tafham, il-ħsieb tagħna huwa b’mod
ċar li nħarru r-Russja, imma jien naqsam

00:03:54.127 --> 00:03:58.536
ngħid li l-livell li s-snin il-ħdejn, inti
taf, li għamilna huwa mhux qed jħarreġ

00:03:58.599 --> 00:04:03.722
ir-Russja kif nixtiequ. nara. Russja qed
tikber il-kontrizzjon tagħha, l-ġimgħa

00:04:03.791 --> 00:04:09.293
d-dieħla għandna niftakru li Russja se
tiżdied il-budget għall-gwerra tagħha b’30%,

00:04:09.410 --> 00:04:16.466
sa 180 biljun euro, u għal darb’ oħra, fuq
għalqu, jien niftakkar sew mill-ġimgħat

00:04:16.520 --> 00:04:21.181
tiegħi bħala Prim Ministru, f’din
ir-reġjun, inti taf, ma nistgħux nqabbdu

00:04:21.244 --> 00:04:26.418
l-istatistiċi nominali, għandna nqabbdu
l-istatistiċi f’parità ta’ poġni ta’ xiri.

00:04:26.458 --> 00:04:31.499
U għalhekk jekk tuża dawn il-metodi ta'
qisim għall-budget tal-gwerra Russu ta' 180

00:04:31.616 --> 00:04:36.131
biljun euro, toħloq numri li jindikaw li
r-Russja hija pronta li tħalli bejn 500 u

00:04:36.219 --> 00:04:42.151
550 biljun euro l-ġimgħa d-dieħla, li
huwa ammont li huwa ugwali għal dak li

00:04:42.210 --> 00:04:46.242
l-Unjoni Ewropea kollha hija pronta li
tħalli għall-ħarsien, u jista’ anqas ftit.

00:04:46.294 --> 00:04:49.146
U naraw li r-Russja għadha tindaħal
potenzjal għall-innovazzjoni,

00:04:49.187 --> 00:04:54.957
għall-modernizzazzjoni tad-droni jew xi
kwalunkwe għodda oħra li juża, u anke jekk

00:04:55.020 --> 00:04:59.643
hija tikber il-produzzjoni. L’isna scorsa
kienu jistgħu jipproduċaw madwar 1,000

00:04:59.698 --> 00:05:04.055
missili balistiċi, din is-sena huma lest
li jipproduċaw, jew forsi jitlaqgħu ma’

00:05:04.128 --> 00:05:08.721
2,000, u inti taf li fuq il-passa Ewropew
ma nipproduċax missili balistiċi qabel.

00:05:08.764 --> 00:05:13.038
Hekk fejn huwa li nqegħdu. It-tieni fattur,
b’mod ċar, huwa d-dinja ta’ partners

00:05:13.107 --> 00:05:17.779
transatlantici tagħna, li m’humax marbuta
mal-elezzjoni, iżda b’mod ġenerali.

00:05:18.199 --> 00:05:23.765
il-programm strutturat qawwi tagħhom li
jitella' aktar aktar lejn il-Paċifiku

00:05:23.808 --> 00:05:28.671
Indjan, il-ragunijiet huma ċari: il-qalb
ta' Ċina u biex jitnaqqsu din il-ħila li

00:05:28.724 --> 00:05:34.864
qed tiżdied, se jitella' l-riżorsi tagħhom
lejn Ċina, kif jgħid il-ġeneral Alexis

00:05:34.927 --> 00:05:39.265
Grinkiewicz meta jgħid li jekk ir-Russja
u Ċina jkunu iddeċidew fl-istess ħin biex

00:05:39.304 --> 00:05:48.342
jibdew xi forma ta' aggressioni jew gwerra
kbira, l-Istati Uniti ma jkunux qed ikunu

00:05:48.382 --> 00:05:50.437
jistgħu jkopru l-ftontaġġi
kollha fl-istess ħin.

00:05:50.490 --> 00:05:54.219
Ghalhekk qed jitolbu jien nħallsu r-responsabbiltà prinċipali fuq id-difiża Ewropea,

00:05:54.259 --> 00:05:58.511
li għal darb'oħra
jipponejna talba ħafna ċara.

00:05:58.567 --> 00:06:02.963
X'inhi l-ħaġa li għandna
nagħmlu issa, hawn.

00:06:03.027 --> 00:06:06.288
Jidher ċar, taf, x'inhi fuq
l-agenda tagħna bħala priorità.

00:06:06.337 --> 00:06:10.299
Naturalment, appoġġ lil l-Ukrajna minn
naħa waħda, u skond, taf, l-appoġġ

00:06:10.352 --> 00:06:16.050
tal-Ukrajna għalina. Intendi li li naħdem
nistgħu nistgħedu lill-Ukrajna kif inhu

00:06:16.123 --> 00:06:21.161
possibli biex verament nirriżorġu
l-ħiliet difensivi tagħna.

00:06:21.272 --> 00:06:27.849
U dan huwa eżatt dak li qed
jinteressana ħafna f’dan il-mument.

00:06:28.076 --> 00:06:33.554
fuq l-agenda, imma biex nasluq dak li
nsejħulu preparazzjoni difensiva 2030, għandna

00:06:33.610 --> 00:06:36.712
naraw tliet pilastri
f’din il-preparazzjoni:

00:06:36.759 --> 00:06:41.323
pilastru materjali, jiġifieri produzzjoni,
finanzjament, procurement u bħal dawn,

00:06:41.356 --> 00:06:45.136
fejn qed nagħmlu ħafna, iżda mhux kollox
qed jitella’ f’din it-triq, għalhekk.

00:06:45.207 --> 00:06:50.023
il-livell li rridu niksbu hawnhekk
kien importanti ħafna, skont ir-rapport

00:06:50.068 --> 00:06:55.223
tal-Aġenzija Ewropea għad-Difiża li qaletilna
li nista’ niksbu l-għan tas-sena 2030.

00:06:55.279 --> 00:06:59.473
Għalhekk għandna nħejmu konklużjonijiet.
Imma ħlief il-ġid tad-difiża, li huwa

00:06:59.522 --> 00:07:03.319
marbut ħafna ma’ dan, hemm dak li nisma’
nqisu ‘il-preparazzjoni istituzzjonali

00:07:03.369 --> 00:07:06.783
tad-difiża’, li jidher minn xi rapport
tieħu dwar il-Kunsill tas-Sigurtà u

00:07:06.827 --> 00:07:10.125
d-diskussjonijiet li qed nippruvaw issa.
U l-waħda l-ohra hija dak li nisma’ nqisu

00:07:10.171 --> 00:07:14.294
‘il-preparazzjoni politika tad-difiża’:
kif nibqgħu nħarsu l-volontà politika

00:07:14.345 --> 00:07:18.317
tagħna? inħarsu ruħna, inħeġġdu l-Ukrajna
meta r-Russja tkun qed tagħmel attakk għal

00:07:18.391 --> 00:07:21.859
din il-volontà politika tagħna
b’kull mezz ibrid li għandhom.

00:07:22.639 --> 00:07:27.348
Grazzi hafna. Allura, nafhem li inti
l-ewwel Kummissarju b'din ir-rol speċifiku

00:07:27.407 --> 00:07:31.074
għall-defiża u l-ispazju, u naturalment,
rajna numru ta' inizzjattivi,

00:07:31.138 --> 00:07:35.621
partikolarment wara li r-Russja għamlet
l-ebda invasjoni fuq skala kbira ta'

00:07:35.689 --> 00:07:40.651
l-Ukrajna, aktar minn ħames snin ilu.
Allura, meta naraw il-miżuri u l-iżviluppi

00:07:40.721 --> 00:07:45.355
fl-Unjoni Ewropea, iżda wkoll aktar
ġeneralment fl-Ewropa, x'inhi, skontok,

00:07:45.409 --> 00:07:49.459
il-passji l-iktar importanti u
sinifikanti li għamilna sa llum?

00:07:51.439 --> 00:07:54.683
Hemm, nitkellem, taf, minn l-ewwel jien
kont ngħid li fid-difiża Ewropea għandna

00:07:54.722 --> 00:07:59.585
nkunu b’mod li jwassalna għal pass kbir.
Ma nistgħux, taf, nagħmlu bidla gradwali.

00:07:59.629 --> 00:08:04.145
Biex dan seħħ, għamilna dak li nistgħu
nsemmuh ‘pass finanzjarju kbir’ – fost

00:08:04.254 --> 00:08:10.628
il-State Membri u aħna bħala istituzzjonijiet
tal-UE, il-State Membri wifqu ma’ NATO

00:08:10.685 --> 00:08:17.068
biex jgħollqu l-ispiża tagħhom fid-difiża
sa 3.5 % għad-difiża bażika, imbagħad 1.

00:08:17.138 --> 00:08:21.146
5 għal xi ħaġa relatata mal-ħarsien u
biss biex nipprova nifhmu x’hemm jkun

00:08:21.206 --> 00:08:28.026
għalhekk. Jekk nipprova nikkalkulaw kemm
il-State Membri se jispendu sa 2035 meta

00:08:28.103 --> 00:08:31.612
jwasslu għal din il-mira, huwa
xi ħaġa sempliċi ta’ artimetika:

00:08:31.712 --> 00:08:36.974
niġġeddu għal numru impressionanti,
madwar 6.8 triljun ewro.

00:08:37.087 --> 00:08:43.481
Triljun, mhux biljun. Wara, aħna, taf,
ħoloqna strumenti finanzjarji ġodda bħal

00:08:43.542 --> 00:08:48.028
l-istqarrija ta’ SAFE, il-klausola ta’
skontri nazzjonali, l-istqarrija ta’ appoġġ

00:08:48.068 --> 00:08:55.203
għall-Ukrajna. Dawn huma strumenti importanti
li qed jaħdmu sew, u aħna, ovvjament,

00:08:55.277 --> 00:09:00.603
fil-Qafas Finanzjarju Pluriennali li ġej,
qed nipproponu żied ta’ ħames darbiet

00:09:00.647 --> 00:09:05.327
ikbar fid-difiża u l-ispazju.
Nistgħu nwieġed il-ħaġa li għidt:

00:09:05.447 --> 00:09:10.643
huwa importanti ħafna li l-gvernijiet
jappoġġaw dawn il-promessi, taf.

00:09:10.733 --> 00:09:17.442
Iva, minn il-gvernijiet huwa tajjeb,
imma għandna nifhmu ukoll kif dan jidher

00:09:17.502 --> 00:09:23.095
fil-prattika u kif, inti taf, ir-responsabbiltà
dwar id-difiża fil-Ewropa huma

00:09:23.156 --> 00:09:27.402
mqassma. Allura, jekk għandniex dawn il-130
biljun euro għall-ispazju u d-difiża,

00:09:27.458 --> 00:09:33.373
nistgħu nimmaginaw li jista’ jkun hemm
distribuzzjoni ta’ 50-50 % bejn l-ispazju u

00:09:33.425 --> 00:09:38.749
d-difiża, li jfisser li d-difiża tkun
għandha madwar 65 biljun euro, jew xi ħaġa

00:09:38.843 --> 00:09:42.783
bħal dan. U jekk niqra’
65 biljun euro ma’ 6...

00:09:42.860 --> 00:09:46.591
8 triljun euro għal difiża nazzjonali,
tara x’inhu d-differenza u x’inhi r-rol.

00:09:46.632 --> 00:09:51.488
Nistgħu ninkoraġġu l-Istati Membri biex
jinklutu l-ħlasiet kbar ta’ flus b’mod

00:09:51.553 --> 00:09:56.955
prudenti. Dan huwa r-rol tagħna.
U dan huwa x’qed nagħmlu…

00:09:57.075 --> 00:10:05.887
Dawk dejjem jgħidu hekk. Issa l-flus
huwa ħaġa tajba, imma ma naħsibx li qed

00:10:05.936 --> 00:10:10.282
nipproteġu ruħna, taf, kontra l-kulħadd
ta' dawn id-droni u ħaġa bħal dawn.

00:10:10.373 --> 00:10:16.114
Biex naħseb fuq il-produzzjoni. Tafu
kif, x'inhi l-istatus tal-produzzjoni?

00:10:16.142 --> 00:10:16.579
U ngħid

00:10:16.579 --> 00:10:21.609
iva, f'xi każijiet qed niżdiedduw ħafna
malajr il-produzzjoni, setturi differenti,

00:10:21.682 --> 00:10:24.113
taf, setturi differenti
qed jitella' ħafna sew.

00:10:24.164 --> 00:10:30.506
Is-setturi svedi qed jitella' ħafna sew.
Imma dar għal darb'oħra, inti taf, għandna

00:10:30.561 --> 00:10:35.180
naraw ukoll li d-diffikultajiet qabelna
huma kbar, kif dejjem, minn d-diffikultajiet

00:10:35.235 --> 00:10:39.714
li kellna nqabduh. Eżempju wieħed
biss. Qed naħdem fuq il-qarz ta’ appoġġ

00:10:39.784 --> 00:10:44.222
għall-Ukrajna. Huwa jgħaddi permezz ta’
servizzi tagħna, permezz ta’ servizzi

00:10:44.278 --> 00:10:49.095
tiegħi. Qed nitħallew nġibu l-kontatti
kollha ma’ l-Ukrajniji b’mod effiċjali ħafna,

00:10:49.138 --> 00:10:52.888
huwa strument li l-Ukrajniji qed jgħidu li
huwa l-aktar strument tajjeb li għandhom

00:10:52.938 --> 00:10:58.353
f’ġeneral fil-mekaniżmi ta’ appoġġ. F'dan
il-ġimgħa, aħna, kif tafu, se nilqgħu

00:10:58.465 --> 00:11:03.729
lill-Ukrajna finanzjament
ta' 28.3 biljun euro fuq 60.

00:11:03.785 --> 00:11:07.982
Il-kontatti jitkellmu mill-Ukrajna. U
nofs dan il-ħlas, madwar 15 biljun, se

00:11:08.039 --> 00:11:12.328
jitħaddem għall-produzzjoni ta' droni.
Il-Ukranjani huma bravi ħafna fuq

00:11:12.395 --> 00:11:17.242
il-produzzjoni u għandhom jibqgħu jipproduċaw
biex jilħqu r-Russja, madwar 10 miljun

00:11:17.304 --> 00:11:19.975
ta' droni. Dan huwa ammont kbir.
Għandna nifhmu x’jisemmi dan.

00:11:20.016 --> 00:11:24.826
Huwa madwar 30,000 droni għal jum. Imma
r-Russi qed jipproduċaw il-istess kważi ta’

00:11:24.870 --> 00:11:27.794
d-djunji, tafu. Dan huwa dak li
għandna nkunna qed niffaċċaw.

00:11:27.853 --> 00:11:32.182
Aħna fl-Ewropa qed nipproduċaw
madwar 1.5 miljun ta’ droni.

00:11:32.301 --> 00:11:40.191
Biex nitkellem darbajt, għal darb'oħra
huwa neċessarju li nifhmu li madwar 10

00:11:40.268 --> 00:11:45.227
miljun, 10 biljun euro, l-Ukrajniji huma
lesti jspendu għal difiża għall-ajru u

00:11:45.290 --> 00:11:51.642
difiża kontra missilli. Inklużi 8 miljun
ta' biljun li jitella' għall-produtturi

00:11:51.714 --> 00:11:57.259
Ewropej, 2 biljun lil produtturi ta'
PAC-3, iżda dan huwa storja oħra.

00:11:57.335 --> 00:12:04.575
Hemm nuqqas kbira ta' missili Patriot PAC-3,
iżda fost dawn l-8 miljun ta' biljun...

00:12:04.722 --> 00:12:12.370
8 biljun euro, inti taf, liema liema liema
liema liema liema liema liema liema liema

00:12:12.431 --> 00:12:18.090
liema liema liema il-kontatti jiffokaw
fuq x’inhuma l-impriżi Ewropej kapaci li

00:12:18.155 --> 00:12:22.994
jagħmlu. Il-kontatti huma għal 28-29 sena.

00:12:23.085 --> 00:12:26.230
Hija li għaliex verament
tinquża lilna ħafna.

00:12:26.292 --> 00:12:30.390
Dan jfisser li li għadna nibqgħu ndum
lura fid-difiża tagħna u ma naqblux

00:12:30.453 --> 00:12:34.578
l-ħtiġijiet tal-Ukrajna. Ma qed
nitkellemx dwar il-ħtiġijiet tagħna.

00:12:34.630 --> 00:12:38.059
Għalhekk huwa kruċjali li
n-espandaw il-produzzjoni tagħna.

00:12:38.119 --> 00:12:41.218
U ma nafx jien dwar
id-dettalji li għandna nagħmlu.

00:12:41.339 --> 00:12:46.958
Nara numru ta’ suġġetti. Wieħed minnhom
hu problema strutturali kbira, jiġifieri

00:12:47.011 --> 00:12:49.745
il-frammentazzjoni
tal-industrija tad-difiża tagħna.

00:12:49.795 --> 00:12:53.424
Ma naqra’x il-kollha tar-rapport
ta’ Mario Draghi fuq dan.

00:12:53.508 --> 00:12:57.003
Imma dan huwa, inti taf,
dak li huwa, jiġifieri…

00:12:57.065 --> 00:13:03.572
jipproduċi, inti taf, xi ħsieb ta' limitu
dwar kemm nistgħu nkunu naħsbu f'għoli

00:13:03.656 --> 00:13:09.697
t-tibqa' tal-ħruġ mingħajr l-istambat li
nagħmlu biex innaqqsu l-frammentazzjoni

00:13:09.759 --> 00:13:13.525
tal-mercati. U, it-tieni, b'mod ċar, dak
li l-industrijiet qed jitgħallmu u d-dawl

00:13:13.587 --> 00:13:17.962
li l-Ukranjani qed juru b'mod eżemplari.
U jista' anke ir-Russi qed juru l-eżempju.

00:13:18.018 --> 00:13:23.301
Il-industrija tagħna qalet: « Iva, forsi
l-problema tagħna hija li aħna bħal

00:13:23.350 --> 00:13:28.648
il-industrija tagħna, kif jgħidu, hija
troppo indirizzata għal dak li jissejjaħ

00:13:28.707 --> 00:13:33.656
produzzjoni ta’ moda qawwija. Ħafna
teknoloġikament avanzata, ħafna għolja u

00:13:33.709 --> 00:13:38.135
impossibbli li tiżdiedha malajr. U qalu li
għandhom jitnaqqsu l-attenzjoni, mingħajr

00:13:38.172 --> 00:13:42.432
ma jħallu l-ħafna għall-qasba għolja, taf,
teknoloġiji ħafna ħafna avanzati, taf.

00:13:42.507 --> 00:13:46.350
għandhom jitellaqqu għal dak li
jgħidu li huwa "produzzjoni sew".

00:13:46.433 --> 00:13:53.208
Taf tiegħu, li mhuwiex tant komplikat
teknoloġikament, imma għadu jwassal il-miri.

00:13:53.289 --> 00:13:57.679
Huwa l-ħin u huwa aktar possibli li
tiżdied u tiskali l-produzzjoni, taf.

00:13:57.748 --> 00:14:02.559
Allura, naqsa’ li kieku dawn li hsejjer
li, intom, li għandna nitgħallmu, u għandna

00:14:02.619 --> 00:14:06.402
nitgħallmu ukoll kif nibnu
l-proġetti pajjuż-europej tagħna.

00:14:06.451 --> 00:14:11.423
Minħabba l-frammentazzjoni, din hija task
kbir għalina li nifhmu kif nibnu proġetti

00:14:11.465 --> 00:14:15.246
paneuropi, u għalhekk ippreżentajna dawn
il-proġetti Ewropej ta’ interess komuni

00:14:15.297 --> 00:14:19.579
fid-difiża (EDPCI) bħala strument
ġdid li jservi biex nagħmlu l-istess.

00:14:20.539 --> 00:14:24.489
Ministru, issa inti. X’inhi l-aktar miżuri
importanti li ntuġġiċċew li ġew ittieħdu,

00:14:24.539 --> 00:14:27.499
billi naraw wkoll lejn il-passat
iżda wkoll lejn fejn ninsabu illum?

00:14:27.859 --> 00:14:30.659
Ahna nistgħu niddikjaraw
li nkunu storiku tal-CSTP.

00:14:30.728 --> 00:14:36.019
Inti taf li ktibt il-ħsieb tiegħi d-doktorat
fuq dan is-suġġett qabel madwar 20

00:14:36.101 --> 00:14:42.558
sena. Kuntu kritiku qawwi dwar kif kienu
qed jiżviluppaw sa llum, iżda issa qed

00:14:42.777 --> 00:14:49.356
jitħawwad. Biex nippartejna, allura, l-UE
qatt ma setgħet tieħu sehem fil-požizzjoni

00:14:49.401 --> 00:14:54.106
militari, imma issa se tagħmel dan. Imma
permettuni li ngħid li, skontni, hemm żewġ

00:14:54.161 --> 00:14:57.337
għalliemiet verament
importanti fuq il-pjan tal-UE.

00:14:57.408 --> 00:15:02.773
Wahda minnhom hu l-EPF u l-EPF kien
essenzjali fil-bidu biex jinkoraġixxu l-Istati

00:15:02.826 --> 00:15:07.181
Membri biex jipprovdu lill-Ukraini l-ħwienet
militari, għaliex kienu jafu li dawn

00:15:07.239 --> 00:15:11.101
kienu se jiġu sostitwiti. Bħala riżultat,
naħseb li dan kien pass importanti ħafna.

00:15:11.159 --> 00:15:15.807
L-oħra, naturalment, hija d-dwar il-loans
tal-UE għax dawn huma li qamu jgħinu

00:15:15.866 --> 00:15:22.660
lill-Ukraini jibqgħu jilħqu meta l-Amerikani
waqfu milli jagħtu l-hels finanzjarju u

00:15:22.733 --> 00:15:27.511
militari għal fuq il-ħadd tal-Ukrajna,
barra mill-pakketti POL li nixtri minn għand

00:15:27.560 --> 00:15:32.713
l-Amerikani u li ma qalulniex għalihom.
Dawn il-ħidiet kienu effettivament għaddejja

00:15:32.761 --> 00:15:36.075
storici, naħseb. Kienet xi ħaġa
ħafna importanti, bħal ma nafu int.

00:15:36.137 --> 00:15:41.767
Aħna wkoll aħna bosta miftuħa nirrieda
l-assi Russi immobilizzati, iva, din hija

00:15:41.824 --> 00:15:47.444
l-posizzjoni Soċveġa dwar dan. Bħala
riżultat, hemm rwol ħafna sinifikanti

00:15:47.521 --> 00:15:53.244
f’dikjarar li l-Ewropej ikunu jistgħu
jappoġġaw il-Ukrajna, inkluż permezz ta’

00:15:53.298 --> 00:15:56.715
qerried mill-UE. L-oħra hija
l-apertura tal-Patt ta’ Stabbiltà.

00:15:56.787 --> 00:16:01.908
Ġie ppubblikat bħala joffri 800
biljun euro zejda lill-Ewropa.

00:16:01.980 --> 00:16:05.257
Dawn huma flus tal-Istati
Membri, imma għadu 800 biljun.

00:16:05.375 --> 00:16:10.817
Jiena naħsej li meta tiftaħ dan il-ġabra,
il-istati membri kienu jistgħu u, nittama,

00:16:10.871 --> 00:16:17.193
jridu jwettqu l-wegħdiet tagħhom li jwasslu
għal 5 %, li minnhom 3.5 % se jintuża

00:16:17.279 --> 00:16:22.267
għal spejjes militari bażiċi. B’hekk,
darbtejn oħra, flimkien mal-loans SAFE, li

00:16:22.326 --> 00:16:26.788
naħseb li huma importanti anke jekk, kif
inti taf, l-Isvezja għandha dejn pubbliku

00:16:26.839 --> 00:16:29.501
baxx u mhix parti mill-SAFE,
napprezzaw il-loans SAFE.

00:16:29.543 --> 00:16:33.603
Allura naħseb li dawn huma importanti, u
l-UE ukoll, inti taf, tagħmel affarijiet

00:16:33.668 --> 00:16:41.309
importanti, bħal kooperazzjoni fuq R&D,
regolamentazzjoni tal-industrija, u għandek

00:16:41.376 --> 00:16:43.819
xogħol ħafna importanti
fid-difiża omnibus.

00:16:44.059 --> 00:16:50.567
tara, billi nassiguraw li nistgħu nderegulaw
u nnaqqsu l-birokrazija, issa hemm

00:16:50.673 --> 00:16:55.351
review ukoll tad-direttiva dwar il-procurement,
dawn il-ħidiet huma importanti ukoll

00:16:55.406 --> 00:16:59.275
għall-forza posture u l-ħardwer militari
u jistgħu jassiguraw li l-UE u l-NATO

00:16:59.324 --> 00:17:03.181
jkollhom rwol komplementari, naturalment
il-NATO hija l-garanzija prinċipali,

00:17:03.215 --> 00:17:08.400
naturalment meta wieħed jitkellem dwar
l-Artiklu 5 u d-difiża kollettiva, imma l-UE

00:17:08.523 --> 00:17:12.970
tista' effettivament supporjaw dan. Uħaqq
naħseb li kien hemm koordinazzjoni tajba

00:17:13.018 --> 00:17:16.915
biex niġġarantew li l-krediti SAFE u
l-miżuri li qed nippruvaw liema hemm il-ġdid

00:17:16.956 --> 00:17:20.609
fuqhom ikunu kooridnati sew malajr malajr
malajr malajr malajr malajr malajr malajr

00:17:20.678 --> 00:17:24.543
malajr malajr malajr malajr malajr ma'
l-istella tramuntana tal-ġdid militiari

00:17:24.580 --> 00:17:27.619
tagħna, li tkun il-mira ta' l-能力 li
l-NATO għalina kollha stabbiliet.

00:17:28.519 --> 00:17:31.041
Imma, forsi, nistgħu hawn
fuq dan il-punt żgħir:

00:17:31.115 --> 00:17:35.609
kif norganizzaw ruħna. Intendi, kif
għidt inti ukoll, għalna, naturalment,

00:17:35.696 --> 00:17:41.909
it-twissija kbira fil-politika tas-sigurtà
kienet li ddahalna fl-NATO bħala riżultat

00:17:41.967 --> 00:17:47.220
tal-invażjoni Russa. Imma din hija,
naturalment, mistoqsija dejjem, kif nippartew xi

00:17:47.288 --> 00:17:52.358
responsabbiltà. U tkun possibbilt, Paul,
tistaqqlu aktar dwar dan, kif tara dan,

00:17:52.421 --> 00:17:58.071
jien, jekk jien għandux rwol aktar speċifiku
għall-Unjoni Ewropea fuq il-ħarsien u

00:17:58.146 --> 00:18:02.420
jekk ukoll il-programm aktar
wiesgħa ta’ preparazzjoni?

00:18:02.502 --> 00:18:08.392
Kif tara dan f’relazzjoni, jekk jogħġbok,
ma’ ħafna ħsibijiet dwar ir-rwol tal-NATO

00:18:08.449 --> 00:18:09.379
fil-futur?

00:18:09.379 --> 00:18:12.928
Aċċetta. U ħafna qasir minn hemm, l-istess
perspettiva fuq il-flank ta’ fuq, li hi

00:18:12.975 --> 00:18:16.880
għaliex dejjem ħsiebni ħafna, huwa li
l-ambjent tas-sigurtà qiegħed inkoraġġutament

00:18:16.937 --> 00:18:21.261
trasformat minn meta l-Żvezja u
l-Finlandja ndaħlu fl-NATO, min-naħa

00:18:21.313 --> 00:18:26.323
tal-planifikazzjoni militari. Dan issaħaħ
minn reġjun ta’ mhux magħruf għal wieħed

00:18:26.385 --> 00:18:31.292
magħruf, għaliex issa aħna ndaħħluwa
taktikament, strategikament u operattivament

00:18:31.346 --> 00:18:35.774
fid-dizzjunji tad-difiża tal-NATO. Biex
niġu l-impenn veru fuq il-kooperazzjoni

00:18:35.827 --> 00:18:39.751
tad-difiża Nordinika. Kont għeddejt li
kienet il-kooperazzjoni difensiva Norejjika

00:18:39.808 --> 00:18:44.482
hija kooperazzjoni għal soluzzjonijiet
ta’ żmien il-paċi, imma issa nifhem iktar

00:18:44.542 --> 00:18:49.220
traċċjoni li nagħmelha. Nistgħu nibnu dawn
il-partnershipijiet il-ġodda kollha, bħal

00:18:49.294 --> 00:18:53.489
dawk mal-għadir ta’ taħt il-baħar
ma’ Pollandja u bħalhekk.

00:18:53.576 --> 00:18:59.470
Dan kien huwa l-istess, iżda l-UE għandha
rwol importanti u aħna nipprattu dan,

00:18:59.531 --> 00:19:04.675
eżempju madwar ASEP, li kien importanti.
Dan ħa jassigura li f’dawn l-ewwel snin,

00:19:04.733 --> 00:19:08.755
konna nistgħu ntripljaw il-kapaċità
tagħna biex nipproduċċaw 155.

00:19:08.820 --> 00:19:12.257
Naħseb li dan huwa għalfejn
huwa suċċess importanti.

00:19:12.322 --> 00:19:18.658
Qed nużaw finanzjament
tal-EDIP biex nimxu lejn KTH:

00:19:18.709 --> 00:19:23.306
ilbieraħ kontna f’KTH. Bħal darb'oħra.
Qed nipprovduw ċentru ta' eccellenza jew

00:19:23.383 --> 00:19:28.703
ċentru ta' eccellenza Soċvejż għall-forniment
ta' pulver tal-ġun tal-nitroselluloża.

00:19:28.757 --> 00:19:33.424
Nafik li hemm bosta ħafna eżempji,
nafik ukoll meta jkun diskors fuq

00:19:33.496 --> 00:19:38.157
il-kooperazzjoni, u biex nitella’ dan —
il-kunsill tiegħi — li l-proposti li jiġu

00:19:38.222 --> 00:19:44.559
mill-Kummissjoni ikunu miktuba sew. u
ħafna adattati, għaliex inkella aħna,

00:19:44.619 --> 00:19:50.780
il-ministri tad-Difiża, nippruvaqw il-ħin
kollu nitkellmu dwar dawn id-dettalji

00:19:50.818 --> 00:19:54.208
kollha, u nemmru għal dawn il-laqgħat
ministratali fejn inqisbu l-ħsieb il-kbir

00:19:54.259 --> 00:19:56.764
għaliex nitkellmu wkoll
dwar kwistjonijiet tekniċi.

00:19:56.812 --> 00:20:02.380
Iva, għaliex bħalissa hemm xi inizzjattivi
ħafna mill-UE u dan jafakkar biss fuq dak

00:20:02.449 --> 00:20:04.699
li qed nitkellmu fuqu fil-FAFC.

00:20:06.199 --> 00:20:10.572
Mr. Capitas, meta kont kien għadek
f’Salem din il-ħivija fil-konferenza dwar

00:20:10.636 --> 00:20:15.174
is-sigurtà, tkellimt dwar ideat liema jrid
li ssir ‘bomba kbira’ fid-difiża Ewropea.

00:20:15.226 --> 00:20:18.915
Tkellimt dwar il-ħtieġa għal
Kunsill Ewropew tas-Sigurtà.

00:20:18.966 --> 00:20:21.509
U għaddieħra ta’
innovazzjonijiet istituzzjonali.

00:20:21.569 --> 00:20:25.700
Issa, kif naraw minn President tal-Kummissjoni
von der Leyen, hi ukoll appoġġat

00:20:25.750 --> 00:20:31.052
l-idea ta’ Kunsill Ewropew għas-Sigurtà.
U wkoll il-ħidma fuq protokoll Ewropew

00:20:31.116 --> 00:20:37.748
għas-sigurtà, li huwa mod biex nipprovdu
għal numru ta’ dawn il-minacċi li jista’ li

00:20:37.817 --> 00:20:43.187
jkunu taħt livelli partikolari. Issa
tistaqsi ftit biex tispjega għaliex tahseb li

00:20:43.258 --> 00:20:48.370
huwa meħtieġ ukoll li niddiskutu kif
naħdmu mal- sigurtà fl- Europa f’dan il-

00:20:48.425 --> 00:20:49.399
kontext?

00:20:49.399 --> 00:20:55.118
Hemm, grazzi ħafna. Għal darb oħra, mistoqsija
tajba u l-mistoqsija preċedenti wkoll

00:20:55.198 --> 00:21:00.595
lil Paul. Inti għafx, kont qiegħed ngħid
f’Salem, ħafna sempliċi, li aħna għandna

00:21:00.654 --> 00:21:04.578
bżonn, inti għafx, ta’ qabża kbira
finanzjarja, ta’ qabża kbira industrijali, imma

00:21:04.635 --> 00:21:12.002
għidt ukoll li aħna għandna bżonn ta’
qabża kbira intelettwali biex nipprovaw

00:21:12.049 --> 00:21:16.727
id-defiża tagħna. Preparazzjoni, u bħalma
għidt, inti taf, dwar il-preparazzjoni

00:21:16.794 --> 00:21:21.567
fid-difiża, nara dawn it-tliet pilastri –
materjali, istituzzjonali u politiċi – li

00:21:21.631 --> 00:21:26.520
huma importanti ħafna. Qed nibdew niddiskutu
din it-tema, imma għadu, inti taf,

00:21:26.582 --> 00:21:31.821
jeħtieġilna mmur għal aktar fondo. dwar
l-ibridi, taf, u wieħed fejn qed nitkellem

00:21:31.883 --> 00:21:37.272
dwar il-preparazzjoni difensiva
istituzzjonali, qed nipprova nagħraf fejn aħna

00:21:37.338 --> 00:21:43.663
fil-perjodu twil, taf, u nara li l-ġenerazzjoni
tagħna u l-ġenerazzjoni iġġenirata

00:21:43.729 --> 00:21:48.200
għandhom id-dritt li jgħaddi minn żewġ
trasformazzjonijiet kbar fl-istess ħin.

00:21:48.250 --> 00:21:52.389
Wahda hija dik li quali ninsemgħu, taf,
trasformazzjoni li ssir darba f’kul sent

00:21:52.447 --> 00:21:58.153
il-ġimgħa. U l-oħra li ssir darba darb’oħra
f’ħamsin sena, jew jekk trid, millennju.

00:21:58.212 --> 00:22:03.573
U taf, x’inhi din il-millennju? Li l-Ċina
u l-Indja qed terġgħu, taf, tkun għalhekk

00:22:03.650 --> 00:22:09.552
għaliex qed jirritornaw għal poweri ekonomiċi
qawwija u liema qabel it-tmiem ta’ dan

00:22:09.606 --> 00:22:15.488
is-seklu. Din kienet ir-realtà tal-ġdid
tal-annimali qabel il-vjaġġi kbar ta'

00:22:15.545 --> 00:22:19.852
Kristoforo Kolomb. Dan hu li ġej. X’inhi
l-konsegwenzi li jirriżultaw minn dan, ma

00:22:19.896 --> 00:22:23.786
nistgħux nistabbilixxew biss. Imma
wieħed minn dawn il-konsegwenzi huwa li

00:22:23.845 --> 00:22:26.388
l-Amerikani qed jitilqu għal
strateġija twila mudell.

00:22:26.442 --> 00:22:30.911
Qed jitilqu għall-Indo-Pacific, li huwa
ħaġa li ma naqgħux nikkritikahom, tafu.

00:22:30.981 --> 00:22:35.983
Il-mistoqsija hija kif se jkun dan u kif
għandna nippreparaw aħna lilnafsna u bħal

00:22:36.035 --> 00:22:38.463
dan. Dan huwa, inti
tafhom, mistoqsija teknika.

00:22:38.515 --> 00:22:44.233
It-tieni trasformazzjoni li hija
relatata ma' dan hija dik li nsejmillha

00:22:44.356 --> 00:22:49.800
it-trasformazzjoni ta' 100 sena: hija
t-trasformazzjoni tad-difiża kollettiva ta'

00:22:49.869 --> 00:22:55.685
l-Ewropa. Mill-bidu, inti taf, tal-NATO,
kien huwa difiza kollettiva trans-Atlantika

00:22:55.735 --> 00:23:01.960
ta’ l-Ewropa. Issa, mal-NATO 3.0, fejn
ir-responsabbiltà prinċipali tal-Ewropa dwar

00:23:02.036 --> 00:23:06.290
id-difiża tal-Ewropa, dan jfisser li
din id-difiża komuniċi transatlantika

00:23:06.337 --> 00:23:09.619
tal-Ewropa qed tinbidil għal
difiża komuniċi Ewropea tal-Ewropa.

00:23:09.679 --> 00:23:14.453
Biex ikun hemm, inti taf li l-Istati Uniti
se jibqgħu superpotenza nukleari, inti

00:23:14.500 --> 00:23:19.222
taf li l-ħarsien tagħhom se jibqa’ hemm,
iżda għandna nifhmu li qed nemmnu f’din

00:23:19.285 --> 00:23:23.914
id-dinja. U jista' nsejha kif inhu rridu,
taf, il-pillola Ewropea ta' NATO u bħal

00:23:23.967 --> 00:23:29.848
dan, taf. Imma dan jeħtieġ minna wkoll li
nifhmu kif għandna ntransformaw l-approach

00:23:29.914 --> 00:23:35.362
istituzzjonali tagħna dwar materji
tad-difiża fuq il-kontinent Ewropew.

00:23:35.419 --> 00:23:40.284
U hawn għandi affar sempliċi ħafna, tafu:
dejjem nirrakonta dan – ma huwiex kontra

00:23:40.350 --> 00:23:45.017
NATO. NATO se jittrasforma, tafu,
f’struktura aktar Ewropea fuq il-kontinent

00:23:45.082 --> 00:23:48.110
Ewropew. U dejjem ngħidu li
NATO hija qawwa militari.

00:23:48.170 --> 00:23:52.620
L-Unjoni Ewropea hi t-tmexxija ekonomika.
Din hija d-diviżjoni ta' xogħol tagħna.

00:23:52.682 --> 00:23:57.297
U mbagħad il-ħaġa hija kif se nistgħu
nużaw din il-qawwa ekonomika Ewropea biex

00:23:57.351 --> 00:24:00.335
nitilqu l-ġid tagħna
fil-kapaċità difensiva.

00:24:00.434 --> 00:24:04.814
Dan se jibqa'. Imma biex nibni din
il-pillola Ewropea, jekk jogħġbok, ta' NATO,

00:24:04.886 --> 00:24:09.858
għandna nifhmu sew x'inhi dik li
r-rapprezentant tal-Kummissjoni repetiet diversi

00:24:09.919 --> 00:24:13.354
drabi, inkluż waqt l-aħħar
diskors dwar l-Istitu tal-Unjoni.

00:24:13.424 --> 00:24:17.566
Kullna smajna din il-kliem, tafu,
dwar il-Kunsill Ewropew tas-Sigurtà.

00:24:17.670 --> 00:24:23.840
Imma qabel dan, qalet: ara, id-doktriji,
l-istituzzjonijiet u l-proċessi ta'

00:24:23.916 --> 00:24:29.479
deċiżjonijiet li ħoloqna fi żmien
il-paċi u li jridu fuq il-kunsens u hekk,

00:24:29.568 --> 00:24:34.419
m'għadhomx adatti għal dan il-ħsieb f'din
il-ħin li, kif hija tqis, jissejjaħ l-ordn

00:24:34.483 --> 00:24:39.747
ġdid tad-dinja jew iż-żmien
ta' id-disordni ġdid tad-dinja.

00:24:39.830 --> 00:24:45.015
Hekk għalfejn huwa r-realta. Dan jfisser
li għandna naraw ħafna ħafna aqwa.

00:24:45.085 --> 00:24:49.243
Kif norganizzaw ruħna aħjar
minn perspettiva istituzzjonali.

00:24:49.288 --> 00:24:55.335
U hemmhekk jidħol is-suġġett: inti taf,
l-istituzzjonijiet tagħna li għandna, bħal

00:24:55.457 --> 00:25:02.300
il-Kunsilli tad-Difiża tal-Unjoni
Ewropea, per eżempju, u hekk.

00:25:02.362 --> 00:25:06.556
Hawnhekk jkunu għall-għan? Għalfejn jien,
nistgħu wkoll nippruvaw niġru xejn ieħor

00:25:06.606 --> 00:25:10.763
aħjar organizzat b’żewġ
oġġettivi prinċipali.

00:25:10.875 --> 00:25:18.601
Jekk aħna, bħala Ewropej, nikkonsegnaw
ir-responsabbiltà għal difiża Ewropea, allura

00:25:18.675 --> 00:25:24.842
għandna nwieġbu din il-mistoqsija:
kif, inti taf, nibnu bażi ġeografika?

00:25:24.903 --> 00:25:30.000
difiża Ewropea aktar qawwija: ma għandiex
tkun limitata biss għall-Istati Membri

00:25:30.049 --> 00:25:32.479
tal-Unjoni Ewropea; min-naħa waħda għandna

00:25:32.539 --> 00:25:37.396
għandna l-Istati Uniti, għandna in-Norveġja
li huma membri tal-NATO iżda mhux membri

00:25:37.458 --> 00:25:41.574
tal-UE, u għandna l-Ukrajna li mhix
membri tal-NATO u mhix membri tal-UE.

00:25:41.625 --> 00:25:46.168
Il-NATO mhix ċar ħafna dwar meta l-Ukrajna
tkun tista’ tidħol fl-Unjoni Ewropea,

00:25:46.221 --> 00:25:50.519
jista’ jkun aktar ċar iżda għadha se jieħu
żmien, u għandna bżonn l-esperjenza ta’

00:25:50.573 --> 00:25:55.904
l-Ukrajna li tkun provaet fil-gwerra,
mhux f’10 snin, iżda issa.

00:25:55.979 --> 00:26:00.192
Għalhekk huwa dan li għandna nkunu
naħsbu wkoll kif nistgħu nagħmluh.

00:26:00.243 --> 00:26:04.358
Ghalhekk qed nitkellem dwar Unjoni Ewropea
tad-Difiża li tista' tkun, taf, xi tip

00:26:04.413 --> 00:26:08.979
ta' framework ġdid, taf, għal kulħadd fuq
ħodna ugwali, taf, biex wieħed jitlaqgħu,

00:26:09.026 --> 00:26:13.808
dawk li jridu jitlaqgħu, taf, u biex nibnu
din il-bażi ġeografika l-aktar wiesgħa

00:26:13.868 --> 00:26:18.390
għal preparazzjoni tagħna għad-difiża.
U zweit, għandna wkoll naraw kif nistgħu

00:26:18.448 --> 00:26:23.682
nagħmlu l-framework istituzzjonali tagħna
aktar effettiv, għax dawn il-27 huma

00:26:23.736 --> 00:26:28.930
tajbin, imma mhumiex l-aktar
effettivi, mhux faċli, taf, mhux faċli.

00:26:29.006 --> 00:26:35.222
Ghalhekk niġġedded li nirritorna għall-ideat
li kienu ppubblikati għal-ewwel minn

00:26:35.270 --> 00:26:40.339
Emmanuel Macron u Angela Merkel fl-2018,
jiġifieri li nkunu għandna dak li semniejna

00:26:40.385 --> 00:26:45.804
Kunsill tas-Sigurtà Ewropew. B’modu ftit
simili għal dak li għandna issa b’dan

00:26:45.923 --> 00:26:54.706
il-format E5, E5 plus il-pajjiżi kbar, tafu,
il-pajjiżi b’qawwi ta’ difiza qawwija u

00:26:54.759 --> 00:27:02.014
qawwi ta’ kapacitajiet industrijali,
kapacitajiet industrijali ta’ difiza għandhom

00:27:02.087 --> 00:27:06.567
jiltaqgħu hawnhekk, b’membri
rotattivi minn pajjiżi differenti.

00:27:06.670 --> 00:27:11.419
il-pajjiżi, inti taf, il-pajjiżi kbar
b’kapa’ ta’ difiża qawwija u kapa’ ta’

00:27:11.457 --> 00:27:13.793
l-industrija difiża qawwija
għandhom jingħaqdu hawn.

00:27:13.858 --> 00:27:18.229
Jista’ jkollna membri rotattivi minn
reġjuni differenti sabiex ikun hemm eqbil

00:27:18.295 --> 00:27:25.120
ġeografiku aħjar, imma għandhom jagħtu
tweġibiet, tweġibiet kbar għal mistoqsijiet

00:27:25.183 --> 00:27:29.691
kbar. Dan huwa l-opinjoni tiegħi, u mbagħad,
inti taf, kulħadd ikollu l-possibilità

00:27:29.739 --> 00:27:30.199
li jifhem.

00:27:30.199 --> 00:27:33.647
Dan huwa li dejjem nipprova. Bosta jkun
hemm tweġiba kbira għal mistoqsijiet żgħar u

00:27:33.690 --> 00:27:36.708
l-istess jekk il-mistoqsijiet huma
kbar. Iżda jien għal mistoqsija kbira

00:27:36.768 --> 00:27:42.189
lill-Kummissarju, u qbilt magħha qabel ma
tkunx int bħala Kummissarju għad-Difiża,

00:27:42.236 --> 00:27:46.274
imma waħda mill-ewwel mistoqsijiet li
qrajtlek bħala Ministru għad-Difiża kienet:

00:27:46.327 --> 00:27:49.141
x’taġġi tagħmel jekk l-UE tidħol f’gwerra?

00:27:49.185 --> 00:27:51.982
Taf, naf eżatt x’naġġi nagħmel
jekk is-Svezja tidħol f’gwerra:

00:27:52.030 --> 00:27:56.877
hemm proċeduri, hemm files, taf. Nistgħu
nkunu qed nippreparaw il-Gvern, iżda wkoll

00:27:56.954 --> 00:28:01.266
l-UE għal gwerra, u x’jista’ jsir
jekk membri jkun soġġett għal attakk?

00:28:01.334 --> 00:28:05.487
U hawn, qed naqil għal ir-rapport
tal-ministru, liema nara li importanti ħafna,

00:28:05.560 --> 00:28:12.041
għaliex iżżidda l-riżistenza, għaliex jekk
nixtieq nistgħu nutilizzaw ir-riżorsi li

00:28:12.114 --> 00:28:17.964
jinsabu fiż-UE, u l-UE għandha wkoll riżorsi
importanti f’kazu ta’ gwerra li jeħtieġ

00:28:18.017 --> 00:28:21.316
li jkunu integrati wkoll fid-disinn
komuni ta’ difiża tal-NATO.

00:28:21.368 --> 00:28:25.792
Biex nafu, għalfejn huwa importanti, għandna
nħarsu f’dan il-ħsieb u d-dritt li l-UE

00:28:25.845 --> 00:28:31.050
għandha f’kazu ta’ attakk armat. U din
mhux biss dwar l-Artikolu 427 u 222, imma

00:28:31.165 --> 00:28:35.338
hemm ukoll affarijiet oħra, naħseb li
hemm ukoll affarijiet interessanti dwar

00:28:35.374 --> 00:28:39.196
il-protokoll tas-sigurtà
għal minnaccji ibridi.

00:28:39.268 --> 00:28:43.811
Għal darb'oħra, wieħed mill-merkli tal-UE
huwa li jaħdem fuq is-sigurtà interna u

00:28:43.863 --> 00:28:47.888
esterna. Iżda dawn huma affarijiet li
għandna nimlew, ukoll b'mod integrat, għax

00:28:47.952 --> 00:28:50.269
għamilna xi pjanifikazzjoni u xi scenarji.

00:28:50.318 --> 00:28:55.619
Jekk dan ma jkunx ipplanjat qabel, dawn
ir-riżorsi m'għandhomx jaħdmu fiċ-ċivil,

00:28:55.674 --> 00:28:58.939
għaliex jintqal li huma troppo b'xewqa
mill-punt ta' vista istituzzjonali.

00:28:59.239 --> 00:29:03.003
U dan huwa wieħed mill-ħjiel ta' messaggi
importanti fuq ir-rapport tal-ministru:

00:29:03.054 --> 00:29:07.353
nipprattika dawn u, jidher, il-loġika
wara l-protokoll tas-sigurtà li jużaw dan

00:29:07.418 --> 00:29:11.951
it-tip ta' struttura biex naraw kif
nittrattaw ma' xi situazzjonijiet.

00:29:12.035 --> 00:29:19.899
X’inhi mistoqsija tajba, Signor Ministru,
u għal darb'oħra, inti taf, u dan se jkun

00:29:20.014 --> 00:29:25.957
is-sena d-dieħla, jista’ li għamilt jien
xi drabi, li kien interessanti ħafna li

00:29:26.032 --> 00:29:30.821
naraw il-programm tal-marċi għall-għada,
x’se jagħmel il-Kummissjoni dwar

00:29:30.871 --> 00:29:37.814
kwistjonijiet tad-difiża u speċifikament
dwar dan il-protokoll tas-sigurtà, iżda

00:29:37.876 --> 00:29:42.787
wkoll dwar l-Artikolu 427. Int taf, huwa
fuq l-agenda biex dan l-Artikolu jkun

00:29:42.845 --> 00:29:49.950
operazzjonalizzat verament, kif
it-talba r-rapport tal-Ministru.

00:29:50.071 --> 00:29:55.131
U għandna nifhmu li, int taf, l-Artikolu
427 jitkellem dwar appoġġ mutu għal kull

00:29:55.184 --> 00:29:59.557
mezz. Normalment kulħadd juża’ jara biss
il-mezzi militari, li huwa, aħna, ftit

00:29:59.638 --> 00:30:05.102
iktar komplikat minn perspettiva militari,
int taf, kif wieħed jgħaddi dan mal-NATO.

00:30:05.184 --> 00:30:09.945
B’mod ċar, hemm il-Cyprus, hemm l-Austria,
hemm, int taf, gżejjer li mhumiex membri

00:30:10.011 --> 00:30:13.211
tal-NATO u huma qed jużaw
biss l-Artikolu 427.

00:30:13.287 --> 00:30:19.526
Imma skond opinjoni tiegħi, l-iktar
importanti għalina huwa li nifhmu li jekk

00:30:19.598 --> 00:30:24.344
inħobbna niffaċċjaw krizzi kbar, krizza
ta’ gwerra, din tkun krizza li mhijiex biss

00:30:24.413 --> 00:30:29.098
il-gwerra, ovvjament, hija responsabbiltà
tal-NATO, li għandu r-risposti ta’

00:30:29.161 --> 00:30:32.607
l-Artiklu 5, il-pjanijiet
militari u bħal dawn.

00:30:32.696 --> 00:30:36.508
Imma din tkun ukoll kriżi
kbira f’oqsmu kollha:

00:30:36.584 --> 00:30:40.112
kriżi ekonomika, kriżi
soċjali, kriżi umanitarja.

00:30:40.182 --> 00:30:44.045
U hemm fejn l-Unjoni Ewropea għandha
silsila ta’ strumenti li jistgħu jkunu ta’

00:30:44.094 --> 00:30:48.481
għajnuna kbira għall-Istati Membri li
jkunu qed jitwaggħu b’din l-agressjoni.

00:30:48.534 --> 00:30:54.191
Għalhekk għandna nfittxu kif nsinkronizzaw
dawn il-mekaniżmi kollha, kif nagħmluhom

00:30:54.280 --> 00:30:59.998
aċċessibbli ħafna iktar għall-implimentazzjoni,
u anke nippjana xi tip ta’ għajnuna

00:31:00.057 --> 00:31:03.327
prattika li l-Prim Ministri
jkollhom fuq il-mejda tagħhom.

00:31:03.380 --> 00:31:08.168
B’dan il-mod, f’ċirkostanzi ta’ kriżi,
jistgħu jifhmu malajr x’inhi l-għajnuna li

00:31:08.221 --> 00:31:13.260
jistgħu jkollhom, kemm minn pajjiżi vicin,
kif ukoll minn istituzzjonijiet tal-UE,

00:31:13.316 --> 00:31:16.399
li jistgħu jkunu ta’ għajnuna
kbira fil-koordinazzjoni.

00:31:16.699 --> 00:31:22.364
Minkejja li għamilt din l-esperjenza
bħala Prim Ministru, bdejt nara’ l-affarij

00:31:22.423 --> 00:31:27.678
b’mod differenti, tafu. Allura, x’jista’
jsir, tafu, x’tagħmel inti bħala Prim

00:31:27.729 --> 00:31:31.563
Ministru jekk tiġi affettat minn kriżi?
U mbagħad wasalt għal konklużjoni ħafna

00:31:31.610 --> 00:31:37.000
sempliċi: kunt sieħeb ħafna jekk nistgħu
nitellafu lil xi ħadd fil-Kummissjoni

00:31:37.066 --> 00:31:41.934
Ewropea jew fl-istituzzjonijiet biex
nitolbu għajnuna biex norganizzaw din

00:31:41.994 --> 00:31:46.743
l-għajnuna reciproka. Ma nafx li jrid
jkun li jien bħala Prim Ministru għandi

00:31:46.855 --> 00:31:52.869
nitellafu lill-Iżvezja jew jien għandi
nitellafu lilek, tafu, iżda kont seħħ ħafna

00:31:52.936 --> 00:31:57.358
għaliex ikun hemm xi forma ta’ network jew
sistema stabbilit li tinġaġġ aktivata u

00:31:57.406 --> 00:32:01.508
li taħdem. Dan huwa x’qiegħed
nara’ bħala ħtieġa kbira ħafna.

00:32:01.569 --> 00:32:07.063
Per eżempju, llum qed naħdem fuq il-priorità
li għandna bħalissa, li hi l-mobilità

00:32:07.114 --> 00:32:08.059
militari.

00:32:08.059 --> 00:32:15.204
Iva. Meta naraw biss għal meta kont naraw
għal dak li kont naraw iżda kont inkun naf

00:32:15.257 --> 00:32:21.458
ukoll waqt li kienu qed nitkellmu dwar
din il-mobilità militari li kont qed naraw

00:32:21.551 --> 00:32:26.772
b’mod iżżejjed semplifikat x’inhi din
il-mobilità militari u ejja aħna bżonn naqsu

00:32:26.842 --> 00:32:31.592
l-każijiet li nsejħulhom il-“Schengen
militari” kif naqsu dawn il-permessi fuq

00:32:31.666 --> 00:32:37.084
il-ħduod li huwa, intendi, suġġett legali,
imbagħad jeħtieġ li nħallsu flus biex

00:32:37.152 --> 00:32:42.348
niffinanzjaw l-infrastruttura, ejja, triqat
u ferroviji u bħal dawn, iżda dan huwa

00:32:42.399 --> 00:32:47.944
wkoll magħruf ħafna, imma biss issa bdejt
naf li tista’ tkun hemm permessi, tista’

00:32:48.020 --> 00:32:54.995
tkun hemm triqat u pontijiet, imma qabel
kollox tista’ tkun hemm defiċit ta’ mezzi

00:32:55.061 --> 00:33:01.591
ta’ trasport, li huwa realtà’ illum, u zweit
anke jekk tkun hemm biżżejjed ta’ mezzi

00:33:01.650 --> 00:33:07.465
ta’ trasport, il-koordinazzjoni ta’ dawn
il-movimenti kollha jeħtieġ li nifhmu.

00:33:07.549 --> 00:33:14.930
Qabel kollox l-istrateġiji ta’ NATO biex
jibgħat 100,000 soddu f’10 jiem għall-qafas

00:33:15.020 --> 00:33:22.436
tal-ħadra, 10 jiem, 100,000 soddu. Silt
lill-esperti ta’ NATO, brigata waħda ta’

00:33:22.515 --> 00:33:31.124
5,000 soddu biex tinħadem għall-qafas
tal-ħadra jekk tuża triqat il-konvoj ta’

00:33:31.210 --> 00:33:37.350
karrigi li jkunu jgħarrfu
b’xulxin ikun 12 kilometri twil.

00:33:37.436 --> 00:33:43.458
Brigata waħda ta’ 1,100 soddu ta’ NATO,
l-ewwel tier, tkun 20 brigadi, allura hija

00:33:43.519 --> 00:33:50.004
sempli ħesħa. Huwa ħafna twil, ejja,
brigata waħda 4,000 kontenituri, normalment

00:33:50.066 --> 00:33:54.127
nagħmlu l-kalkolu hekk. Probabilment itnejn
qed nitkellmu bix-xogħol, issa qed nkun

00:33:54.175 --> 00:34:00.501
ħafna parti mill-problema hawn, għax qed
nħallu sa Kjruna għal port spazjali tagħna.

00:34:00.565 --> 00:34:07.012
Imma ejja, hu ċar ħafna li jekk f’stata
membri jew alleata tkun esposta għal attakk

00:34:07.090 --> 00:34:11.200
armat u NATO tkun se tigi, intendi, u
l-klausola ta’ Artikolu 5 u l-istrateġiji

00:34:11.248 --> 00:34:13.826
tad-difiża ta’ NATO hija
r-risposta tagħna l-ewwel.

00:34:13.878 --> 00:34:19.680
Imma hemm ukoll, kif qal il-kommissarju,
rwol importanti ħafna għall-UE f’aspetti

00:34:19.766 --> 00:34:24.985
oħra, d-diplomazija, finanzjarjament u
bħal dawn, u qed nitgħallmu xi lezzjonijiet

00:34:25.040 --> 00:34:29.539
diffiċli fuq dan ukoll f’Ukrajna fejn
l-UE qed tipparteċipa b’mod attiv.

00:34:29.719 --> 00:34:32.978
rwol importanti, quindi kont
kien biss ridiet niddiskutu.

00:34:33.033 --> 00:34:37.580
Kont diġà qalet li kont nixtieġel nitella’
l-mistoqsijiet tal-pubbliku, imma naħseb,

00:34:37.649 --> 00:34:42.804
kif qal il-Ministru, li kontu ftit qed
nitkellmu ħafna u forsi m’għandniex kif inhi

00:34:42.868 --> 00:34:49.231
d-disciplina, jew forsi m’għandniex kif
inhi rispett użi ta’ żmien u suġġetti li

00:34:49.327 --> 00:34:53.326
kienu jista’ li kbar ħafna u jiddependu.
Imma fhemt li għandkom trasport u trid

00:34:53.380 --> 00:34:57.836
tmur. Fuq dan, nixtieġ kont nitella’
grazzi ħafna u naħseb li kont qrajt ħafna

00:34:57.906 --> 00:35:03.490
mistoqsijiet li nittama li nistgħu nghinuna
b’dawn il-“big bang” intellettwali kbiri

00:35:03.571 --> 00:35:08.699
li għandna illum. Grazzi ħafna.
Tajjeb, grazzi ħafna, grazzi.

00:35:08.791 --> 00:35:16.339
Grazzi. Tajjeb, qed nqassru, allura
muru hawn, ħu l-mikrofown u issa…