Brussels Live · Konferenza stampa 2026-10-29
Traskritt u tradott awtomatikament mill-ħoss oriġinali. Jista' jkun hemm żbalji.
Traduzzjoni awtomatika. L-oriġinal huwa awtentiku.
Servizz indipendenti, mhux affiljat mal-Parlament Ewropew jew mal-Kummissjoni Ewropea. Sors: © Unjoni Ewropea.
AI-generated: Transcripts, translations and summaries on this site are generated automatically by AI: speech recognition (Soniox), machine translation and summaries (Mistral AI). Not edited by humans before publication. EU AI Act, Article 50.

[14:56:58] Speaker 1 [EN]
Madama President, sinjori u sinjori, bonġu.

[14:57:02] Speaker 1 [FR]
Isemni huwa Éric Bédard. Nkun partner fl-uffiċċju legali Fasken u għada sabaħ il-ġimgħa għandi hawn bħala membru tal-kunsill tad-direttivi tal-istitut CDR biex nistiednek. Madama President, huwa onor għalina li jkollok magħna f’okkażjoni ta’ l-ġimgħa bejn il-Kanada u l-Unjoni Ewropea biex nisma’ l-opinjoni tiegħek dwar il-futur ta’ din il-partnerija. Ma jkunx hemm ħin aħjar għal dan il-konverżazzjoni. Imma qabel ma nimxi, permettuni li ngħid ftit kliem fuq l-Istituzzjoni CDR. Għal aktar minn 70 sena, l-Istituzzjoni CDR għandha missjoni biex titella’ l-ħajja tal-ġente f’Kanada permezz ta’ politiċi pubbliċi aħjar u tipproduċi riċerka indipendenti, bla parti, u riveduta minn ħbieb. Din il-korrettezza u r-reputazzjoni tagħha jagħmluh wieħed mid-darbiet akbar li jitqabblu f’Kanada.

[14:57:53] Speaker 1 [EN]
L-influwenza tiegħu hi evidenti fid-dibattijiet importanti li wrew l-impatt fuq il-Kanada; fir-80, il-Ġieħa kienet fil-qalb tad-dibattji dwar il-kontras l-inflazzjoni u r-restawr tal-finanzi pubbliċi sani. Għal darb'oħra, ddiċi ta’ xogħol tagħha fuq it-taxxa, fuq il-pensjonijiet u fuq il-produttività għaddejjin jiffurmaw id-dibattiti f’Ottawa, f’Quebec u f’kull proviċja oħra tal-Kanada. L-Institutt dejjem qiegħed il-ħsiebijiet ekonomiċi internazzjonali fuq quddiem nett, qed jgħin biex jiffurma deċiżjonijiet kummerċjali importanti tal-pajjiż. Mill-accordi ta' kummerċ ħieles ma' l-Istati Uniti sa l-istabbiliment ta' l-Akkord mal-Unjoni Ewropea, li huwa rrakkomandah aktar kmieni minn meta nħareġet. Il-prosperità tagħna hi dipendenti fuq il-kummerċ internazzjonali, u għalhekk fuq il-qawwa tal-ħidma bejnietna. U ftit ħbura huma naturali bħal l-Unjoni Ewropea, għax nindieħru f'valuri, nindieħru f'storja, u nindieħru f'ekonomiji komplementari.

[14:58:51] Speaker 1 [FR]
Madama President,

[14:58:52] Speaker 1 [EN]
bissna ħafna nistennew li nisimgħu minnok ftit ilu. Niskupi ħafna lill-Università ta’ McGill, l-iskola ta’ Politika Pubblika Max Bell, il-partner tagħna għal dan l-avveniment, kif ukoll l-għaqda kollha tal-Istitut. Huwa wkoll għalija għal għaliex naħdem il-ftuħ li nirrakkontaw is-suġġeriment ta’ l-istudju tal-kumpanija tiegħi, Fasken. Minħa jekk jogħġbok, huwa għalija pjaċir li nduwaq lil is-Sur President u CEO tal-istitut CDR fuq il-podjum, nies u nisa, erġgħu twieġbu Jeremy Cronic.

[14:59:29] Speaker 2 [EN]
Grazzi, Éric. Bongu għal kulħadd.

[14:59:31] Speaker 2 [FR]
Bongu għal kulħadd. Presidenta von der Leyen, għostijiet onorati, sinjori u sinjuri, merħbiet. Merħba lil Montreal.

[14:59:39] Speaker 2 [EN]
Hu l-onor li nkun qed niffaċilkom f’din l-eveniment speċjali tal-Institute CDR f’Montreal.

[14:59:43] Speaker 2 [FR]
Huwa għalija għalief nitkellem u nistenniekkom din l-okkażjoni speċjali.

[14:59:47] Speaker 2 [EN]
Hu particolari li għandek il-benewwa lill-President tal-Parlament Ewropew

[14:59:49] Speaker 2 [FR]
Kommissjoni, Madama Presidenti, grazzi li qiegħed magħna.

[14:59:54] Speaker 2 [EN]
Il-presenza tiegħek qabel il-Kanada-Unjoni Ewropea Summit turi x'jgħid kemm dan ir-relazzjoni hu importanti u turi l-opportunitajiet li għandna quddiemna. Nixtieq nitellaqqa’ l-isponsor tal-avveniment, Fasken, u b’mod partikolari l-Éric Bédard, li dehru li dawn il-ġimgħa kienet possibbli.

[15:00:08] Speaker 2 [FR]
Grazzi ħafna lil Fasken u lil Éric Bédard, li għamlu din il-ħinija possibli.

[15:00:13] Speaker 2 [EN]
Nixtieq naqgħdu l-attenzjoni fuq Jonathan Wilkinson, ambasciatur tal-Kanada għall-Unjoni Ewropea, li hu hawn magħna illum. Wara jien nixtieq niddiskutu wkoll dwar il-partners tieħu ta’ McGill University Max Bell School of Public Policy u b’mod partikolari Jennifer Welsh, Direttur tal-iskola, u Pierre Boinvet, Kancelier ta’ McGill.

[15:00:28] Speaker 2 [FR]
Kontent li naħdemu naħdmu ma istituzzjoni li tqabbad il-ħsieb tagħna għad-diskors pubbliku u għall-politiki bbażati fuq evidenza.

[15:00:37] Speaker 2 [EN]
L-Institute CDR huwa institut ta’ riċerka indipendenti u apolitiku ;

[15:00:41] Speaker 2 [FR]
il-missjoni tagħna hi li nipproġġu l-livelli ta’ ħajja tal-Kanadjan permezz ta’ politiki pubbliċi sani milli nadditivament ekonomiku.

[15:00:50] Speaker 2 [EN]
Għal aktar minn 65 sena, qed nagħżlu flimkien d-dixxipli mill-ġimgħa tal-kummerċ, tal-gvern u tal-akademja biex niddiskutu l-każijiet li jiffurmaw il-futur ekonomiku ta' Kanada. Nafqu ruġġjata, dibattiti miftuħa u ġimgħa bini jgħallmu politika pubblika aħjar, especially meta l-isfidi jkunu l-iktar għoljin.

[15:01:08] Speaker 2 [FR]
Qalbiet ftit li huma importanti għal futuro ta’ Kanada daqstant dawk li għandna mal-Ewropa.

[15:01:14] Speaker 2 [EN]
Dħalajn deċenniji ta' kummerċ, investiment u kooperazzjoni għandna bini siewi, nixtru valuri demokratiku, nkunu komitedi għall-istat tad-dritt u konvinti li r-relazzjonijiet ekonomiċi miftuħa u bbażati fuq regoli jistgħu jagħtu prosperità dejjem. Iżda d-dinja qed tinbidel: it-tensjonijiet ġeopolitiċi, l-inkertezza fir-komersċ globali u kkonċerni dejjem jikber fuq is-sigurtà ekonomika u nazzjonali qed jitestaw il-konvinzjonijiet li kienu dejjem hemm.

[15:01:38] Speaker 2 [FR]
U f’dan il-kuntest, il-kooperazzjoni aktar qrib bejn il-Kanada u l-Ewropa hija aktar importanti qatt minn qabel.

[15:01:46] Speaker 2 [EN]
Ekonomijiet tagħna jikkomplementaw xulxin. Il-Kanada tipprovdi energija abbondanti, minerali kritiċi u riżorsi, flimkien ma' qawwa sostanzjali f'teknoloġiji emerġenti, mentre l-Unjoni Ewropea tagħti manifattura avanzata, esperjenza teknoloġika u suq ta' 450 miljun ta' nies. Dawn il-forzi jipprovdu opportunitajiet biex niddiversifikaw il-kummerċ, nattrawwlu investimenti u nibnuw ċaċċi ta' fornitura aktar riżistenti. Il-ħaġa li għandna issa hi li n-netti jkunu trasformat l-istrateġi f’riżultati, iktar investimenti, kummerċ ikbar, kooperazzjoni aktar qawwija fuq l-innovazzjoni u s-sigurtà, u partenarjat ekonomiku ambizzjuż. U għalhekk il-kumitat ta’ din il-ġimgħa huwa importanti ħafna.

[15:02:22] Speaker 2 [FR]
Dan is-somma hu opportunità li nimxi aktar minn il-bases komuni tagħna u nstabbilixxu prioritajiet konkreti għall- snin li ġejjin.

[15:02:29] Speaker 2 [EN]
li jmissa. Montreal hija post fittex għal dawn id-diskussjonijiet.

[15:02:33] Speaker 2 [FR]
Città li għandha ħbieb fondi mal-Ewropa

[15:02:35] Speaker 2 [EN]
u hawnhekk li l-istitut CDR stess beda aktar minn 65 sena ilu. Huwa ukoll qasam ta’ riflessjoni u engagġjarju fuq affarijiet internazzjonali u post naturali biex jilqgħu r-respettivi ta’ l-istati u

[15:02:46] Speaker 2 [FR]
gvernijiet bħal dawk li huma rappreżentati mill-Kunsill Internazzjonali għall-Affarijiet Esteri ta’ Montreal, li huwa rappreżentat hawn illum. Issa jiddejqu li għandi pjaċir illi nippreżenta l-għaġiġa tal-onor, Ursula von der Leyen,

[15:02:57] Speaker 2 [EN]
trained bħala tabib qabel ma ddahal fil-politika. Karrerha bdejt fil-livelli lokali u reġjonali fil-Germanja; minn 2005 sa 2019 kienet membru tal-gvern federal tal-Germanja, tiddeċed il-ministeru responsabbli għall-familja u l-ġuvni, għall-ħidma u għad-difiża. F'2019 hija saret il-ewwel nisa li serviet bħala Presidenti tal-Kummissjoni Ewropea. Taħt it-tmexxija tagħha, il-Kummissjoni għaddiet xi waħda mill-isfidi l-iktar determinanti li l-Ewropa għaddiet riċentement: il-pandemija globali, il-gwerra ta' aggressione ta' Russja kontra l-Ukrajna u l-kriżi enerġetika li waslet minnha. Fl-Ġunju 2024, hi kienet rieleġuta għal terminu tieni.

[15:03:30] Speaker 2 [FR]
Il-mandat tiegħu jħares li jbena l-Ewropa aktar konkurentiva, u aktar indipendenti, li jipproteġi d-demokrazija u li jgħaqqad id-difiża u s-sigurtà Ewropea.

[15:03:40] Speaker 2 [EN]
Il-Kanada tqabbad il-prijoritajiet ħafna minn dawn, b'mod partikolari meta wieħed jitkellem dwar il-kompetittività ekonomiċa, it-tkabbir tal-kummerċ u s-sigurtà.

[15:03:46] Speaker 2 [FR]
Madama President, grazzi għal darb'oħra għalik li tkun magħna f'Montreal f'dan il-mument importanti ħafna.

[15:03:52] Speaker 2 [EN]
Nistenghu li nisma’ ngħidu għal ħsiebna li nisma’ l-vizjoni tiegħek għal għaddiem il-ġimgħa bejn il-Kanada u l-Unjoni Ewropea. Biex hekk, nisa’ u nies, jekk jogħġbok, aħna magħkom biex nixbblu l-Onorevoli President tal-Kummissjoni Ewropea, il-Madama Ursula von der Leyen.

[15:04:11] Speaker 3 [EN]
Grazzi ħafna. Bongu, nisa u niri. Hija għalija ħafna onor li nkun hawn fl-istoriku Mount Royal Club, u permetti għalija nibda nirringrazzjati lilek, il-President Cronic, tal-Istitut CDR, għal meta għamlu l-ospitalità tagħna illum. Nistennie wkoll niddikjara l-gratitudni tiegħi, id-Direttur Welch tal-Max Bell School of Public Policy, għal organizzazzjoni ta’ dan l-istess, u nixtieq ukoll niddikjara l-gratitudni tiegħi lill-Kanċiller Pierre Biovain, l-Ambaxxatur Jonathan Wilkinson, u l-Misteriċi Éric Bédard. Dum Ankli u nisa, fis-istess sena li kien ġie bniet dan il-klub storiku, fl-1906, wieġed Franċiż żagħżugħ wasal f’Kanada biex jivendi konjak. U staħba mis-sens ta’ dinamiżmu u ta’ possibbiltà li sab hawn. Ma kienx qed jgħid ħadd dwar il-limiti. Wara kiteb: « Ma kienx qed jaf ħadd fejn kien il-limitu. » Dak il-għaqal kien Jean Monnet, wieħed minn dawk il-patrijiet fondatori tal-Unjoni Ewropea, u dak il-perjodu ta’ ħajtu fil-Kanada se jkollu influwenza fuq il-mod kif hu ra’ d-dinja. U jista' li tkun argumentat li wara kienet għajnuna biex twieġeb bidla fuq il-kors ta' storja Ewropea. Għaliex hux hemm li Monnet iffirma li nies minn backgroundijiet u reġjuni differenti jitħaddmu flimkien jekk interessijiethom ikunu mqabbel jew jekk il-ħtieġa tkun waħda kbira. Hawnhekk ukoll għalfejn għalfejn huwa tgħallem jara kif soċjeta’ u s-suġġetti li jitnisselhom fuq il-ħdud jistgħu wkoll jitnisselhom prosperità u links bejn il-ġenti u nazzjonijiet. U dan għenu li jformaw il-konvinzjoni tiegħu aktar tard li l-Ewropej jistgħu jitilqu minn ir-rivalitajiet nazzjonali qodim. Fid-deċenni wara liġijietu lill-Kanada, se jkun għaddi minn horror tal-gwerra dwarma. Imma huwa għal darb'oħra se jitkellem dwar mod radikali ġdid kif il-ġnus Ewropej jgħixu u jaħdmu flimkien fi sliem. Il-frontieri jkunu differenti, iżda l-ispirtu li sabu hawn fis-Sanada – l-istqarha li titħaddem il-ħdud magħrufa – se jkun espressjoni ġdida fil-proġett Ewropew. Hekk huwa l-bażi tal-ħaġa li nafuha llum bħala l-Unjoni Ewropea. Huwa l-istess ruħ ta’ qedem li għandna n-ħeġġu llum. U rridt liema meta smajt li dwar il-istudenti tal-Ċentru Jean Monnet ta’ Montreal li qed jilħquna illum.

[15:07:16] Speaker 3 [EN]
min huwa qiegħed jgħatti dan il-qalb illum, u nara l-wiċċijiet li issa huma mimlija ferħ, minn fostna min huma l-istudenti? Nixtieq li jienx kontenti li inti hawn illum magħna, għaliex inti li qiegħdet din il-fjamma għal ħajja, kif għidt. Għal ħajja. Studenti ħuti, l- snin li Jean Monnet qabadhom kif kien għaliku wieħed qasir wara l-Atlantiku għamlu tnaqqis ta’ fehma tiegħu dwar il-possibbiltà. Uħna qed nitkellmu fuq il-ħejja tiegħu, iżda huwa ssar ċar li hemm ħafna, ħafna iktar li nistgħu nagħmlu flimkien fuq livell bilaterali, bejn il-Kanada u l-Unjoni Ewropea. Huma żewġ sistemi komplementari. B’mod ċar, il-Kanada ma jistax ikun membru sħiħ tal-Unjoni Ewropea minħabba l-ġeografija. Imma aħna wkoll nridu nitella’ l-relationijiet tagħna għal livell għoli ħafna. Għalhekk qed niddiskutu l-idea li l-Kanada tkun il-ewwel membru assoċjat tal-Unjoni Ewropea. L-idea tagħna hi sempliċi. Hija aċċessjoni — li ma naħsbuhax, iżda hija assoċjazzjoni bla aċċessjoni. Imma nistgħu nistgħabdu l-adesjoni b’ambizzjoni u viżjoni komuni. Nistgħu nibnuu parterija li tkun aktar qrib il-membru minn xejn li għamilna qabel. Kif niġu għalhekk? L-ewwel, dan ifisser allineament ikbar fuq il-politiki. Nistgħu nagħmlu fuq kollox, minn AI u klimat għal enerġija u sigurtà, biss għidilna x’trid. It-tieni, dan jfisser allineament aktar qawwi fuq il-governanza. Dan jfisser aktar xogħol maqsum bejn il-Kummissjoni Ewropea u il-gvern tal-Kanada, per eżempju. Il-kooperazzjoni tista' wkoll tinvolvi parlament fu parlament, bejn il-ħamesiet tagħna. U bejn il-qrati. U t-tielet. Dan jfisser allineament aktar qrib fu programmiet xulxin. Meta Monnet kien għadda r-rata f'direzzjoni waħda, bosta għamlu l-istess b'mod oppost u rritornaw bi approċċi ġodda biex jaraw id-dinja. Ġust. Staġina l-pitturiċi Emily Carr, liema studju tagħha fil-Franza kienet twassletha b’mod li għalhekk rat il-Kanada, il-pajjiż tagħha, f’luċeġ nuova ta’ dawk il-pajsaġġi li qatt ma ra’ qabel. Or itella' Dr Joseph Ernest Gendreau, li kien jitgħallem għand Marie Curie u ġie lura għal darbu biex jibni l-ewwel Ċentru għall-Riċerka u l-Kura tad-Difiża f'Kanada.

[15:10:24] Speaker 3 [EN]
Issa, għandna nħallu l-ġenerazzjoni ġdida tkun tista' tagħmel id-diskoveriji tagħha stess. U għal dan il-każ niżdieddu l-ġimgħa ta’ Kanada fl-Erasmus ta’ l-Ewropa, biex iktar żgħażagħ ikollhom l-opportunità li jiltaqgħu u jitgħallmu minn xulxin. Qed nipprova wkoll li nżdiedu l-ipartiċipazzjoni ta’ Kanada fil-ġenerazzjoni li ġejja ta’ Horizon Europe, sabiex dawk li għandhom l-aktar għarfien — riċerkaturi u xjenzjati — jistgħu jikkooperaw u jinnovaw flimkien. U qed nipprova wkoll flimkien fuq il-ħiliet u l-kwalifiki, sabiex il-professjonisti jistgħu jaħdmu aħjar fuq it-tnejn il-ftit tal-Atlantiku. Allura, f’kollma u aktar milli hemm, dan huwa dak li jfisser li tkun membru assoċjat. Maħfud biss għal dawk il-partners ikbar tagħna barra minn Eoropa, li huma lesti li jiftħu frontiera ġdida flimkien u jwasslu l-kors flimkien. Biex naħsbu aktar milli d-dizzjunarju tal-partnersija tagħna illum, lejn il-verżjoni l-aktar ambizzjuża ta’ dak li nistgħu nibnu. U għidilha li ma naħsibx li hemm partner aħjar minn Kanada biex nibdew dan il-viġġa magħna. Ġentijiet u nisa, f’dawn il-ġimgħat u xhur li għaddew, bosta minna f’din il-ħoġra qegħdin nitkellmu dwar ir-rabt bejn l-Ewropa u il-Kanada. Hi storja ħelwa li tinkludi kollox dak ix-xemx ta’ storia u ħbieb komuni. Kemm innover 80 sena, George Emerson kien hu wieħed minn ħafna soddi kanadjensi li kellhom ruħhom f'dik id-difiża tal-Pajjiżi Baxxi. Kien ippostjat fil-belt Olandiża ta' Enschede fl-aħħar tal-ġuerra. Minn hemm għalfejn ra' dejjem ta' elf prisoner ta' guerra li kienu ġew rilaxxati u qed imorru lura lejn d-dar tagħhom fuq il-qliegħ. U ġimgħa waħda, spičċa wieħed żagħżugħ li kien daqshekk dgħajjef – daqshekk imqass— li ma kienx jista’ jmur għaxejn. Għalhekk dehruh fid-dar li kien qiegħed jgħix fiha biex jagħtihlu u jipprova jħallfu l-ħajja tiegħu. Meta kienu jgħidu, kien jista’ jagħti lill-żagħżugħ daqshekk ħafna fiduċja. Hu salva l-ħajja tiegħu, u l-ġenb il-ġdid kien jistgħa jkompli r-riħlu lejn daru. U meta kienu qed jitellaq, għaddietlu — isem il-ġenb kien Henk Metzeler — żewġ tabbieti taċ-ċikkulata. Henk Metzeler — li għada, b’mod reali, — qabad il-bqija tal-ħajja tiegħu jitħabba jiltaqa’ mal-Kanadjan.

[15:13:36] Speaker 3 [EN]
suldati biex niżżelilha għal xorta li ħallieflu ħajtu. George. Emerson teżnaqsu ruħu jekk Henk għadda l-gwerra ħaj. Iva, kien jidher li l-qisma u idea waħda kienu se jibqgħu jgħarrqu l-ħameshien. Imbagħad, ġimgħa wara 70 sena oħra, George Emerson daħal f'ħanut tal-mobili viċin Toronto biex ixtri siġra l-istambul. U huwa bdiet jitkellem ma' ħanutiera li għalih kien jidher li kien ta' origini Olandiża. Għalhekk huwa jqis ghalih l-istorja ta' l-incontro tieghu ma' wiehed żagħżugħ, l-żagħżugħ li kien jieghlu f'Enschede, l-ikel u l-żewġ tabblette taċ-ċikkulata. Meta semgħet din il-qalba, il-ġuvnieta bdejt tibki. Henk kien missieri tagħha. U huwa kien qiegħed jgħix f’Toronto minn wara l-1950. George. Zort l-ħobż ta’ Henk fil-istituzzjoni għal anzjani diversi drabi qabel ma miet. Kul darb, kont nagħżel nibgħatlu l-ħobż żgħir taż-żokkolata. Dixxi u nissi, naħseb li dawn il-ħruġaż żgħar taż-żejt — dan l-istorju remarkaibli tal-qisma u d-dehra — jiffurmaw xi aktar fond dwar il-ħbieb u r-rabt bejn l-Ewropa u il-Kanada. Illum, aktar minn wieħed siegħu wara li Monnet għadda minn Cognac għal Kanada, qed nippruvaw għal darb'oħra li naħdmu flimkien fuq fruntieri ġodda. Ghaliex huwa dan li l-istorja tippreži l-ġimgħa. Qed naraw telfa aktar qawwija fl-ordni internazzjonali, l-allejanzi u l-ipotesi li kellhom għal ħajja tagħna u s-sigurtà qed jitħawwaddu malajr. U kull nazzjon u reġjun qed jara kif jipproteġu interessihom u l-indipendenza tagħhom. Ma naqgħux nistgħu nkunu mwaqqfaġ b’l-imiti ta’ l-ordni tad-dinja l-qadim. Nafu r-riskji hawn. Imma naraw ukoll triq il-quddiem, fruntiera ġdida. Għandna nimmagħna partenarji li jkunu mibnija fuq it-tmexxija u msieħba minn interessi u kredenza komuni. Kif qal Mark Carney, l-ordni internazzjonali jkunu wkoll mibnija minn Ewropa, u l-Kanada tkun parti minnhom. Fine tal-kwotazzjoni. Nostru punt ta’ bidu huwa l-istess. F’dinja d-dinja fejn il-konflitti qed jikberu, is-sovranità u l-indipendenza m’għandhomx ikunu biss il-ħelsa li nagħmlu waħedna, iżda huma l-ħiliet li nagħmlu flimkien. U minħabba dan se nibnuwa alleanza għall-futur.

[15:16:39] Speaker 3 [EN]
U nibda' mal-Kanada. Flimkien nixtieq nagħmlu spazju komuni għal qasam u prosperità, resistenza u sigurtà ekonomika. U għal darb'oħra, nippermettu xi eżempji dwar x'inhi din il-ħaġa f'praktiċi. Nieħdu l-każ tal-punti ta' tfixkil u sigurtà ekonomika. Fuq skala globali. Is-siġġijiet ta' provvista għamlu l-ġoodijiet essenzjali aktar aċċessibbli u aktar għoli. Sa hawn, kollox huwa tajjeb. Imma huma wkoll jibbaxxru r-riskji u l-istennji bejn kontinenti. Il-ħbieb ma' fornitur wieħed biss – li darb'o kienu jitqiesu bħala garanziji ta' stabbiltà – qed jitnaqqsu aktar u aktar f'strumenti ta' pressjoni. Affarijiet. Eżempju wieħed, l-enerġija, is-semicondutturi jew materjali kritiċi. Meta l-iskambju jkun strument ta’ pressjoni ekonomiċa, il-familji huma li jħallsu l-prezz, minn is-supermarket sa l-għajnuna għal karozza ġdida. Qed naraw f’tempo reali kif qed jitħalla l-ħsieb għal sovranità tagħna. Għalhekk għandna żewġ opzjonijiet hawn. Either to go it alone, jew li jkunu qed jaraw dan il-kaz wieħed iż-żero, fejn kull pajjiż jew ekonomija tiffoka fuq t-tħejjija ta’ l-influwenza tagħha, il-kapaċitajiet tagħha, b’riżultat li kulħadd jitħossu inqas sigur u aktar maħluf, jew… Nistgħu nduru approċċ strateġiku iktar mal-ħbieb li qed ifaċċaw l-istess sfidi, iżda għandhom assets differenti biex jwieġbu għalihom. U dan huwa l-għan għalfejn il-. L-Unjoni Ewropea u Kanada se jibnuw spazju wieħed għall-ħbieb tat-tqassim strateġiċi fuq il-ġest. Dan jfisser investimenti komuni jew komplementari, inkluż finanzjament privat, fuq it-tnejn. Nkunu naħdmu fuq portfolju ta' proġetti mal-banek tal-investiment, mal-banek tal-esportazzjoni u mal-banek tal-infrastruttura fuq it-tnejn. U rridu niksru li l-kumpaniji jistgħu jitolbu l-opportunitajiet fuq il-merkati tal-ieħor. Jew ħa nkunu niddiskutu l-ħsieb tal-materji prima kritiċi. Kif għidt: il-Kanada għandha riżorsi riċi u esperjenza profondi fil-minerarju. L-Ewropa tagħti d-domanda industrijali, it-teknoloġija u l-investimenti. Għalhekk aħna komplementari fuq il-katina kollha tal-valur. Minn l-estrazzjoni tal-minerali sa l-ipproċessarhom. Minn l-adozzjoni ta’ teknoloġiji u materjali avanzati sa l-irkliċjarhom. U għal dan ir-raġun li establishna il-partnership strateġiċi tagħna fuq ir-riżorsi, per eżempju.

[15:19:36] Speaker 3 [EN]
U din eżempju qiegħed juri riżultati reali diġà. Is-sena l-oħra, id-dħul ta’ materji kritiċi Kanadići għall-Unjoni Ewropea żdied b’62% fid-daqs. Dan jfisser li sseħħu 3.3 biljun euro, jew 5.18 biljun dollar Kanadiċi. Dan jinkludi materji bħall-litju, il-kobalt, in-niċkel u l-grafit. Il-materjali li għandna bżonn għal vetturi elettriċi. Għal enerġija nadifa. Għall-industrijiet tal-ġejjieni. U dan qed jostakola l-graw tal-pajjiżi fuq it-tnejn tal-Atlantiku. Jew ħu, per eżempju, Eżempju għal darb'oħra, il-CETA, l-istoriku tagħna ta' ftehim ta' kummerċ ħieles. Bħala riżultat tal-CETA, it-tkabbir tal-kummerċ bejn il-pajjiżi żdied b'aktar minn 80%. Fetaħ abwież ġodda għall-ġimgħat tagħna, minn id-ditta Franċiża li qed tikseb kuntratti ġodda f'città Kanadjanji, sa d-ditta tal-ġenituri fl-Ontario li, bħalissa, ddejqu l-esportazzjonijiet tagħhom lejn l-Ewropa għal darb'oħra. U għandna nibqgħu nħaddmu aktar. Nħallu l-intelliġenza artifizzjali bħala eżempju. L-industrija tagħna qed tikber li tiffida mill-ġimgħa għall-teknoloġiji. U meta li dan access huwa dipendenti fuq kumpaniji kbar, id-deċiżjonijiet li jittieħdu f’post ieħor jistgħu jpoġġu l-imprizi tagħna u s-servizzi essenzjali f’riskju. Għalhekk huwa li qed nipparteċipaw flimkien, il-Kanada u l-Ewropa, naħseb, biex din it-teknoloġija tservi in-nies. Għalhekk se naħdmu flimkien biex nitkellmu direttament mal-każi ta’ sigurtà u s-sigurtà tal-AI li ma tistax tiġi kontrollata. Se nipprontawha flimkien regoli u standards, kif ukoll governance globali qawwija. Nipprietendu l-awtorità tal-bniedem fuq il-ewwel. U. Dan jippermetti lillna nistħu aktar valur mill-AI, nissviluppaw flimkien il-kapaċitajiet tagħna, nivvestu fl-infrastruttura tal-AI, nqassmu l-riċerkatur tagħna fuq proġetti komuni, u nsibu l-istartup deep tech tagħna biex jikkompetu fuq skala globali. Eżempju, biss il-ġimgħa l-oħra, Aleph Alpha ta' Ġermanja u Cohere ta' il-Kanada ħadu sejħa għal fjużjoni. Li twieled kumpanija transatlantika soverana ta' AI. Allura diġà qed naraw tama kbira biex nitgħallmu. U għada nikkumplu l-accord tagħna biex niddawru l-Kanada fl-infrastruttura Ewropea għal superkalkolazzjoni. L-Ewropa hija d-dar ta' bħal xi minn aħjar superkompjuteri fid-dinja, għandna 12 superkompjuter ta' qawwa kbira mqassma mal-pajjiżi Ewropej, u Kanada issa se tidħol bħala parti minn din in-network.

[15:22:39] Speaker 3 [EN]
Dan jippermetti l-industrija Kanadjana, l-istart-up, ir-riċerkaturi, mhux biss li jaqilgħu għas-superkalkolaturi Ewropej, imma wkoll li jitrenjaw il-modelli tagħhom fuq il-superkalkolaturi tagħna. U b' assocjat mal-industrija tal-AI kanadjana riformi, dan jippermetti lill-pajjiżi li jitnaddfu s-sistemi tal-AI li jkunu għal darb'oħra kompetittivi, innovattivi u siguri. Nisa. U għentilment, il-viżjoni komuni tagħna għall-ftuħ dipendi wkoll fuq il-kapaċità tagħna li nħarsu d-dar u d-dinja tagħna. Il- Id-dmiriet fuq is-sigurtà diġà hija responsabbiltà maqsuma. Illum, il-ħbieb Kanadiżi jkunu qed jiddirigaw briġata multinazzjonali tal-NATO fil-Latvja, jipproteġu l- il-flank Est. Il-Kanada kienet il-ewwel pajjiż mhux Ewropew li ħa sehem f’SAFE, il-pjan komuni tagħna għall-proċurement fid-difiża. U inti qiegħedtu ma' ħbiebna fl-Ukrajna minn meta bediet il-ħarbiet ta' agresjoni ta' Putin. Nifhem li għal bosta Kanadići, dan huwa ħafna personali. Ħafna ikkanadi jkollhom origini ukrini. U minn 2022, qed twettaq il-miljiet ta’ Ukrini li qed jitlobu s-sigurtà. Kont int parti tagħna biex nippretendu li nirritornaw it-tfal Ukranjani li ġew maħnuq minn ir-Russja. Il-Kanada huwa jaf li kwalità kbira l-għajnuna umana ta’ din il-gwerra. U l-Kanada teżaqaf x’inhu mmexxi. Il-ħaqq tal-ġnien li jgħixu fi s-sliem, li jiddeċiedu fuq il-futur tagħhom b’mod liberu, dawn huma l-prinċipji li niħaddmu fl-Ukrajna flimkien, u dawn jidħlu l-ġdid fejn dejjem il-kosta sħiħa tagħna tkun f’periklu. Dan huwa. Dan jinkludi wkoll l-Għarbi. Fl-ewwel ġimgħa ta’ dan ix-xahar, biss għoxrin jiem wara li l-sattelit Ewropew Copernicus nkixef, huwa għadda lura stampa strikenja tal-arkipelagu Artiku Kanadjan. Stess images jgħinuna nifhmu kif qed jibdel il-pajsagg tal-Artiku. U meta l-ġel jitella', jiftħu rotot ġodda. Qalb il-kompetizzjoni qed tikber. U hawnhekk, il-ġeografija toħloq alleanza bejn l-Ewropa u il-Kanada. U għal interessi tagħna wkoll. L-Artiku huwa ukoll parti mill-Unjoni Ewropea. Tliet mid-d States membri tagħna huma pajjiżi Artiku, u aktar minn nofs miljun ċittadin Ewropew jgħixu fl-Artiku. Biex naħseb, meta naraw ir-Russja qed tirrikostruxxa l-ħidma militari tagħha fl-Artiku u qed tkompli bl-attività ibridi,

[15:25:34] Speaker 3 [EN]
strategija kontra l-komuni tagħha, qed tiddisponi s-sigurtà tal-Artiku, taffettwa l-Unjoni Ewropea u il-Kanada fuq kollox. Għandna nagħmlu u nibdlu l-istrateġija tagħna. U ma' partners li huma taħt l-istess ideat, Kanada u l-Unjoni Ewropea, naħdmu għal dawn il-valuri. Għalhekk qed nipproġettaw, per eżempju, proġetti komuni matul il-region, minn kollox li tista' tfittex, minn monitoraġġ tal-baħar, materjali kritiċi, jew, per eżempju, konnettività għal komunità rura. Sinjori u Ċwieċi, dan huwa mument ta’ opportunità eċċezzjonali. Imma huwa wkoll mument diffiċli. Fuq it-tnejn tal-Atlantiku, il-kittieba tagħna jifhmu d-daqqa. Ħafna jkissru l-ġimgħa għal għada. X'inhi ser it-tixrid għalhom fuq il-ħajja tagħhom, fuq il-ġimgħat tagħhom, fuq il-komunitajiet tagħhom, imma l-mumenti diffiċli jidhru wkoll min aħna, x'għandna nħossu, u min huwa miegħna. U jien nhares lejn il-versi ta' Leonard Cohen, il-poeta moħbi mill-Montreal, li qal: "F'kollox hemm fissura. B'dan il-mod id-dawl jidħol." Għalija, dan huwa għanja dwar ir-riżistenza, għax anke meta nkun f'dubju, nista' nagħżel it-tama, nista' nagħżel il-qalb, nista' nagħżel bidu ġdid. U għalhekk, jibda’ l-Kanada, jibda’ l-Ewropa, u grazzi ħafna għal l-attenzjoni tiegħkom.

[15:27:39] Speaker 1 [EN]
Grazzi. Nħodd il-ħwejjeġ tiegħi.

[15:27:53] Speaker 2 [FR]
Madam President, jien Jennifer Welsh, u fuq quddiem il-kull wieħed minna li hawn illum, u b’mod partikolari l-Max Bell School of Public Policy ta’ McGill University, nixtieq nagħtkom it-tifkira għal dak li qegħdin twieġbu illum.

[15:28:12] Speaker 2 [EN]
Grazzi għal dan li qed tipprieda għalina l-vižjoni tiegħek mhux biss dwar id-diskussjonijiet tas-summit li jibdew illum, imma wkoll dwar il-futur tar-relazzjonijiet bejn il-Kanada u l-Unjoni Ewropea, u għal dan li qed tithakkarna dwar il-ħbibat twila li għandna fostna għal ġenerazzjonijiet. Is-Skola Max-Bel hija komunità ta’ tagħlim u riċerka li tiddeċiedi l-trasformazzjoni tal-politika billi taqsam analiżi rigoruża u indipendenti ta’ l-isfidi l-aktar diffiċli tas-soċjeta, u tikkompla opportunitajiet ta’ tagħlim dinamiku u t-organizza diskorsi li għandhom importanza. Qed jkunu qed jitkellmu dwar suġġett importanti bejn il-Kanada u l-Unjoni Ewropea. Konverżazzjoni dwar kif nipprevjeni nistgħu, iżda wkoll ninkisbu f’kontekst politiku ġdid li fih rivalità ġeopolitika, protekżjonizmu dejjem iżgħar, id-digitali korsa tal-armi, transizzjoni energjetika urgenti, u attakkijiet fuq il-valuri u l-istituzzjonijiet tal-governanza demokratika.

[15:29:22] Speaker 2 [FR]
Imma din id-diskussjoni hija riflessa wkoll f azzjonijiet, permezz ta’ żvilupp ta’ pjan ta’ triq li spjegajt f’dan il-ktieb, dwar kif nipprovwaw li nkissbu jitnaqqsu f’oportunitajiet. Dan hu dwar bini ta’ prosperità u sigurtà għall-popolazzjoni tagħna u garantija ta’ awtonomija strateġika li tippermetti lilhna nħarsu u nħaddmu l-ħajja demokratika tagħna.

[15:29:58] Speaker 2 [EN]
L-accord u l-pjan ta' azzjoni li qed jippjanaw il-Kanada u l-UE huwa parti minn riallineament strateġiku, u l-istrateġiji l-aktar effettivi jieħdu żmien. Il-Kanadjan jifhmu dan u jafuh. Il-pajjiż tagħna qed jagħmel tgħaddi fundamentali. L-investimenti li int u l-Prim Ministru tagħna qed nibdew f’din il-ġimgħa jipproduċu rriżultati kruċjali dwar daqqa, iżda bosta jitwettaq fuq tul ta’ żmien. Għalhekk naħseb li l-kellimiet tiegħek illum u dan il-summit qed jibnu u juru xi ħaġa oħra li hi nieċċa ħafna meħtieġa f’din l-ambjent internazzjonali aktar instabbli. Amicizia, amitié. Għal snin bosta, l-istqarrija li dejjem nisma’ hija li nħajjtu f’dinja ta’ politika ta’ skambji jew ftehimijiet. Wieħed jagħti xi ħaġa, wieħed jieħu xi ħaġa. Fost darbiet ta’ ħsieb. L-allejanzi qisinhom bħala oħra. Għal dawk iż-żejda. Id-diskors tal-lum u r-relazzjoni li qed tibni l-Kanada u l-UE jidhru l-oppost. L-amicizia, ma’ dawk li huma ta’ opinjoni simili, li jridu jitlobdu biex jaħdmu ħossien, tul perjodu twil, flimkien, hija ressa’ bla prezzu.

[15:31:30] Speaker 2 [FR]
L-amicizia bejn il-Kanada u l-Unjoni Ewropea hija riżorsa prezzjuża għal dan id-deċennju u aktar.

[15:31:40] Speaker 2 [EN]
Madam President, kif intqaltilha, illum hemm studenti u rċentun mill-Università ta’ McGill li huma mistagħġin u preparati biex jistgħu jistabbilixxu din il-ħbiebija kontinwa u l-koinvestimenti twal għal għadd kbir li l-UE u l-Kanada se jiddiskutu l-ġimgħat li ġejjin. Huma huma li jistgħu jieħdu l-benefiċċju mill-opportunitajiet biex jitgħallmu u jistudjaw fid-dmini tagħna, kif ukoll mill-kooperazzjoni fil-ħidma tar-riċerka li se tipproduċi l-għarfien u l-innovazzjoni li jistgħu jipprovdu l-universitajiet l-aktar għaqli fid-dinja. U li l-Ewropa u l-Kanada kollha għandhom bżonn għal dan is-sekulu 21. Il-universitajiet tagħna u tiegħek huma alleati mħarrsa fil-ġlieda biex nippreservaw u nkomplu nibnu s-soċjetajiet demokratiku prosperi u dinamiku. Aħna nafu li fl-universitajiet u l-iskejjel tal-politika pubblika ta’ il-Kanada, u b’mod partikolari fl-Università ta’ McGill u l-Max-Bell School, l-UE għandha partner volontarju, ħabib, biex taħdem magħha miegħek f ix-xhur u s-snin li ġejjin. Nisemlek s-saħħa kbira għalok u għal dawk il-kolleġi tiegħek il-Kanadići f’dan il-konferenza, u grazzi għal kollokom li qegħdin magħna filgħodu.

[15:33:03] Speaker 2 [FR]
Grazzi.

[15:33:15] Speaker 3 [EN]
Grazzi lil kulħadd.